3ο υποκεφάλαιο: Ο αγώνας συνεχίζεται.
Το Σεπτέμβριο του 1976, με το άνοιγμα των σχολείων, οι τυφλοί τρόφιμοι του Οίκου Τυφλών επέστρεψαν από τα χωριά τους, αλλά αυτή τη φορά βρήκαν την πόρτα κλειστή εξαιτίας λοκ άουτ που είχε κηρύξει η Διοίκηση του Οίκου. Η Συντονιστική Επιτροπή Αγώνα Τυφλών κατήγγειλε την «απάνθρωπη» απόφαση του Δ.Σ. του Οίκου Τυφλών Καλλιθέας να κλείσει την Σχολή και να αφήσει 60 περίπου μαθητές στο έλεος της τύχης τους, καθώς και την αδιάφορη στάση τής πολιτείας για την απεργία των τυφλών, η οποία συνεχιζόταν επί 120 μέρες.
Σε απάντησή του, το Δ.Σ. στις 23 Σεπτεμβρίου 1976, ανακοίνωσε ότι η Σχολή θα επαναλειτουργούσε κανονικά «ευθύς ως ήθελον οι εντός του Οίκου Τυφλών παραμένοντες εκκενώσουν το κτήριον».
Την 1η Οκτωβρίου ο Πανελλήνιος Σύνδεσμος Τυφλών διαμαρτυρήθηκε για την απόφαση του Οίκου Τυφλών να κλείσει για όλη τη σχολική χρονιά το Ίδρυμα και κάλεσε όσους ήθελαν να συμπαρασταθούν στον αγώνα των τυφλών με κάθε ηθικό ή υλικό μέσο και στην επαναλειτουργία τής Σχολής, να απευθύνονταν στο χώρο τής Σχολής, Ελ. Βενιζέλου και Σπάρτης 103, στην Καλλιθέα ή στον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών, Σοφοκλέους 33, στην Αθήνα.
Στις 16 Νοεμβρίου ο πρόεδρος του Οίκου Τυφλών, αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, κάλεσε σε έκτακτη γενική συνέλευση τα μέλη τού σωματείου, προκειμένου να παρθεί απόφαση για την κρατικοποίηση του Ιδρύματος και μεταβίβαση της περιουσίας του στο Κράτος.
14 μήνες μετά την κατάληψη η Διοίκηση και τα μέλη του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών, ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων των τροφίμων του Οίκου Τυφλών και οι μαθητές τής Σχολής Τυφλών, κατήγγειλαν με ψήφισμά τους το Διοικητικό Συμβούλιο του Οίκου Τυφλών Καλλιθέας, του οποίου πρόεδρος ήταν ο Αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, για τη μη τήρηση των συμφωνιών που είχαν γίνει σχετικά με την κρατικοποίηση της Σχολής και τη βελτίωση των όρων διαβίωσης και εκπαίδευσης σ΄ αυτήν, καθώς και ότι οι τρόφιμοι καταπιέζονταν και αστυνομεύονταν.
