3ο υποκεφάλαιο: Η λειτουργία τού Οίκου Τυφλών από το 1907 έως το 1976 όπως προκύπτει από τις ετήσιες λογοδοσίες, τον Τύπο και την βιβλιογραφία.

Έτος 1907.

Στις 28 Φεβρουαρίου 1908 γίνεται ο 1ος ετήσιος απολογισμός της λειτουργίας τού Οίκου Τυφλών Καλλιθέας: «Την ογδόην Ιανουαρίου του έτους 1907 σύμπασα η Αττική φύσις εορτασίμως στολισμένη δια ζαχαρώδους ροδολεύκου χιόνος και εις τας θωπείας των ηλιακών ακτίνων παραδεδομένη, εφαίνετο συμμετέχουσα του θείου μυστηρίου, όπερ ελάμβανε χώραν εις τινα οικίσκον της παρά τας Αθήνας εξοχής Καλλιθέας. Εις τον ερυθρόν αυτόν οικίσκον ετελούντο υπό εφημερίου τα εγκαίνια του Οίκου Τυφλών, κατά τα οποία παρίσταντο οι ηθικοί ιδρυταί του φιλανθρώπου τούτου Έργου Κος Δ. Βικέλας και Γ. Δροσίνης, ο Πρόεδρος της Εφορείας Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Αθηνών Θεόκλητος, ο Γραμματεύς Κος Ιωάννης Αθανασάκης, αι Σύμβουλοι της Κοσμητείας των Κυριών, Κυρίαι Βιργινία Κ. Καλλιάδου και Ιουλία Γ. Στρέιτ και η υποφαινομένη, άρτι επανελθούσα εκ των ανά την Εσπερίαν τυφλολογικών σπουδών μου, ίνα αναλάβω την Διεύθυνσιν του πρώτου εν Ελλάδι και εν τη Ανατολή εν γένει ιδρυομένου Καταστήματος προς προστασίαν και εκπαίδευσιν».  Με τα ποιητικά αυτά λόγια αρχίζει η 1η λογοδοσία τής Ειρήνης Λασκαρίδου.

Στη συνέχεια, περιγράφει πολύ παραστατικά την έλευση και τις πρώτες μέρες τής παραμονής των έξι πρώτων τυφλών μαθητών. Οι τρόφιμοι κατά το πρώτο έτος λειτουργίας ήταν τέσσερα αγόρια και δύο κορίτσια, ηλικίας από 6 έως 11 ετών.  Αναπαριστά με εξαιρετική γλαφυρότητα την κατάσταση στην οποία ζούσαν πριν και το νέο τρόπο ζωής, ακολουθώντας επί ένα χρόνο το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Οίκου Τυφλών. Έτσι, αναφέρει χαρακτηριστικά τα παρακάτω: «”Καλή μέρα Κυρία, τι κάμνεις καλά είσαι; εγώ είμαι καλά. Από πού είσαι συ; Εγώ είμαι από το Γαλάζι”. Αύται ήσαν αι πρώται λέξεις ας μοι απηύθυνεν ο μικρός φλύαρος. Κατόπιν ότε στρέφων την λαβήν μικρού μουσικού οργάνου ενεθουσία εκ της παραγομένης μουσικής εκράτει μόνος του ποικιλωτάτας ομιλίας εμφαινούσας πόσην επιρροήν είχεν επί της συγκεντρωμένης διανοίας του το ακατάλληλον δια νήπιον περιβάλλον του Ασύλου των Ανιάτων, όπου αι εύσπλαγχνοι του Συμβουλίου Κυρίαι το είχον περιθάλψει επί τριετίαν και πώς είχον αποτυπωθεί εις την μνήμην του αι συνομιλίαι και εκφράσεις των ασθενούντων γερόντων. Μεταξύ άλλων έλεγεν “Αχ! πάει και ο Νικόλας ο κακομοίρης, ήλθεν η νεκροφόρα να τον πάρη! Αν δεν είσαι φρόνιμος θα σε κλείσω στον νεκροθάλαμο. Ποίος έβηξε; Πάλιν πυρετό έχει σήμερα. Η Κα Νεγρεπόντη μου έδωσε το επανωφόρι και η Κα Σταθάτου τα παπούτσια. Αχ! ωχ! η καρδιά μου με πονεί”, ήσαν τόσον φυσικά τα τελευταία αυτά επιφωνήματα, ώστε δεν επείσθην ότι ήσαν συνέχεια των μονολόγων του, ειμή αφού ερωτήσασα πού ήτο η καρδιά του μοι έδειξε πρώτον μεν το γόνυ κατόπιν δε τον αγκώνα του. Ήτο σημαντική η ημέρα της ελεύσεώς του δια τον πτωχόν μικρόν, όστις πρώτην φοράν επί ζωής του ήκουε τους φθόγγους κλειδοκυμβάλου και άσματα ψαλλόμενα τη συνοδεία αυτού, η μουσική εύρισκε τοιαύτην ηχώ εις την μικράν ψυχήν του, ώστε αν και φύσει λίαν λαίμαργος δεν ήθελε να φάγη, ίνα μη απομακρυνθεί του κλειδοκυμβάλου. Η ταχύτης της αντιλήψεώς του και η ορθή διάκρισις των μουσικών φθόγγων δεν αφίνουν αμφοβολίαν, ότι ο πρώτος μας μικρός τυφλός θα δυνηθή να εύρη εν τω μέλλοντι πόρον ζωής προχωρών εις ανωτέρας σπουδάς, εις την εκμάθησιν ξένων γλωσσών και εις την μουσικήν».

