- Αθλητισμός και Αμεα πρόσφυγες
6.1 Μια “αόρατη” ομάδα (Μέρος Ά)
Η κοινωνιοπολιτική κατηγορία των προσφύγων με αναπηρία αποτελεί χαρακτηριστική περίπτωση «αόρατης ομάδας» εντός των σύγχρονων συστημάτων προστασίας και ένταξης (Harris, 2003). Η απουσία αξιόπιστων, συστηματικών και διεθνώς συγκρίσιμων δεδομένων για τον προσφυγικό πληθυσμό με αναπηρία δεν συνιστά απλώς ένα τεχνικό πρόβλημα καταγραφής, αλλά αντανακλά βαθύτερες δομικές αδυναμίες στην αρχιτεκτονική των δημόσιων πολιτικών. Η ορατότητα, άλλωστε, στο πεδίο των κοινωνικών επιστημών, δεν είναι ουδέτερη ή αυτονόητη· είναι αποτέλεσμα θεσμικής βούλησης, ιδεολογικού προσανατολισμού και διοικητικής προτεραιοποίησης (Gorraiz et al., 2017).
Παρά το γεγονός ότι διεθνείς οργανισμοί, όπως ο ΟΗΕ και η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες, αναγνωρίζουν πως τουλάχιστον το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού φέρει κάποιας μορφής αναπηρία, το αντίστοιχο ποσοστό στους εκτοπισμένους πληθυσμούς παραμένει αδιευκρίνιστο, συχνά απούσης κάθε απόπειρας στατιστικής αποτύπωσης (Mirza, 2014). Η αναπηρία, ως φαινόμενο που διασταυρώνεται με κοινωνικά, πολιτισμικά και βιοϊατρικά χαρακτηριστικά, τείνει να υποεκπροσωπείται στα συστήματα καταγραφής, καθίσταται «σκιώδης» και, τελικά, αδιόρατη (Crock et al., 2017), τόσο σε εθνικό όσο και σε υπερεθνικό επίπεδο.
Η ερμηνεία αυτού του φαινομένου απαιτεί πολυπαραγοντική προσέγγιση. Πρωτίστως, οι δομές υποδοχής, είτε αφορούν κρατικά είτε μη κυβερνητικά σχήματα, σπανίως διαθέτουν εκπαιδευμένο προσωπικό ή κατάλληλα εργαλεία για την αναγνώριση και τεκμηρίωση μορφών αναπηρίας. Η απουσία αξιολογητικών μηχανισμών καθιστά αδύνατη τη συγκρότηση βάσεων δεδομένων που να αποτυπώνουν το εύρος και το είδος των αναπηριών (Shuman & Bohmer, 2016). Ειδικά οι λεγόμενες «αφανείς» αναπηρίες — όπως οι ψυχικές διαταραχές, τα νευροαναπτυξιακά σύνδρομα ή οι γνωστικές δυσκολίες — παραμένουν αδήλωτες, μη διαγνωσμένες ή εσκεμμένα αποσιωπημένες (Smith-Khan et al., 2017).