Μία τυφλή και άρρωστη μαθήτρια και οικότροφη του Ιδρύματος μέχρι το 1976, η Μαρίνα Γκιόκα, με επιστολή της προς τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών στις 15 Ιουνίου 1977 , κατήγγειλε τον Οίκο Τυφλών και ζήτησε βοήθεια για μπορέσει να συνεχίσει την θεραπεία της. Όπως ανέφερε στην επιστολή, είχε ανάγκη συνεχούς ιατρικής παρακολούθησης, την οποία ο Οίκος Τυφλών δεν της την έδωσε και, αντίθετα, αδιαφόρησε για την κατάστασή της: «Παραπονιόμουν την τελευταία χρονιά για πόνους στα πόδια, μελάνιασμα των χεριών και δέκατα, ποτέ όμως δεν με είδε γιατρός και η μόνη αγωγή που μου έγινε μέσα στο ίδρυμα ήταν με ασπιρίνες. Έτσι απ΄ το Πάσχα 1976 η κατάστασή μου εξελίχθηκε αλματωδώς σε ρευματοειδή αρθρίτιδα στα χέρια και στα πόδια». Τον Οκτώβριο του 1976 νοσηλεύτηκε στο Νοσοκομείο Συγγρός και στην Παμμακάριστο. Στη συνέχεια έκανε αίτηση στον Οίκο Τυφλών να της δοθεί μηνιαίο επίδομα και της δόθηκε απάντηση ότι δικαιούταν 1.500 δρχ. τον μήνα: «Με αγανάκτηση και πίκρα σας λέω ότι το ποσό αυτό είναι επίδομα πείνας και η οικογένειά μου γονατίζει οικονομικά για ν΄ ανταποκριθεί στα έξοδα διαβιώσεώς μου, νοσηλείας και σπουδών μου. Το ελάχιστο ποσό που θα μου επέτρεπε να θεραπεύσω κάποιες στοιχειώδεις ανάγκες διαβιώσεως είναι 5.000 δρχ. Παρακαλώ το Δ.Σ. να επανεξετάσει την αίτησή μου για να μου επιτρέψει να ζήσω καθώς έχω και γω δικαίωμα».
Από την εφημερίδα Τα Νέα και την έρευνα της συντάκτριας Φανής Πετραλιά τής 22ας Νοεμβρίου 1977, πληροφορούμαστε για το «θεάρεστο» έργο του πρωτοπρεσβύτερου Εμμ. Σχοινιωτάκη, το οποίο συνίσταται στα εξής: Αναφερόταν με την ιδιότητα του αντιπροέδρου και φερόταν μηνυτής 17 τουλάχιστον φορές, ενώ υπήρχαν περιπτώσεις κατά τις οποίες, μετά από προσωπική του μηνυτήρια αναφορά, ασκήθηκε ποινική δίωξη εναντίον 6 τυφλών (ανάμεσά τους και 2 ανήλικοι) για εξύβριση, σε συνδυασμό με το νόμο 4000 περί τεντιμποϊσμού. Μηνύσεις του είχαν ήδη εκδικαστεί και άλλες εκκρεμούσαν, εναντίον της προέδρου και του γενικού γραμματέα του Συλλόγου Γονέων και Κηδεμόνων, ενώ κατά το 1976 είχε ο ίδιος ζητήσει από το Ειρηνοδικείο Καλλιθέας να ληφθούν ασφαλιστικά μέτρα περί αποβολής 34 τυφλών από τη Σχολή, να επιβληθεί χρηματική ποινή 50.000 δρχ. και προσωπική κράτηση ενός χρόνου σε όσους δεν συμμορφώνονταν με την απόφαση. Και αναρωτιέται η συντάκτρια «Άραγε, εκτός από τη δικαστική οδό οι εκπρόσωποι της εκκλησίας, δεν μπορούν να βρουν άλλους, διαλλακτικότερους και ανθρωπινότερους τρόπους, για να λύσουν τις διαφορές τους με τους δύστυχους τυφλούς»;
Στις 24 Νοεμβρίου 1977 ο εισαγγελέας, Δ. Δωρής, άσκησε ποινική δίωξη για τις οικονομικές ατασθαλίες στον Οίκο Τυφλών Καλλιθέας, ενώ για την ίδια υπόθεση το υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών είχε διατάξει έρευνα, προκειμένου να διαπιστωθεί το βάσιμο των καταγγελιών αυτών. Το πόρισμα της έρευνας διαβιβάσθηκε στην Εισαγγελία Αθηνών από τον επιθεωρητή του υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών που τη διενήργησε. Αν και η έρευνα για τις οικονομικές ατασθαλίες συνεχιζόταν, η Εισαγγελία άσκησε δίωξη για υπεξαίρεση σε βαθμό κακουργήματος και ανέθεσε την υπόθεση στον 5ο ειδικό ανακριτή, ενώ ως κατηγορούμενοι για την υπόθεση φέρονταν οι λογιστές και οι διαχειριστές τού Οίκου Τυφλών.