Στη συνέχεια περιγράφει τη συνομιλία δυο αδελφών που είχαν άρτι αφιχθεί απ΄ τη Γαστούνη: «”Είδες τι καλό φαγί που έχουν εδώ; Ημείς δεν είχαμε ξαναφάγει ψάρι. Για δες σενδόνια και μαξιλάρι! Πιάσε την κοκέτα (την σιδηράν κλίνην) πού νάχωμε μεις τέτοια πράγματα εις τη Γατσούνη. Και το πιάνο; τι περίεργο πράγμα ό,τι θέλεις παίζει και τι ωραία που τα λέγει. Το πιάνο είναι πιο καλό από τα νταούλια που έχομε στη Γαστούνη”. Και μ΄ όλα ταύτα τα εντελώς άξεστα χωρικόπαιδα αυτά, ήδη μετά ολογόμηνον εν τη Σχολή διαμονήν τοσούτον προώδευσαν και εμορφώθησαν, ώστε οι επισκέπται μας τα εκλαμβάνουν ως παιδιά καλλιτέρας σχετικών κοινωνικής τάξεως. Προ τινος μάλιστα κυρία εκπλαγείσα δια την καλήν προφοράν του μικρού Νίκου κατά την απαγγελίαν γαλλικού τινος άσματος, υπέθεσεν ότι ο μικρός είχε διδαχθεί την γαλλική από μικράς ηλικίας».  Η Λασκαρίδου παραπονιέται για το γεγονός ότι δεν είχε μορφωμένες παιδαγωγούς, οι οποίες θα μπορούσαν να εκπαιδεύσουν και να ανυψώσουν το φρόνημα τυφλών και απαίδευτων παιδιών και αναφέρει ότι η άρτια εκπαίδευση του παιδαγωγού είναι απαραίτητη για όλα τα παιδιά, πόσο μάλλον για παιδιά τυφλά, τα οποία -λόγω της έλλειψης της όρασης, που αποτελεί τη βασική πηγή πρόσληψης ερεθισμάτων- στερούνται τις γνώσεις πολλών αυτονόητων πραγμάτων. Λέει χαρακτηριστικά ότι δεν μπορεί μια αμόρφωτη γυναίκα να διαθέτει την απαιτούμενη υπομονή και μέθοδο, για να μάθει σε ένα τυφλό παιδί -που είναι από τη φύση του αδέξιο- πώς να καλύψει βασικές ανάγκες, να τρώει, να ντύνεται, να κινείται ελεύθερα. Επομένως, ο παιδαγωγός πρέπει να καταλάβει ποια είναι τα πράγματα που δεν εμπίπτουν στην κατανόηση του τυφλού παιδιού και αποκτώνται μέσω των λοιπών αισθήσεών του και να του τα διδάξει με τρόπο, ώστε να γίνουν οικεία σ΄ αυτό. Τέλος, η ιδεώδης δασκάλα για τα τυφλά παιδιά πρέπει να έχει καλή φωνή, καλές αρχές μουσικής και ευθυμία, για να την μεταδίδει στους φύσει μελαγχολικούς μαθητές της.  Έτσι, επέλεξε δύο μαθήτριες -απόφοιτες του Ανώτερου Παρθεναγωγείου Αικατερίνης Λασκαρίδου- την Μαρία Χατζηδάκι και την Κλημεντίνη Καραγιαννοπούλου και οι οποίες θα λάμβαναν μετά από πρακτική ενός έτους πτυχίο «διδασκαλίσσης των τυφλών».

Σύμφωνα με τον κανονισμό τού Οίκου Τυφλών, επιτρέπεται η επίσκεψη φιλανθρώπων, προκειμένου να παρακολουθήσουν το έργο που επιτελείται στον Οίκο, κάθε Πέμπτη, όπως ορίστηκε, για να μη διαταράσσεται το εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Οι ερωτήσεις και οι απορίες επιβάλλεται να απευθύνονται μόνο στη διευθύντρια, ως μόνη αρμόδια να παρέχει σχετικές πληροφορίες, κάνει έκκληση να μη δίδονται δώρα απευθείας στα τυφλά παιδιά, για να μη τους γεννηθεί η ιδέα ότι, εφόσον μπορούν να αποκτήσουν χρήματα χωρίς κόπο, δεν είναι τόσο αναπόφευκτο να μάθουν να εργάζονται, να μην εκφράζουν εμφανώς τον οίκτο τους προς τα τυφλά παιδιά και να μην τα ρωτούν πού και πώς τυφλώθηκαν κι αυτό γιατί υπάρχουν πολλά μικρά παιδιά, τα οποία δεν έχουν ακόμα αντιληφθεί πως διαφέρουν από τους υπόλοιπους ανθρώπους κι ότι στερούνται του «θαυμασιωτέρουυ θείου δώρου».

