Τα ευρήματα της παρούσας μελέτης, σε συνδυασμό με την αποτύπωση των υφιστάμενων πολιτικών ελλειμμάτων και πρακτικών αποκλεισμού, καθιστούν σαφές ότι η κοινωνική ένταξη των εκτοπισμένων ατόμων με αναπηρία μέσω του αθλητισμού προϋποθέτει την υιοθέτηση στοχευμένων και πολυεπίπεδων παρεμβάσεων σε επίπεδο πολιτικής. Οι παρακάτω προτάσεις διαμορφώνονται με βάση τη συνθετική ανάλυση της εμπειρικής περίπτωσης του προγράμματος STEADY, του ευρωπαϊκού πλαισίου δράσης και των αρχών της καθολικής προσβασιμότητας και της διατομεακής συνεργασίας.
Καταρχάς, είναι αναγκαία η καθιέρωση εθνικών πολιτικών και στρατηγικών που να αναγνωρίζουν ρητά την ύπαρξη και τις ανάγκες των προσφύγων με αναπηρία ως ιδιαίτερης πληθυσμιακής ομάδας με πολλαπλά επίπεδα ευαλωτότητας. Η καταγραφή, χαρτογράφηση και επίσημη ένταξή τους σε στρατηγικά κείμενα κοινωνικής πολιτικής αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την αποτελεσματική παρέμβαση και την αποφυγή της διολίσθησης σε αποσπασματικές ή αόρατες πολιτικές (Crock et al., 2017).
Δεύτερον, απαιτείται η θεσμική ενίσχυση και χρηματοδότηση αθλητικών προγραμμάτων προσβάσιμων και προσαρμοσμένων στις ανάγκες των εκτοπισμένων ΑμεΑ, τόσο σε τοπικό όσο και σε εθνικό επίπεδο. Τα προγράμματα αυτά θα πρέπει να αναπτύσσονται σε συνεργασία με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και τοπικούς αθλητικούς συλλόγους, ώστε να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες των ωφελούμενων και να εδράζονται σε τοπικά συμφραζόμενα (Brussig & Knuth, 2013). Η υιοθέτηση πολυτομεακών σχημάτων συνεργασίας, που να περιλαμβάνουν δομές υποδοχής, φορείς αναπηρίας και υπηρεσίες ένταξης, αποτελεί κρίσιμο στοιχείο επιτυχίας (Hultman et al., 2025).
Επιπλέον, προτείνεται η συστηματική εκπαίδευση επαγγελματιών και προπονητών στον σχεδιασμό και την υλοποίηση συμπεριληπτικών αθλητικών δραστηριοτήτων. Η ενίσχυση των γνώσεων και δεξιοτήτων των ανθρώπων που έρχονται σε άμεση επαφή με τον πληθυσμό-στόχο είναι αναγκαία για την υπέρβαση στερεοτύπων και τη διαμόρφωση θετικών στάσεων, καθώς και για τη διασφάλιση της ασφάλειας, της αξιοπρέπειας και της ενεργού συμμετοχής των προσφύγων με αναπηρία.
Παράλληλα, είναι επιτακτική η ανάπτυξη συστημάτων παρακολούθησης, αξιολόγησης και διάχυσης καλών πρακτικών, τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η συγκέντρωση τεκμηριωμένων στοιχείων σχετικά με την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων και τη συμμετοχή των εκτοπισμένων ΑμεΑ μπορεί να ενισχύσει την τεκμηριωμένη χάραξη πολιτικής και να συμβάλει στην αναπαραγωγή επιτυχημένων μοντέλων δράσης (Rfat et al., 2023b). Η ενίσχυση της διακρατικής συνεργασίας και της αξιοποίησης χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως το Erasmus+ Sport ή το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο, μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός θεσμικής κινητοποίησης και συστημικής αλλαγής.
Τέλος, καθίσταται αναγκαία η ενίσχυση της θεσμικής ορατότητας των ίδιων των εκτοπισμένων ατόμων με αναπηρία, μέσα από συμμετοχικούς μηχανισμούς σχεδιασμού πολιτικής και συλλογικής εκπροσώπησης (Maurya, 2023). Η εμπειρική τεκμηρίωση ανέδειξε την αξία της ενεργού εμπλοκής τους, όχι μόνο ως ωφελούμενων αλλά και ως συνδιαμορφωτών δράσεων, γεγονός που ενισχύει τον κοινωνικό αντίκτυπο των παρεμβάσεων και κατοχυρώνει την αρχή της ενδυνάμωσης και της ισότιμης συμμετοχής (STEADY, 2018).