Στις 30 Νοεμβρίου 1977 εκπρόσωποι του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών (Π.Σ.Τ.), σε συνέντευξη Τύπου, κατήγγειλαν την Διοίκηση του Οίκου Τυφλών, ότι ενώ εκκρεμούσε το θέμα της κρατικοποίησής του, μεθόδευε την εκποίηση της περιουσίας του, με κίνδυνο το Δημόσιο να ζημιωθεί με 2,5 δισεκατομμύρια δραχμές, όσο ήταν η αξία της περιουσίας τού Ιδρύματος και όλα αυτά λίγες μέρες μετά την άσκηση ποινικής δίωξης κατά του Δ.Σ. του Ιδρύματος από τον Εισαγγελέα Αθηνών, Δ. Δωρή, για ατασθαλίες και καταχρήσεις σε βαθμό κακουργήματος. Ο Π.Σ.Τ. ζήτησε διαχειριστικό και διοικητικό έλεγχο σε βάθος, ώστε να βρεθούν «οι ουσιαστικοί υπεύθυνοι για τις ατασθαλίες στον Οίκο Τυφλών», να ληφθούν μέτρα που θα εμποδίσουν την εκποίηση των περιουσιακών στοιχείων του Ιδρύματος, μέχρις ότου ξεκαθαρισθεί η κατάσταση και δήλωσαν ότι, στα πλαίσια της έρευνας που διεξάγεται, είναι στη διάθεση της Δικαιοσύνης και ότι θα προσκομίσει στοιχεία για τις διοικητικές αταξίες που πραγματοποιήθηκαν εκεί. Επίσης, διευκρίνισε ότι επιθυμεί η έρευνα της Δικαιοσύνης να στραφεί και προς την πλευρά των μετοχών, των χρεογράφων, των ακινήτων, των δημοπρασιών και των εκποιήσεων και ότι η ευθύνη θα πρέπει να επιρριφθεί στους ουσιαστικά υπεύθυνους «ασχέτως τι θέσεις κατέχουν», συμπεριλαμβανομένης και της Διεύθυνσης Αναπήρων του υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών, η οποία κάλυπτε μέχρι τότε όλες τις ατασθαλίες του Οίκου Τυφλών. Ο γενικός γραμματέας του Π.Σ.Τ., Π. Κουρουμπλής, δήλωσε ότι η περιουσία του Ιδρύματος δεν αξιοποιήθηκε μέχρι τότε για χάρη των τυφλών, ενώ παράλληλα ενισχυόταν κάθε χρόνο και από τον έρανο της Κυριακής του Τυφλού και διάφορες άλλες δωρεές. Στη συνέχεια της συνέντευξης Τύπου, οι εκπρόσωποι του Π.Σ.Τ. απαίτησαν να διωχθεί και το Δ.Σ. για την κακή διαχείριση και τις ατασθαλίες που διαπιστώθηκαν σε παλαιότερη έρευνα του υπουργείου Κοινωνικών Υπηρεσιών κατά το 1971-1972, δεδομένου οι τότε υπεύθυνοι είχαν απαλλαχθεί από τις κατηγορίες, εξαιτίας της χρονοτριβής τής σημερινής διοίκησης, κάτι το οποίο είχε σαν αποτέλεσμα να απαλλαχθούν οι υπεύθυνοι με την πενταετή παραγραφή των αδικημάτων τους με δικαστικό βούλευμα.
Κατά το 1975-1976 ο Οίκος Τυφλών είχε πάγια έσοδα που προέρχονταν από προσόδους και μισθώματα ακινήτων, δωρεές σε δραχμές, δωρεές εξωτερικού, συνδρομές μελών, έσοδα από τόκους από λογαριασμούς στην ΕΤΕ, εισφορές από περιφορές δίσκου σε εκκλησίες, έσοδα από κληροδοτήματα σε χρήμα, και άλλα έσοδα που προκύπτουν από πωλήσεις ακινήτων που του ανήκουν, από εισφορές του ΙΚΑ για επιδόματα αλλά και για νοσήλια των μαθητών-τροφίμων (τέτοιες εισφορές βρίσκουμε και από τον ΟΓΑ).