Και στην κατακλείδα της λογοδοσίας της η Λασκαρίδου αναφωνεί με πρόδηλο οίκτο, -εφόσον παρόντες είναι μόνο τα μέλη τής Γενικής Συνέλευσης και όχι τα τυφλά παιδιά: «Α! ποίος δύναται ποτέ να μείνη αναίσθητος προ του μεγέθους της δυστυχίας των ατυχών αυτών του Θεού πλασμάτων, δια τα οποία το χρώμα και το φως είναι λέξεις κεναί, αλλ΄ ακριβώς επειδή τ΄ αγαπώμεν και επειδή θέλομεν να τα καταστήσωμεν ικανά ν΄ αντλήσουν την χαράν του βίου εκ της ιδίας αυτών ψυχής, δια τούτο ακριβώς δεν τοις επιδεικνύομεν οίκτον αλλ΄ απεναντίας συμμεριζόμεθα τη χαρά των, διότι Θεού ευδοκούντος θα καταστούν όχι μόνο ανεξάρτητοι αλλά και χρήσιμοι εις τους πλησίον των».

Μερικές βασικές διατάξεις τού κανονισμού λειτουργίας τού Οίκου Τυφλών.

Ο Οίκος περιελάμβανε σχολή τυφλών για αγόρια και κορίτσια, άσυλο με εργαστήριο για τυφλές γυναίκες,  άσυλο με εργαστήριο για τυφλούς άνδρες και άσυλο για τους ανίκανους προς εργασία γέρους και ανάπηρους.  Και τα τέσσερα ιδρύματα αλληλοσυνδέονταν και μεριμνούσαν για τους τυφλούς από την παιδική τους ηλικία μέχρι το τέλος της ζωής τους. Η σχολή τυφλών περιελάμβανε νηπιαγωγείο διαιρούμενο σε τρία τμήματα για παιδιά ηλικίας από 5 έως 8 ετών, εκπαιδευτήριο διαιρούμενο σε έξι τάξεις προτύπου για παιδιά ηλικίας από 6 έως 15 ετών, επαγγελματική σχολή αρρένων για εκπαιδευόμενους ηλικίας από 13 έως 21 ετών (η οποία λειτούργησε για πρώτη φορά το 1925), επαγγελματική σχολή θηλέων για εκπαιδευόμενες ηλικίας από 13 έως 21 ετών και, τέλος, τυπογραφείο και δανειστική βιβλιοθήκη τυφλών.

Οι αιτήσεις των υποψήφιων τροφίμων έπρεπε να συνοδεύονται από πιστοποιητικό γέννησης και βάπτισης, από πιστοποιητικό γιατρού στο οποίο θα αναγραφόταν η αιτία της τύφλωσης, η γενική κατάσταση της υγείας τους, ότι δεν έπασχαν από κάποια μεταδοτική νόσο, ότι δεν ήταν κωφοί, «ηλίθιοι», ότι ήταν εμβολιασμένοι και, τέλος, από εγγύηση γονέα ή κηδεμόνα ή δημοτικής-κυβερνητικής αρχής, ότι οι εξαμηνιαίες δόσεις για την τροφή και τα δίδακτρα των τροφίμων θα πληρώνονταν τακτικά, λαμβάνοντας ως αφετηρία την πρώτη ημέρα του μήνα κατά τον οποίο θα προσέρχονταν στον Οίκο. Έπειτα από εξάμηνη δοκιμασία, αποβαλλόταν από τη Σχολή κάθε παιδί το οποίο εξαιτίας «σοβαρών ελαττωμάτων και χαρακτήρος ανεπιδέκτου διορθώσεως», θα μπορούσε να καταστεί επικίνδυνο και επιβλαβές στους συμμαθητές του.

Στη Σχολή γίνονταν δεκτά τυφλά παιδιά ηλικίας από 6 έως το πολύ 12 ετών, τα οποία, εάν ήταν ευφυή και επιμελή, θα μπορούσαν να αποφοιτήσουν στα 18 τους χρόνια και στη συνέχεια είτε θα επέστρεφαν στις οικογένειές τους είτε θα εισέρχονταν στο Άσυλο των Τυφλών για να εργαστούν και να κερδίζουν τα του βίου τους. Εάν όμως, εξαιτίας διανοητικής ή σωματικής καθυστέρησης, δεν μπορούσαν να αποφοιτήσουν, τους δινόταν η δυνατότητα να παραταθεί η φοίτησή τους στη Σχολή το πολύ μέχρι το 21ο έτος της ηλικίας τους. Μετά το πρώτο δοκιμαστικό εξάμηνο οι εγγυητές ήταν υποχρεωμένοι να αφήσουν τους τροφίμους στη Σχολή μέχρι τα 18 τους χρόνια, επειδή, αν απολύονταν νωρίτερα, δε θα είχαν τη δυνατότητα να κερδίσουν τα προς το ζην, αλλά και οι γνώσεις τους δεν θα ήταν επαρκείς, με κίνδυνο να ξεχάσουν όσα είχαν μάθει με τόσο κόπο αλλά και με τόσα έξοδα επί σειρά ετών. Τα τροφεία και τα δίδακτρα των τυφλών οικότροφων ανέρχονταν σε 600 δραχμές και προπληρώνονταν κάθε εξάμηνο, ενώ οι πιο εύποροι είχαν τη δυνατότητα να έχουν ιδιαίτερο δωμάτιο˙ σε αυτή την περίπτωση τα έξοδα έφταναν τις 1400 δραχμές και προπληρώνονταν, επίσης, κάθε εξάμηνο.

