«Η εργασιακή ένταξη και αποκατάσταση των ατόμων με αναπηρία στο πλαίσιο λειτουργίας των ΚοΙΝΣΕπ Ένταξης: μια διερευνητική μελέτη» – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μπιζάνη Αθηνάς – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 13ο

Ιούν 20, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

«Η εργασιακή ένταξη και αποκατάσταση των ατόμων με αναπηρία στο πλαίσιο λειτουργίας των ΚοΙΝΣΕπ Ένταξης: μια διερευνητική μελέτη» – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μπιζάνη Αθηνάς – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 13ο

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο

 

Μεθοδολογία της Έρευνας

 

2.1         Ερευνητική Στρατηγική

 

Η προσέγγιση που επιλέχθηκε για την παρούσα μελέτη είναι η ποιοτική έρευνα και πιο συγκεκριμένα η μέθοδος της ομάδας εστίασης. Πρόκειται για μια καθιερωμένη ερευνητική στρατηγική για τη συλλογή ποιοτικών δεδομένων. Η συγκεκριμένη μορφή έρευνας στοχεύει στην ενδελεχή κατανόηση των φαινομένων που εξετάζονται, αξιοποιώντας ένα περιορισμένο δείγμα ατόμων (Ίσαρη & Πουρκός, 2015· Παπαναστασίου & Παπαναστασίου, 2016). Γενικώς, οι ποιοτικές μέθοδοι στοχεύουν στην ανακάλυψη του νοήματος και στην απόδοση ερμηνείας στα δεδομένα (Greenhalgh & Taylοr, 1997).

Η ποιοτική έρευνα στηρίζεται στην υποκειμενική εμπειρία τόσο των συμμετεχόντων όσο και του ίδιου του ερευνητή (Greenhalgh & Taylοr, 1997). Ο ερευνητής διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στη συλλογή δεδομένων και συχνά αλληλεπιδρά με τους συμμετέχοντες (Παπαναστασίου & Παπαναστασίου, 2016), ενώ με την ανάλυση των αποτελεσμάτων συνδιαμορφώνει την ερμηνευτική πραγματικότητα (Μαντζούκας, 2007).

Μάλιστα, αξίζει να τονιστεί ότι σε αυτού του είδους τις έρευνες, η έμφαση δεν δίνεται στη γενίκευση των αποτελεσμάτων σε μεγάλους πληθυσμούς (Παπαναστασίου & Παπαναστασίου, 2016), ούτε και στην αντιπροσωπευτικότητα του δείγματος (Ίσαρη & Πουρκός, 2015). Αντιθέτως, οι ποιοτικές προσεγγίσεις επικεντρώνονται στην ανθρώπινη εμπειρία και στην περιγραφή των βιωμάτων των συμμετεχόντων (Ίσαρη & Πουρκός, 2015), καταγράφοντας λεπτομερώς τις απόψεις τους για μια εις βάθος κατανόηση και ερμηνεία (Μαντζούκας, 2007).

Οι ομάδες εστίασης αφορούν μια μέθοδο με μεγάλη χρησιμότητα ως προς την διερεύνηση σύνθετων αντιλήψεων, κινήτρων και συμπεριφορών διότι οι συμμετέχοντες εκφράζουν την γνώμη τους αλληλεπιδρώντας με τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας. Με αυτόν τον τρόπο επιτυγχάνεται η κατανόηση τόσο των ατομικών απόψεων όσο και ο τρόπος με τον οποίο οι απόψεις αυτές διαμορφώνονται μέσα από την κοινωνική αλληλεπίδραση. Ταυτόχρονα, η μέθοδος αυτή ενδείκνυται όταν στόχο της έρευνας αποτελεί η συλλογή των εμπειριών και των απόψεων μιας μικρής ομάδας ανθρώπων με κοινά ενδιαφέροντα ή και χαρακτηριστικά. Η ομαδική αυτή συζήτηση χρειάζεται ένα μικρό αριθμό συμμετεχόντων, συνήθως 4 έως και 12 άτομα με ιδανικό αριθμό τα 6 έως 8 άτομα (Bloor et al., 2001).