Το 1975 τα συνολικά έσοδα του Οίκου καταγράφονται, με βάση τις διασωζόμενες σειρές γραμματίων εισπράξεων, στα 8.343.089 δρχ. Τα μεγαλύτερα ποσά προέρχονται από ομαδοποιημένα έσοδα όπως: πρόσοδοι και μισθώματα ακινήτων που ανέρχονται σε 5.245.996 δρχ. Ακολουθούν οι δωρεές σε δραχμές σε 1.234.769 δρχ., οι εισφορές από τις μητροπόλεις σε 803.278 δρχ., οι αποδόσεις από τόκους σε 660.742 δρχ., οι εισφορές από δωρητές του εξωτερικού σε 1.669,38 δολάρια και τέλος οι συνδρομές μελών σε 1250 δρχ.
Αναφορικά με τις εισφορές από τις μητροπόλεις, προέρχονταν κυρίως από περιφορά δίσκου κυρίως κατά την Κυριακή του τυφλού. Οι μητροπόλεις και οι αρχιερατικοί επίτροποι που καταθέτουν χρήματα στην ΕΤΕ για τον Οίκο τυφλών είναι δεκάδες, από όλη την Ελλάδα. Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποιες μητροπόλεις που συγκέντρωσαν μεγάλα ποσά: Φλώρινα 59.965 δρχ., Πάτρα 54.490 δρχ., Ν. Σμύρνη 41.304 δρχ., Νιγρίτα Σερρών 30.922 δρχ.
Οι εισφορές ξένων δωρητών προέρχονταν από φιλανθρώπους έλληνες του εξωτερικού που ζούσαν κυρίως στην Αμερική (Ουάσινγκτον, Βοστόνη, Σικάγο). Οι δωρεές σε δρχ. ήταν κατά κύριο λόγο μικρά ποσά από 100 δρχ. μέχρι κάποιες χιλιάδες δρχ., που δίδονταν στο σύλλογο κυρίως από ιδιώτες εις μνήμη εκλιπόντων συγγενών τους, αντί στεφάνου κ.ά. Οι συνδρομές μελών αποτελούσαν το πιο μικρό έσοδο του Οίκου και ανέρχονταν σε 100 δρχ. ετησίως, που αποδίδονταν σε δύο δόσεις. Το γεγονός είναι εμφανές, αν συγκρίνουμε τα έσοδα από συνδρομές το 1975 και 1976: Την πρώτη χρονιά υπολογίζονταν στις 1.250 δρχ. ενώ τη δεύτερη μεταξύ 3.250 και 6.500 δρχ.
Σχετικά με τις δαπάνες του οίκου, από τα εντάλματα πληρωμών του 1976 μπορούμε να δούμε τι έξοδα είχε το φιλανθρωπικό σωματείο. Αυτά κατατάσσονταν σε: συμβολαιογραφικά (για επισκευές ακινήτων), λειτουργικά (φως, νερό, τηλέφωνο), φόρους, αποδοχές και ασφαλιστικές εισφορές προσωπικού, μεταφορικά μελών του Δ.Σ., αγορές αναλωσίμων, επίπλων, φαρμάκων, έξοδα τροφοδοσίας, ποσά για βοηθήματα, υποτροφίες, βραβεία σε τροφίμους, συντήρηση Αμπέτειου, έξοδα ψυχαγωγίας (λούνα παρκ, εκδρομές).
Από το πρόγραμμα του ντοκιμαντέρ Ο αγώνας των τυφλών, λαμβάνουμε πληροφορίες για τα ακίνητα και τα χρεόγραφα του Οίκου Τυφλών κατά το 1976, σύμφωνα με δήλωση της Εφορείας του.
Κατά το 1977 ο Οίκος Τυφλών είχε έξοδα διαχείρισης 11 περίπου εκατομμύρια δραχμές και έλλειμμα 3 περίπου εκατομμύρια. Από το 1974 μέχρι το 1978 διάφοροι φιλάνθρωποι άφησαν στο ίδρυμα 81/2 διαμερίσματα πολυκατοικιών, 2 οικίες, 5 γραφεία σε πολυκατοικία, 1/4 αρτοποιείου, 14 και 71% δύο ακινήτων, 1 κατάστημα, 1 οικόπεδο, 2 άλλα σημαντικά κληροδοτήματα και πολλά μικρότερα.