Η Σχολή Τυφλών παρείχε δωρεάν στους τροφίμους της όλα τα υλικά νηπιαγωγείου, σχολείου, χειροτεχνίας και επαγγελματικής διδασκαλίας, καθώς και ιατρική περίθαλψη, θαλάσσια μπάνια και καθαριότητας και πλήρη απλό ιματισμό. Ο κάθε τρόφιμος έπρεπε να καταθέσει για τον ιματισμό του εφάπαξ 100 δραχμές ή να φέρει μαζί του τα εσώρουχά του, 6 ζευγάρια κάλτσες, 2 ζευγάρια παπούτσια, 1 χειμερινό και 1 θερινό καπέλο, 2 φανέλες, 1 πανωφόρι, φορέματα ή ενδυμασίες μία θερινή και μία χειμερινή, βούρτσα και χτένα για μαλλιά, οδοντόβουρτσα, σφουγγάρι και πλήρη μαχαιροπήρουνα.

Όσον αφορά τα μαθήματα που διδάσκονταν, τα υποχρεωτικά ήταν τα θρησκευτικά και η εκκλησιαστική μουσική, οι φρεβελιανές εργασίες και τα παιχνίδια, η πραγματογνωσία, τα ελληνικά, η ανάγνωση και η γραφή, η αριθμητική, η ιστορία, η πατριδογραφία, η γεωγραφία, η φυσιογνωσία, η γεωμετρία, η πλαστική, η σχολική χειροτεχνία, η γυμναστική, η ωδική, η μουσική θεωρία, η υγιεινή, τα εργόχειρα, η εκμάθηση ενός τουλάχιστον επαγγέλματος και η κηπουρική. Τα προαιρετικά μαθήματα που διδάσκονταν ήταν οι ξένες γλώσσες (γαλλικά, γερμανικά ή αγγλικά) και η οργανική μουσική (κλειδοκύμβαλο, βιολί, κ.ά.), πληρώνονταν ιδιαιτέρως και άρχιζαν μόνο με υπόδειξη και συγκατάθεση της διευθύντριας, η οποία μετά από δοκιμασία λίγων μηνών, θα μπορούσε να κρίνει ποια τυφλά παιδιά διέθεταν τη διάθεση και την κλίση να τα διδαχθούν με επιτυχία. Τέλος, σύμφωνα με τον κανονισμό, πραγματοποιούνταν ιδιαίτερες συμφωνίες για τους τυφλούς τροφίμους, οι οποίοι επιθυμούσαν -τελειώνοντας επιτυχώς τις τάξεις του εκπαιδευτηρίου- να τελειοποιήσουν τις σπουδές τους, προς απόκτηση διπλώματος ωδείου, διδασκαλείου, γυμνασίου ή και πανεπιστημίου.  

Η γραφή Braille διαμορφωμένη στα ελληνικά.

Το διεθνώς, ήδη κατά το 1907, καθιερωμένο σύστημα γραφής και ανάγνωσης των τυφλών Braille , διαμορφώθηκε από την Ειρήνη Λασκαρίδου, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί για την ελληνική γλώσσα, ως εξής:

Αλφάβητον εκ στιγμών κατά το Βραΐλλειον σύστημα εφαρμοσθέν εις την ελληνικήν γλώσσαν κατά τον Ιανουάριον τού 1907 υπό Ειρήνης Λασκαρίδου. διευθυντρίας τού Οίκου Τυφλών.

α: στιγμή 1.
β: στιγμές 1 και 2.
γ: στιγμές 1 και 4.
δ: στιγμές 1, 4 και 5.
ε: στιγμές 1 και 5.
στ: στιγμές 1, 2 και 4.
ζ: στιγμές 1, 2, 4, και 5.
η: στιγμές 1, 2 και 5.
θ: στιγμές 2 και 4.
ι: στιγμές 2, 4 και 5.
κ: στιγμές 1 και 3.
λ: στιγμές 1, 2 και 3.
μ: στιγμές 1, 3 και 4.
ν: στιγμές 1, 3, 4 και 5.
ξ: στιγμές 1, 2, 3, 4 και 5.
ο: στιγμές 1, 3 και 5.
π: στιγμές 1, 2, 3 και 4.
ρ: στιγμές 1, 2, 3 και 5.
σ: στιγμές 2, 3 και 4.
τ: στιγμές 2, 3, 4 και 5.
υ: 1, 3 και 6.
φ: στιγμές 1, 2, 3 και 6.
χ: στιγμές 1, 3, 4 και 6.
ψ: στιγμές 1, 3, 4, 5 και 6.
ω: στιγμές 1, 3, 5 και 6.
ψιλή: (στιγμές 1, 2, 3, 4 και 6).
δασεία: (στιγμές 1, 2, 3, 4, 5 και 6).
οξεία: (στιγμές 1, 2, 3, 5 και 6).
βαρεία: (στιγμές 2, 3, 4 και 6).
περισπωμένη: (στιγμές 2, 3, 4, 5 και 6).

