Η ΨΥΧΟΛΟΓΙΑ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΚΑΙ Ο ΑΝΤΙΚΤΥΠΟΣ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΣΤΗΝ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΤΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΔΕΞΙΟΤΗΤΩΝ ΤΟΥΣ – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μηλιαρέση Ερασμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 2ο
Πρόλογος
Η απόφαση να ασχοληθώ με το θέμα της ψυχολογίας των παιδιών με οπτική αναπηρία και τον αντίκτυπο που αυτή έχει στην ανάπτυξη των κοινωνικών τους δεξιοτήτων προέκυψε από ένα συνδυασμό προσωπικού ενδιαφέροντος και επαγγελματικής περιέργειας. Από μικρή ηλικία με ενδιέφερε η ανθρώπινη συμπεριφορά, η ανάπτυξη των δεξιοτήτων και η σύνδεση της ψυχολογίας με την καθημερινή ζωή των παιδιών. Διάφορες προσωπικές εμπειρίες με ώθησαν να αναρωτηθώ για τον τρόπο που τα παιδιά με οπτική αναπηρία βιώνουν τον κόσμο, πώς διαμορφώνουν την αυτοαντίληψη τους και πώς αναπτύσσουν κοινωνικές δεξιότητες παρά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Η ενασχόληση με το συγκεκριμένο αντικείμενο αποτέλεσε, για μένα, μια πρόκληση αλλά και μια ευκαιρία να δοκιμάσω τις ικανότητές μου, να συνδυάσω θεωρητική γνώση με πρακτική παρατήρηση και να συμβάλλω στην κατανόηση ενός πεδίου που έχει μεγάλη κοινωνική και εκπαιδευτική σημασία.
Κατά τη διάρκεια της έρευνας, συνειδητοποίησα ότι η ψυχολογία των παιδιών με οπτική αναπηρία δεν αφορά μόνο την ατομική τους ανάπτυξη, αλλά και την κοινωνική διάσταση της ζωής τους, την ένταξή τους στην κοινότητα, τη συμμετοχή τους σε σχολικές και εξωσχολικές δραστηριότητες και την οικοδόμηση υγιών σχέσεων. Η μελέτη αυτή μου επέτρεψε να συνδέσω θεωρητικά πλαίσια όπως η θεωρία της κοινωνικής μάθησης του Bandura (1977) και η ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του Erikson (1968) με πραγματικά δεδομένα και εμπειρίες παιδιών που ζουν με μειωμένη όραση ή τύφλωση. Επιπλέον, μέσα από τη συλλογή και ανάλυση δεδομένων, κατάλαβα πόσο σημαντική είναι η υποστήριξη των οικογενειών, των εκπαιδευτικών και των κοινωνικών δικτύων για την ανάπτυξη δεξιοτήτων και την ψυχολογική ευημερία των παιδιών αυτών. Η διαδικασία αυτή δεν υπήρξε μόνο ακαδημαϊκά απαιτητική, αλλά ταυτόχρονα προσωπικά εμπλουτιστική, καθώς μου έδωσε την ευκαιρία να βιώσω από κοντά τις προκλήσεις και τις δυνατότητες των παιδιών με οπτική αναπηρία, αναπτύσσοντας παράλληλα την δική μου ικανότητα να ερμηνεύω, να αναλύω και να προτείνω λύσεις.
Δεν θα μπορούσα να ολοκληρώσω αυτή την εργασία χωρίς να εκφράσω τις ειλικρινείς ευχαριστίες μου στους γονείς μου, που με στήριξαν ψυχολογικά, ηθικά και πρακτικά καθ’όλη τη διάρκεια των σπουδών μου. Ιδιαίτερα όμως, θέλω να ευχαριστήσω την αδερφή μου, η οποία αποτέλεσε για μένα πηγή έμπνευσης και το έναυσμα να εμβαθύνω στο συγκεκριμένο αντικείμενο. Η υπομονή της, οι εμπειρίες της και η δυνατότητα να παρατηρώ τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει τις προκλήσεις της ζωής με ώθησαν να δοκιμάσω τις δυνατότητες και τις ικανότητές μου, να αναζητήσω πρακτικές λύσεις και να συνδυάσω τη θεωρία με την πράξη. Η παρούσα εργασία αποτελεί ,λοιπόν, όχι μόνο μια ακαδημαϊκή προσπάθεια, αλλά και μια προσωπική αναζήτηση, που συνδέει την επιστημονική γνώση με την ανθρώπινη διάσταση, την κατανόηση, την ενσυναίσθηση και τη διάθεση να συμβάλλω στην ενίσχυση της ποιότητας ζωής και της κοινωνικής ένταξης των παιδιών με οπτική αναπηρία.