Η συγκεκριμένη μέθοδος επιλέχθηκε ως καταλληλότερη για την παρούσα έρευνα, που εξετάζει την διαφοροποίηση των απόψεων των μελών με και χωρίς αναπηρία που εργάζονται σε Κοινωνικές και Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις στην Ελλάδα. Επιπλέον, η μέθοδος του fοcus grοup κρίθηκε κατάλληλη για να αναδειχθούν οι προσωπικές εμπειρίες και οι αντιλήψεις των μελών ΚοινΣΕπ Ένταξης, δίνοντας τη δυνατότητα στα άτομα να αναπτύξουν και να σχολιάσουν απόψεις που μπορεί να μην αναδεικνύονταν σε ατομικές συνεντεύξεις.

Άλλωστε, μέσω της ομάδας εστίασης, δημιουργείται ένα κλίμα αλληλεπίδρασης όπου οι συμμετέχοντες μπορούν να εκφράσουν διαφορετικές οπτικές και να αντιληφθούν από κοινού την πραγματικότητα της ένταξης στον εργασιακό τους χώρο. Αυτό επιτρέπει τη βαθύτερη κατανόηση των κοινών και αποκλινόντων σημείων. Τέλος, η συλλογική συζήτηση ενθαρρύνει την ανάδειξη θεμάτων που μπορεί να μην είχαν προκύψει μεμονωμένα και διευκολύνει τη σύγκριση απόψεων μεταξύ των συμμετεχόντων, ενισχύοντας τη βαθύτερη ανάλυση των θεμάτων που είναι προς διερεύνηση. Για παράδειγμα, τα μέλη χωρίς αναπηρία μπορεί να δουν τις προκλήσεις των ατόμων με αναπηρία με νέο τρόπο μέσω της συζήτησης, ενώ τα μέλη με αναπηρία μπορούν να εκφράσουν τις δικές τους εμπειρίες και να δώσουν άμεση ανατροφοδότηση.

Επιπρόσθετα, επιλέχθηκε η ομάδα εστίασης να συμπεριλαμβάνει τόσο τα μέλη με όσο και τα άτομα χωρίς αναπηρία με σκοπό την σφαιρική και ολιστική κατανόηση της εργασιακής εμπειρίας. Οι απόψεις των μελών με και χωρίς αναπηρία κρίνονται απαραίτητες για μια ολοκληρωμένη κατανόηση του πλαισίου ένταξης και συμπερίληψης στις Κοινωνικές και Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις Ένταξης. Ταυτόχρονα, η επιλογή αυτής της μεθόδου στην παρούσα διπλωματική εργασία επιτρέπει την κατανόηση της ένταξης όχι μόνο από την πλευρά των άμεσα ωφελούμενων αλλά και από την προοπτική των συναδέλφων τους χωρίς αναπηρία, που συμμετέχουν στις ΚοινΣΕπ και συμβάλλουν στη διαμόρφωση του συνολικού περιβάλλοντος ένταξης.

Επιλέχθηκε η ομάδα εστίασης έναντι του ερωτηματολογίου διότι δίνεται στον ερευνητή η δυνατότητα να ζητήσει περαιτέρω ανάλυση, συμπλήρωση, διασαφήνιση της απάντησης του μέλους της ομάδας. Επιπλέον, με αυτόν τον τρόπο δεν επωφελείται μόνο ο ερευνητής αλλά και οι συνεντευξιαζόμενοι γιατί και εκείνοι με τη σειρά τους μπορούν προφορικά και σε ζωντανό χρόνο να εκφράσουν τυχόν απορίες αλλά και γενικά να επικοινωνήσουν άμεσα και εύκολα την γνώμη τους επί του θέματος (Παπαναστασίου & Παπαναστασίου, 2016). Συμπληρωματικά, οι ομάδες εστίασης ενθαρρύνουν τους συμμετέχοντες να εκφραστούν ελεύθερα και με δικά τους λόγια. Αυτό οδηγεί στη συλλογή πλουσιότερων και πιο λεπτομερών δεδομένων που δύσκολα μπορούν να αποκτηθούν με άλλες μεθόδους, όπως ερωτηματολόγια (McIntοsh & Mοrse, 2015).

Μετάβαση στο περιεχόμενο