Στίξις.
κόμμα: στιγμή 2.
άνω τελεία: στιγμές 2 και 3.
άνω κάτω τελεία: στιγμές 2 και 5.
τελεία: στιγμές 2, 5 και 6.
ερωτηματικό: στιγμές 2 και 6.
θαυμαστικό: στιγμές 2, 3 και 5.
άνοιγμα-κλείσιμο παρένθεσης: στιγμές 2, 3, 5 και 6.
άνοιγμα εισαγωγικών: στιγμές 2, 3 και 6.
αστερίσκος: στιγμές 3 και 5.
κλείσιμο εισαγωγικών: στιγμές 3, 5 και 6.
απόστροφος ή κορωνίς ή σημείον συντομεύσεως: στιγμή 3.
Επιτατικόν φωνής: στιγμή 6.
ιά: στιγμές 5 και 6.
Παύλα ή αποσιωπητικόν: στιγμές 3 και 6.
Σημείον κεφαλαίου: στιγμές 4 και 6.
Παράγραφος: στιγμές 3, 4 και 6.
Σημείον αριθμητικόν: στιγμές 3, 4, 5 και 6.
Υπογεγραμμένη: (στιγμές 3 και 4).

Αριθμοί και μαθηματικά σημεία.
Αριθμοδείκτης: στιγμές 3, 4, 5 και 6.
1: στιγμή 1.
2: στιγμές 1 και 2.
3: στιγμές 1 και 4.
4: στιγμές 1, 4 και 5.
5: στιγμές 1 και 5.
6: στιγμές 1, 2 και 4.
7: στιγμές 1, 2, 4 και 5.
8: στιγμές 1, 2 και 5.
9: στιγμές 2 και 4.
0: στιγμές 2, 4 και 5.
συν: στιγμές 2, 3 και 5.
πλην: στιγμές 2 και 5.
επί: στιγμές 2, 3 και 6.
διά: στιγμές 2, 5 και 6.
ίσον: στιγμές 2, 3, 5 και 6.
μεγαλύτερο: στιγμές 3, 4 και 5.
μικρότερο: στιγμές 1, 2 και 6.

* Όσα ευρίσκονται εν παρενθέσει δεν χρησιμοποιούνται κατά την γραφήν βιβλίων.

(Πηγή: Λογοδοσία Οίκου Τυφλών έτους 1907, Αρχείο Ειρήνης Λασκαρίδου, ΕΛΙΑ, αταξινόμητο, σελ. 23).

Διδασκόμενα θεωρητικά και τεχνικά μαθήματα.

Ο παρακάτω πίνακας καταδεικνύει τη διάταξη των ωρών τής διδασκαλίας στα διάφορα μαθήματα:

ΟΙΚΟΣ ΤΥΦΛΩΝ.
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΕΝΙΚΟ.

Ημερήσιες ώρες: 8 – 8:30.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Θρησκευτικά, Ιστορία από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Το Σάββατο ρητά, τροπάρια και εκκλησιαστική μουσική.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Θρησκευτικά, Ιστορία από την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη. Το Σάββατο ρητά, τροπάρια και εκκλησιαστική μουσική.
Ώρες εβδομάδας: Θρησκευτικά 3.

Ημερήσιες ώρες: 81:30 – 8:40.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Ρυθμικά παιχνίδια και άσματα.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Ρυθμικά παιχνίδια και άσματα.
Ώρες εβδομάδας: Παιχνίδια 1.

Ημερήσιες ώρες: 8:40 – 9:15.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Ανάγνωση.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Γραφή.
Ώρες εβδομάδας: Ελληνικά 3,50.

Ημερήσιες ώρες: 9:20 – 10.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Γραφή.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Ανάγνωση.
Ώρες εβδομάδας: Ελληνικά 4.

Ημερήσιες ώρες: 10:30 – 11.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Φυσιογνωσία ή Πατριδογραφία, Άμμος ή κηπουρική. Το Σάββατο Οικοκυρική.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Φυσιογνωσία ή Πατριδογραφία, Άμμος ή κηπουρική. Το Σάββατο Οικοκυρική.
Ώρες εβδομάδας: Διάφορα 3.

Ημερήσιες ώρες: 11 – 11:30.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Αριθμητική.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Αριθμητική.
Ώρες εβδομάδας: Αριθμητική 3.

Ημερήσιες ώρες: 11:35 – 12.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Πραγματογνωσία και διηγήσεις.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Πραγματογνωσία και διηγήσεις.
Ώρες εβδομάδας: Λεκτικές ασκήσεις 3.

Ημερήσιες ώρες: 2 – 3:30.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Πλεξίδες, κουβαρίστρες, κόμβοι, ξηλώματα, φιόγκοι, υφαντά, πλέξιμο, χάντρες, κ.τ.λ.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Τάπητες, κορδονάκια, δίχτυα, χάντρες, πανεράκια.
Ώρες εβδομάδας: Εργόχειρα 9.

Ημερήσιες ώρες: 3:30 – 4:30.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Ξυλουργική, πλαστική ή διπλωτά.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Ξυλουργική, πλαστική ή διπλωτά.
Ώρες εβδομάδας: Χειροτεχνία 6.

Ημερήσιες ώρες: 5 – 5:30.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Απαγγελία ή ωδική.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Απαγγελία ή ωδική.
Ώρες εβδομάδας: Ωδική 3.

