Η ίδια η ιδιότητα του πρόσφυγα ενέχει σειρά από αναστολές και φόβους, που ενισχύουν αυτή τη σιωπή. Πολλοί εκτοπισμένοι αποφεύγουν να αποκαλύψουν την αναπηρία τους, είτε εξαιτίας του ενδογενώς τραυματικού χαρακτήρα της μεταναστευτικής εμπειρίας, είτε λόγω φόβου στιγματισμού, είτε διότι δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους ως ανάπηρο σύμφωνα με τα πολιτισμικά ή διοικητικά κριτήρια της χώρας υποδοχής. Αυτή η αυτολογοκρισία συνυπάρχει με την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τις κρατικές ή διακρατικές αρχές, συνθέτοντας ένα πλέγμα αυτο- απόκρυψης και θεσμικής αγνωσίας (Crock & Ernst, 2017).
Τα συστήματα καταγραφής και αξιολόγησης, σε επίπεδο κρατών και διεθνών οργανισμών, εστιάζουν σχεδόν αποκλειστικά σε βιομετρικά και νομικά στοιχεία: ονοματεπώνυμα, ηλικία, χώρα προέλευσης, αιτήματα ασύλου. Οι ψυχοκοινωνικές ή λειτουργικές διαστάσεις του υποκειμένου απουσιάζουν παντελώς από τα έντυπα, τις διαδικασίες και, κατ’ επέκταση, από την πολιτική φαντασία (Smith-Khan et al., 2017). Πρόκειται για αυτό που η βιβλιογραφία περιγράφει ως «θεσμική τύφλωση» (institutional blindness): την αδυναμία των δομών να δουν, να καταγράψουν και να ανταποκριθούν σε ανάγκες που δεν εμπίπτουν στα προδιαγεγραμμένα πλαίσια ταξινόμησης (Brussig & Knuth, 2013).
Η πολλαπλή ευαλωτότητα που απορρέει από την διασταύρωση της προσφυγικής ταυτότητας με την αναπηρία, δεν πολλαπλασιάζει απλώς τον κίνδυνο αποκλεισμού· τον καθιστά σχεδόν βέβαιο. Τα πρόσωπα αυτά δεν εντάσσονται σε χρηματοδοτικά εργαλεία, δεν περιλαμβάνονται σε στρατηγικές κοινωνικής ένταξης, δεν είναι επιλέξιμοι για δράσεις ενδυνάμωσης και συμμετοχής. Η έλλειψη τους από τους πίνακες και τους δείκτες συνεπάγεται την αδυναμία πρόσβασης σε υπηρεσίες, προγράμματα, ακόμα και σε πολιτικές νομιμοποίησης (Shuman & Bohmer, 2016).
Αναμφίβολα, η στατιστική αφάνεια δεν είναι απλώς πρόβλημα πληροφορίας: είναι πρόβλημα ισότητας, δικαιοσύνης και εκπροσώπησης. Ό,τι δεν καταγράφεται, δεν προβάλλεται· και ό,τι δεν προβάλλεται, δεν συγκινεί την πολιτική βούληση, δεν εντάσσεται στις προτεραιότητες, δεν προϋπολογίζεται. Η θεσμική αορατότητα συνεπάγεται έναν βαθμό απο-ανθρωποποίησης, κατά τον οποίο η αναπηρία παύει να είναι πολιτικό δικαίωμα και καθίσταται άγνωστος παράγοντας (Brussig & Knuth, 2013).