Ο αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ, υλοποιώντας την απόφαση της Γενικής Συνέλευσης, ζήτησε την κρατικοποίηση του Οίκου Τυφλών με όρους και προϋποθέσεις που θα διαπραγματεύονταν οι ιθύνοντες του σωματείου και το υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών. Η Διοίκηση του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών υπολόγισε την περιουσία σε 60-80 ακίνητα, αξίας 2-2,5 δισεκατομμυρίων δραχμών.
Στις 16 Μαρτίου 1978 το υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών έστειλε στην εισαγγελία πόρισμα, το οποίο διατύπωνε αυστηρές κρίσεις για το σύστημα διαχειριστικού ελέγχου στον Οίκο Τυφλών, του οποίου πρόεδρος ήταν ο αρχιεπίσκοπος Σεραφείμ.
Εις επίρρωση των φόβων του Π.Σ.Τ. και σε δειγματοληπτική έρευνα στο αταξινόμητο αρχείο ΚΕΑΤ, που βρίσκεται στα υπόγεια του ιδρύματος μέσα σε σάκους, βρίσκουμε έγγραφα που πιστοποιούν την αθρόα πώληση χρεογράφων μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα (ήτοι μέσα σε ένα εξάμηνο πριν την κρατικοποίηση), κατά την μεταβατική περίοδο από τον Δεκέμβριο του 1978 μέχρι τον Ιούνιο του 1979:
1. Τον Δεκέμβριο 1978, ξεπούλημα μετοχών τού Οίκου Τυφλών: Έναντι λογαριασμού από πώληση μετοχών τής Πειραϊκής Πατραϊκής 200.000 δρχ.
2. Ιανουάριος 1979: ΤΙΤΑΝ 20, ΠΠ 225, ΚΑΜΠΑΣ 70, συνολικά έσοδα: 565.558 δρχ.
3. Στις 28 Φεβρουαρίου 1979 ξεπουλιούνται άλλες 400 μετοχές του ΤΙΤΑΝ (έσοδα δεν ξέρουμε αλλά αν κάνουμε έναν υποθετικό υπολογισμό με βάση την τιμή της μετοχής τον Ιανουάριο που ήταν 2300 το σύνολο είναι 920.00). Έτσι, τον Ιανουάριο – Φεβρουάριο 1979 έχουμε έσοδα από ξεπούλημα μετοχών 1.485.558 δρχ.
4. Τον Ιούνιο του ίδιου έτους συνεχίζεται γοργά η εκποίηση των μετοχών: ΚΑΜΠΑΣ 1080, ΤΙΤΑΝ 1380. Συνολικό εισπρακτέο ποσό 4.329.939 δρχ.
5. Τον Ιούλιο του 1979 εκποιούνται άλλες 100 μετοχές ΚΑΜΠΑΣ, άγνωστο με τι τιμή, αλλά αν πάρουμε ως τιμή αυτή που ορίστηκε τον Ιούνιο του 1978 (1030) το συνολικό ποσό που προκύπτει είναι 103.000 δρχ.
6. Σύνολο εισπράξεων από εκποίηση μετοχών Δεκέμβριος 1978 – Ιούλιος 1979: 6.832.613 δρχ. Το ποσό είναι τεράστιο, σε σχέση με τον ετήσιο προϋπολογισμό τού Οίκου Τυφλών τής εποχής. Αντίστοιχη εκποίηση μετοχών δεν συναντάμε σε άλλα έτη. Αν τα παραπάνω συσχετιστούν με τον Προϋπολογισμό τού οικονομικού έτους 1979, στον οποίο γίνεται λόγος για έλλειμμα ενός εκατομμυρίου, καταλαβαίνουμε ότι κάτι περίεργο είχε συμβεί.