Ημερήσιες ώρες: 5:30 – 6.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Γυμναστική και παιχνίδια ή τραγούδια.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Γυμναστική και παιχνίδια ή τραγούδια.
Ώρες εβδομάδας: Γυμναστική 3.

Ημερήσιες ώρες: 6:50.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Α΄: Το καλοκαίρι οι ώρες μετατίθενται, αλλά η τελική διακοπή των μαθημάτων δεν διαρκεί περισσότερο από έναν μήνα.
Τάξη προκαταρκτικού σχολείου Β΄: Το καλοκαίρι οι ώρες μετατίθενται, αλλά η τελική διακοπή των μαθημάτων δεν διαρκεί περισσότερο από έναν μήνα.
Ώρες εβδομάδας: 41.

Επισημαίνουμε ότι το πρόγραμμα δεν υστερεί καθόλου από εκείνα τα οποία οι σύγχρονοι κανόνες παιδαγωγικής και υγιεινής απαιτούσαν για παιδιά τής ηλικίας αυτής τού γενικού πληθυσμού.

Το καθημερινό πρόγραμμα του Οίκου Τυφλών ήταν διαμορφωμένο ως εξής:  

6 – 7:30.
Έγερση. Ασκήσεις στο ντύσιμο και στο πλύσιμο των μικρότερων, τακτοποίηση των κοιτώνων από τους μεγαλύτερους.

7:30 – 8.
Προσευχή. Α΄. Πρόγευμα.

8 – 9:15.
Μαθήματα και παιχνίδια.

9:15 – 9:20.
Διάλειμμα.

9:20 – 10.
Μάθημα.

10 – 10:30.
Β΄ Πρόγευμα και Διάλειμμα.

10:30 – 11:30.
Μαθήματα.

11:30 – 11:35.
Διάλειμμα.

11:35 – 12.
Μάθημα.

12 – 12:15.
Τακτοποίηση τάξης. Πλύσιμο χεριών.

12:15 – 2.
Γεύμα και άνεση. Τρεις φορές την εβδομάδα περίπατος.

2 – 4:30.
Τεχνικά.

4:30 – 5.
Δειλινό και άνεση.

5 – 6.
Μάθημα.

6 – 7:15.
Τα μικρότερα ελεύθερα, τα μεγαλύτερα σπουδάζουν ή εργάζονται.

7:30.
Δείπνο. Προσευχή.

8.
Κατάκλιση των μικρότερων. Το Σάββατο μπάνιο.

8:30 – 9.
Κατάκλιση των μεγαλύτερων.

Ώρες.
Μαθημάτων 6.50. Γευμάτων και άνεσης 7.10. Ύπνου 9-10. Την Κυριακή εκκλησία και ανάγνωση ερμηνείας του Ευαγγελίου ή άλλου ηθικού βιβλίου. Περίπατος. Ελεύθερα παιχνίδια.

Παρατηρούμε εδώ ότι περιλαμβάνονται όλοι οι κανόνες τής υγιεινής που προβλέπονταν στις αρχές τού 20ού αιώνα, όπως περίπατος στην εξοχή, αεροθεραπεία και, γενικά, για την εκγύμναση των χιραδικών παιδιών.

Το διαιτολόγιο που εφαρμοζόταν παρατίθεται εδώ:

Πρόγευμα 7:30 π.μ.
Κάθε παιδί 60 δράμια γάλα με λίγο καφέ, μία φέτα ψωμί και έναν βόλο ζάχαρης. Σε καιρό νηστείας φασκόμηλο (σπάνια καφέ), μία φέτα ψωμί και 2 βόλους ζάχαρης.

Διάλειμμα 10 π.μ.
Μία φέτα ψωμί (το χειμώνα μετά το μουρουνόλαδο).

Γεύμα 12:30.
• Κυριακή: Κρέας ψητό ή μπριζόλες, με γεώμηλα ή χόρτα ή τομάτες ή ντολμάδες ή παραγεμιστά κολοκύθια.
• Δευτέρα: Μακαρονάδα ή πιλάφι με σαλάτα.
• Τρίτη: Σούπα και κρέας βραστό με χόρτα ή κρέας με χόρτα.
• Τετάρτη: Όσπρια ή ψάρια και χόρτα ή σπανάκι με ρύζι.
• Πέμπτη: Κεφτέδες με χόρτα ή κρέας με χόρτα.
• Παρασκευή: Όσπρια και χόρτα ή γεώμηλα γιαχνί ή κόκκινη κολοκύθα.
• Σάββατο: Κρέας με χόρτα ή όσπρια ή βραστό με χόρτα ή γεώμηλα. Σε καιρό νηστείας τα ανωτέρω φαγητά αντικαθίστανται από πολλά λαχανικά, λαζάνια, ρύζι και όσπρια.

