«Η ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΤΩΝ ΜΕΙΟΝΟΤΙΚΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΕΣ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ στις ΔΟΜΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΔΙΑΓΝΩΣΗΣ» – Διπλωματική Εργασία της Βιλντάν Γιουσούφ – ΔΗΜΟΚΡΙΤΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΡΑΚΗΣ, Π.Μ.Σ. Κοινωνική Εργασία στην Εκπαίδευση – Ένταξη Ετεροτήτων – Μέρος 13ο
- ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
Παλαιότερα, η αντιμετώπιση των ατόμων με αναπηρία από την κοινωνία χαρακτηριζόταν από συμπόνια και προκατάληψη. Οι άνθρωποι με σοβαρές αναπηρίες θεωρούνταν πολίτες «δεύτερης κατηγορίας» χωρίς πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα και σε μεγάλο βαθμό ήταν περιθωριοποιημένα και αποκλεισμένα από τις περισσότερες απόψεις (Σταθόπουλος, 2005).
Τα Ηνωμένα Έθνη αναγνωρίζουν ότι τα άτομα με αναπηρία έχουν ίδια δικαιώματα με όλους τους άλλους ανθρώπους και τα δικαιώματα τους κατοχυρώνονται με διεθνής συμβάσεις. Η Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (ΣΔΑΑ) καθώς και το Προαιρετικό Πρωτόκολλο που τη συνοδεύει, ψηφίστηκε στις 13 Δεκεμβρίου του 2006 και τέθηκαν σε ισχύ στις 3 Μαΐου του 2008.
Με τον Ν. 4074/2012 η χώρας μας προχώρησε στην κύρωση της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου, με το Δ’ μέρος του Νόμου 4488/2017, θεσπίζεται ένα γενικό πλαίσιο ρυθμίσεων κατ’ εφαρμογή διατάξεων της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των Ατόμων με αναπηρία, με σκοπό την άρση των εμποδίων που δυσχεραίνουν την πλήρη και ισότιμη συμμετοχή των Ατόμων με Αναπηρίες (ΑμεΑ) στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας.
Το νομοθετικό πλαίσιο για την πρόσβαση στις παροχές του κοινωνικοασφαλιστικού και προνοιακού συστήματος, αλλά και ειδικές προβλέψεις της εθνικής νομοθεσίας σχετιζόμενες µε θετικά μέτρα στην εκπαίδευση, την απασχόληση κλπ. και συχνά συνδέονται µε αμιγώς ιατρικά κριτήρια (είτε µέσω αναγνωρισμένου ποσοστού αναπηρίας που αντιστοιχεί σε συγκεκριμένες παθήσεις, είτε µε την ειδική αναφορά συγκεκριμένων παθήσεων που μπορούν να τύχουν ειδικών διευκολύνσεων ή μέτρων) . Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την σύνδεση του συστήματος προστασίας της αναπηρίας µε το ιατρικό μοντέλο, ενώ συχνά απουσιάζουν τα ποιοτικά κριτήρια αποτίμησης των εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα άτομά µε αναπηρία (λειτουργικά κριτήρια) και τα οποία αποτελούν δομικό στοιχείο του κοινωνικού μοντέλου (Συνήγορος του Πολίτη, 2019).
Όσον αφορά τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία, με τον Ν. 4491/2017 ιδρύεται ο «Εθνικός Μηχανισμό Εκπόνησης, Παρακολούθησης και Αξιολόγησης
Σχεδίων Δράσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού» που υπάγεται στη Γενική Γραμματεία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων για την εκπόνηση Εθνικών Σχεδίων Δράσης για τα Δικαιώματα του Παιδιού, εκθέσεων και δεικτών υλοποίησης. (Ά. Τσέτουρα, 2021)
Ωστόσο, ο Ν. 4491/2017 θέτει το διοικητικό πλαίσιο λειτουργίας του μηχανισμού και δεν περιλαμβάνει ουσιαστικές αναφορές στα παιδιά και στα δικαιώματά τους, ούτε και προβλέπει ειδική μέριμνα για τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία (Ε.Σ.Α.με.Α. 2020).
Αξίζει να σημειωθεί σύμφωνα με τις ισχύουσες πολιτικές προστατεύονται τα παιδιά με αναπηρία σε κάποιο βαθμό, ιδιαίτερα σε επιδόματα – παροχές όπως επίσης και σε εκπαιδευτικές πολιτικές, αλλά δεν είναι επαρκής να ανταποκρίνονται στην πράξη στο εύρος και στο πλήρες περιεχόμενο των προστατευόμενων δικαιωμάτων τους.
Εντοπίζεται μεγάλη δυσκολία στην πρόσβαση στο δημόσιο σύστημα υγείας, όπου υπάρχουν τεράστιες λίστες αναμονής στα ραντεβού με τους ιατρούς του εθνικού συστήματος υγείας. Οι υπηρεσίες υγείας δεν αφορούν αποκλειστικά τις υπηρεσίες πρόληψης και αποκατάστασης, αλλά εστιάζουν περισσότερο στην ανάγκη απόδειξης της αναπηρίας. Το κόστος συμμετοχής στα ιατρικά έξοδα είναι ιδιαίτερα υψηλό όπου αρκετοί γονείς δυσκολεύονται να τα καλύψουν.
Παρατηρείται έλλειψη πλαισίου στις υπηρεσίες ψυχικής υγείας και κοινωνικής προστασίας, κυρίως σε επίπεδο πρόληψης, αλλά και έλλειψη αποκλειστικών δημοσίων υπηρεσιών και προγραμμάτων υποστήριξης για τα παιδιά και τις οικογένειές τους. Οι γονείς προσπαθούν να καλύψουν αυτές τις ανάγκες των οικογενειών τους απευθύνοντας σε ιδιωτικούς φορείς για θεραπείες αποκατάστασης και βελτίωσης του επιπέδου αυτονομίας των παιδιών τους όπου ένα μέρος συγκεκριμένων θεραπειών καλύπτονται από τον φορέα ασφάλισης τους.
Στη χώρα μας τα άτομα με αναπηρία αντιμετωπίζουν καθημερινά χιλιάδες προκλήσεις λόγω της αδιαφορίας της κοινωνίας αλλά και της αδυναμίας προστασίας των δικαιωμάτων τους από το κράτος.