3.1. Ο αγώνας των τυφλών: Ένα ιστορικό ντοκιμαντέρ.
Το ντοκιμαντέρ της Μαρίας Χατζημιχάλη – Παπαλιού Ο αγώνας των τυφλών ολοκληρώθηκε το 1977 και βραβεύτηκε στο ανεξάρτητο Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου -που οργανώθηκε στη Θεσσαλονίκη- από τη συντριπτική πλειοψηφία των ίδιων των σκηνοθετών και των συνδικαλιστικών φορέων τους. Εκδήλωση που είχε την αμέριστη συμπαράσταση σύσσωμου του Τύπου, του κοινού και του πνευματικού δυναμικού της χώρας. Αν και η προβολή της ταινίας απαγορεύτηκε στην Ελλάδα, ωστόσο αυτή προβλήθηκε σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, κάνοντας γνωστά τα αιτήματα των ελλήνων τυφλών και ξεσηκώνοντας, υπέρ αυτών, τη συμπαράσταση πολλών ανθρώπων τού πνεύματος, όπως οι Σαρτρ, Μποβουάρ, Φουκό, Σινιορέ, Βεργόπουλος, Πουλαντζάς, Μοντάν, Γαβράς, Ζέη, Πετρόπουλος, Φασιανός.
3.2. Η κρατικοποίηση.
Στις 6 Απριλίου 1979 υπογράφτηκε το Προεδρικό Διάταγμα 265, με το οποίο συστάθηκε νέο ίδρυμα με την επωνυμία «Κέντρο Εκπαιδεύσεως και Αποκαταστάσεως Τυφλών». Ωστόσο, ένα χρόνο μετά την κρατικοποίηση του Οίκου Τυφλών, οι συνθήκες διαβίωσης και μόρφωσης των μαθητών και των οικοτρόφων της σχολής δεν άλλαξαν, κατήγγειλε ο σύλλογος γονέων και κηδεμόνων. Τα φαγητά που έτρωγαν τα παιδιά ήταν φαγητά εστιατορίου, κρύα, ακατάλληλα, σε μικρή ποσότητα και ελλείψει κατάλληλων σκευών έτρωγαν με τα χέρια. Το προσωπικό ήταν ανεπαρκές και ανειδίκευτο, δύο επιμελήτριες φρόντιζαν 65 παιδιά, το Γενάρη το σχολείο ήταν χωρίς θέρμανση, η αποχέτευση ήταν ακατάλληλη με αποτέλεσμα τα παιδιά να τσαλαβουτούν σε ακαθαρσίες, η ιατρική περίθαλψη ήταν ανύπαρκτη με αποτέλεσμα να εμφανιστούν επιδημίες και ασθένειες, όπως ψώρα, ψείρα και φυματίωση. Δεκαπέντε συνολικά παιδιά είχαν προσβληθεί από φυματίωση. Επίσης, υπήρχε μεγάλη έλλειψη βιβλίων, μηχανών και μαγνητοφώνων. Σύμφωνα με το Σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων, αιτία για όλες αυτές τις ελλείψεις ήταν ότι κατά την κατάρτιση του Π.Δ. 265/1977 δεν πάρθηκαν υπόψη οι διεθνείς διακηρύξεις για τα δικαιώματα των αναπήρων, ούτε οι υποδείξεις των επισήμων φορέων των τυφλών για μεγαλύτερη εκπροσώπησή τους στο Διοικητικό Συμβούλιο. Οι μαθητές τού ιδρύματος, προασπίζοντας το δικαίωμά τους για επιβίωση, προγραμμάτισαν εκδήλωση σε αίθουσα της Σχολής στις 3 Μαΐου, σε υπόμνηση της κατάληψης τής 2ας Μαΐου 1976. Το υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών απαγόρευσε την εκδήλωση και τα ΜΑΤ απέκλεισαν την περιοχή γύρω από τη Σχολή. Τελικά, η εκδήλωση έγινε σε αίθουσα του δημαρχείου, την οποία τους παραχώρησε ο δήμαρχος Καλλιθέας.