Δειλινό 41/2 μ.μ.
Μία φέτα ψωμί με λαχανικά της εποχής ή μέλι ή άλλο γλύκισμα

Δείπνο 71/2 μ.μ.
Για κάθε παιδί ένα αβγό βραστό και 65 δράμια γάλα με μία φέτα ψωμί ή ρυζόγαλο. Σε καιρό νηστείας φασκόμηλο ή σαλέπι ή ελιές ή σούπα με ρύζι ή χαλβάς ή μέλι με κάστανα. Τις Κυριακές και τις γιορτές μαζί με το γεύμα λαχανικά και γλυκίσματα. Οι δασκάλες και οι νηπιαγωγοί τρώνε μαζί με τα παιδιά και ακολουθούν το ίδιο διαιτολόγιο εκτός από το δείπνο κατά το οποίο τρώνε επιπλέον ό,τι έχει περισσέψει από το μεσημέρι ή τυρί ή ελιές ή χόρτα.

Διαιτολόγιο υπηρεσίας.
• Α΄ Πρόγευμα: Καφές ή φασκόμηλο με ζάχαρη και ψωμί
• Β΄ Πρόγευμα: Μία φέτα ψωμί.
• Γεύμα: Ό,τι και τα παιδιά.
• Δείπνο: Χόρτα ή γεώμηλα ή ελιές ή κρεμμύδια ή ταραμά ή ρέγγες ή τυρί.

Το διαιτολόγιο είναι πλούσιο σε πρωτεΐνες και λιπαρά, ενώ δε λείπουν και τα όσπρια και τα απαιτούμενα λαχανικά, καθώς και το μουρουνέλαιο για την ενδυνάμωση του οργανισμού σε βιταμίνες καθημερινά. Η Λασκαρίδου νιώθει την ανάγκη να απολογηθεί για το πλούσιο διαιτολόγιο των παιδιών, λέγοντας ότι: «Ελέχθη ότι δια παιδία κατά το μάλλον ή ήττον λαϊκών τάξεων οία τα διατρεφόμενα εν τω Οίκω Τυφλών, η εν των ανωτέρω Διαιτολογίω αναγραφομένη τροφή είναι μάλλον πολυτελής. Εις τούτο απαντώσα ας μοι επιτραπή να ενθυμίσω, ότι τα πλείστα εκ των παιδίων οφείλουσι την πάθησίν των εις καχαξίας οργανικάς, είτε ατομικάς, είτε εκ κληρονομικότητος, επειδή δε σκοπός του έργου μας δεν είναι μόνον η εκπαίδευσις των τυφλών, αλλά και η εν γένει μόρφωσις και περίθαλψις αυτών, δεν πιστεύομεν να είναι κατακριτέα η επιθυμία μας, όπως αποφεύγοντες την απολύτως λιτήν τροφήν τ΄ αλμυρά και πυρετικά ως και τον υπερβολικόν άρτον κατορθώσωμεν δια της τακτικής και καλής τροφής ν΄ αντικαταστησωμεν τ΄ ασθενή μόρια του οργανισμού δι υγιών».

Η ιατρική περίθαλψη των τροφίμων διενεργείτο από την εθελοντική παρακολούθηση του γιατρού Μάριου Μελισσηνού, ο οποίος δωρεάν εμβολίασε τους οικοτρόφους.

Εκτός από μικρές αδιαθεσίες, δεν εμφανίστηκαν στα παιδιά σοβαρές ασθένειες, ακόμη και ο ελώδης πυρετός, που κατέτρυχε δύο από τις μαθήτριες κατά την προσέλευσή τους στον Οίκο Τυφλών, καταπολεμήθηκε μετά από λίγες εβδομάδες. Η καθημερινή υγιεινή των παιδιών συμπληρωνόταν από πλύσεις των ματιών με χλιαρό χαμομήλι, αντισηπτικές πλύσεις, επιδέσεις αποστημάτων που πήγαζαν από τη φυσική κακουχία των παιδιών, καθαρισμό των αυτιών, μερικές φορές εξαγωγή δοντιών και μέτρα για την πρόληψη στομαχικών διαταραχών.

Όσον αφορά την ενδυμασία και την καθαριότητα των παιδιών, λαμβανόταν μέριμνα ώστε το κάθε ένα από αυτά να έχει τα δικά του κλινοσκεπάσματα, πετσέτες και εσώρουχα. Το καλοκαίρι, οι τρόφιμοι στη Σχολή και στον κήπο κυκλοφορούσαν ξυπόλητοι και μόνο όταν έβγαιναν για περίπατο φορούσαν σανδάλια. Κάθε βράδυ έπλεναν τα πόδια τους με κρύο νερό. Το χειμώνα τα παιδιά φορούσαν κάλτσες και παπούτσια και κάθε Σάββατο λούζονταν και έκαναν μπάνιο με χλιαρό νερό. Οι αρχές που εφαρμόζονται, γενικά, ήταν: ντύσιμο ελαφρύ, ακάλυπτο κεφάλι, όσο το δυνατόν έκθεση στον καθαρό αέρα και παραμονή και κίνηση στην ύπαιθρο. Το χειμώνα καθημερινή λήψη μουρουνέλαιου, το καλοκαίρι μπάνια στη θάλασσα.

Όλη η «αφρόκρεμα» της κοινωνικής, πνευματικής και οικονομικής ελίτ τής Αθήνας τής εποχής, παρέλασε κατά τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του από τον Οίκο Τυφλών και υπέγραψε το αντίστοιχο βιβλίο επισκεπτών, προκειμένου να δει το ποιόν τού προσφερόμενου έργου και την απόδοσή του. Στον κατάλογο ξεχωρίζουν πολλά γνωστά ονόματα της αθηναϊκής κοινωνίας.  Συνήθως οι επισκέπτες, αλλά και άλλοι δωρητές, προσέφεραν διάφορες δωρεές σε είδος για άμεση κατανάλωση και τέρψη των τροφίμων. Ενδεικτικά αναφέρουμε: Παπούτσια, ποδιές, θερινές ναυτικές στολές, φορέματα για τα κορίτσια, οκάδες τσιμουγίων για ύφανση ταπήτων, γλυκά, κόκκινα αυγά και τσουρέκια για το Πάσχα, σαΐτες και βελόνες, παιχνίδια ντόμινο, πορτοκάλια, μανταρίνια, πίττα για την Πρωτοχρονιά, διάφορα χρηματικά ποσά για ιματισμό, χαρτί λευκό και ροζ για την κατασκευή χάρτινων σάκων, ζαχαρωτά, δώρα για το προσωπικό, σοκολάτες, οπωρικά, μαντολάτο, υλικά διδασκαλίας, γραφής και ανάγνωσης, χοντρό χαρτί για γραφή στο σύστημα Braille, παιχνίδι ντάμα, αναγνωστικά βιβλία στην γραφή Braille αντιγραφέντα από τη δωρήτρια, ένα κλειδοκύμβαλο Pleyel, χρηματικά ποσά «διά μίαν ευχαρίστησιν των παιδίων», γαλοπούλες, τούρτες, κουραμπιέδες, σκεύη οικιακής χρήσης, εκκρεμές ρολόι, κιβώτια με σταφίδες, πολλά παιχνίδια, κρέας για το Πάσχα, παραμύθια του Άντερσεν μεταφρασμένα από τον Δ. Βικέλα, πρώτο ελληνικό αλφαβητάριο προσαρμοσμένο από την Ειρήνη Λασκαρίδου για χρήση από τους μαθητές τού Οίκου Τυφλών, παράθεση γευμάτων, χρήση ραπτικής μηχανής και κλειδοκυμβάλου, βόλτες στο Παλαιό Φάληρο, υλικά εργασιών και οικιακής χρήσης, συλλογές τυφλολογικών φωτογραφιών, αντικείμενα και συγγράμματα τα οποία θα χρησίμευαν για τον καταρτισμό του Τυφλολογικού μουσείου, συγγραφή του «Πρώτου Ελληνικού Αλφαβηταρίου» προσαρμοσμένο για χρήση από τους τυφλούς μαθητές, η σφραγίδα του Οίκου Τυφλών (η οποία σχεδιάστηκε από την αδελφή τής Ειρήνης Λασκαρίδου και ζωγράφο, Σοφία), μεταλλικό γουδί, κούνια, πλαγγόνα, σύκα, νηπιακά πιάνα, μουσικό οργανέτο με δίσκους, εικόνισμα από τον πανάγιο τάφο, πασχαλινές λαμπάδες για τα παιδιά, πλήρη ρουχισμό, ζευγάρια χρησιμοποιημένων καλτσών, μουρουνόλαδο για όλα τα παιδιά, διδακτικά βιβλία, βαλσαμωμένα ζώα από το ζωολογικό μουσείο Αθηνών, άδεια επίσκεψης στο ζωολογικό κήπο, τσόχες για ύφανση ταπήτων, παιδιά καπέλα για καθημερινή χρήση.

Αξίζει να αναφερθεί, ότι η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας τής Ελλάδος, με την εγκύκλιό της υπ΄ αριθ. πρωτ. 1967 τής 15ης Φεβρουαρίου 1908 προς τους, ανά το κράτος, Σεβασμιώτατους Ιεράρχες, τους καλεί κατ΄ έτος την Κυριακή τού Τυφλού να κάνουν περιφορά δίσκου υπέρ του Οίκου Τυφλών σε όλους τους ιερούς ναούς τής παροικίας τους και το ποσό να το αποστέλλουν στον Πρόεδρο του ιδρύματος, μητροπολίτη Αθηνών.  

Σύμφωνα με τον ισολογισμό τού 1907 -συνολικού ύψους 99.259,35 δραχμών- στο ενεργητικό τού οίκου υπάγονται μία οικία στην οδό Λυκείου δωρεά τού Κωνσταντίνου Σεβαστόπουλου αξίας 25.000 δραχμών, μία ομολογία τής Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδος από κληροδότημα της Ελένης Δ. Βασιλείου αξίας 25.000 δραχμών, καταθέσεις στην Εθνική Τράπεζα της Ελλάδος ύψους 36.049,20 δραχμών, μετρητά στο ταμείο 59,60 δραχμές, έπιπλα και σκεύη εγκατάστασης αξίας 2.270,05 δραχμών και για εξίσωση δαπάνες χρήσης τού 1907 10,880,50 δραχμές.  Τα έσοδα από την περιφορά τού δίσκου αποτέλεσαν σημαντικό οικονομικό στήριγμα καθ΄ όλη τη διάρκεια λειτουργίας τού Οίκου Τυφλών, ακόμα και κατά τις δύσκολες πολυετείς περιόδους, που η χώρα βρίσκονταν υπό το καθεστώς πολεμικών συρράξεων.