4.5 Συμμετέχοντες

Στην παρούσα έρευνα συμμετέχοντες ήταν 101 ενήλικα άτομα με οπτική αναπηρία, 72 με νομική τύφλωση και 29 με μειωμένη όραση. Συγκεκριμένα, οι συμμετέχοντες ήταν 63 άνδρες και 38 γυναίκες, ηλικίας από 18 έως 70 έτη, με μέσο όρο ηλικίας τα 35.75 έτη (SD = ±11.28). Η ηλικία απώλειας της όρασης των συμμετεχόντων ήταν από την ηλικία της γέννησης έως την ηλικία των 42 ετών, με μέσο όρο ηλικίας απώλειας της όρασης τα
7.44 έτη (SD = ±9.93), ενώ ο μέσος όρος αρχικής εμφάνισης των προβλημάτων όρασης ήταν τα 5.07 έτη (SD = ±8.86). Ο μέσος όρος από την εμφάνιση των προβλημάτων όρασης ήταν τα 30.68 έτη (SD = ±11.56) και ο μέσος που οι συμμετέχοντες ζούσαν με την απώλεια της όρασης ήταν τα 28.31 έτη (SD = ±11.54), με ελάχιστη τιμή τα 6 και μέγιστη τα 63 έτη. Στην ομάδα των ατόμων με νομική τύφλωση οι συμμετέχοντες ήταν από 19 έως 70 έτη (Μ = 37.69 SD = ±11.31) και τα άτομα με μειωμένη όραση ήταν από 18 έως 52 έτη (Μ = 30.93 SD = ±9.83).
Η κατηγοριοποίηση για την κατάσταση όρασης έγινε με βάση τον βαθμό αναπηρίας που ανέφεραν οι συμμετέχοντες, την οπτική οξύτητα, το οπτικό πεδίο και τα μέσα ανάγνωσης που χρησιμοποιούν. Τα άτομα που ανέφεραν ότι έχουν οπτική οξύτητα μικρότερη του 1/20, απώλεια οπτικού πεδίου, ολική τύφλωση ή αντίληψη μόνο του φωτός και χρησιμοποιούν για την ανάγνωση Μπράιγ ή ηχητική ανάγνωση, κατηγοριοποιήθηκαν στα άτομα με νομική τύφλωση. Τα άτομα που ανέφεραν ότι έχουν οπτική οξύτητα μεγαλύτερη του 1/20, ανέφεραν ότι έχουν οπτικό πεδίο ή/και χρησιμοποιούν κείμενα βλεπόντων για την ανάγνωση, κατηγοριοποιήθηκαν στα άτομα με μερική όραση. Επίσης, με βάση την ηλικία εμφάνισης της οπτικής αναπηρίας, οι συμμετέχοντες κατηγοριοποιήθηκαν σε άτομα με εκ γενετής οπτική αναπηρία (N = 50) και επίκτητη οπτική αναπηρία (N = 51). Τα άτομα τα οποία εμφάνισαν οπτική αναπηρία έως την ηλικία του ενός (1) έτους κατηγοριοποιήθηκαν στην κατηγορία της εκ γενετής οπτικής αναπηρίας, ενώ οι υπόλοιποι συμμετέχοντες κατηγοριοποιήθηκαν στην κατηγορία της επίκτητης οπτικής αναπηρίας.
Το 77.2% των συμμετεχόντων ανέφερε ότι η πορεία της αναπηρίας είναι σταθερή και η πάθηση – αίτιο της αναπηρίας των συμμετεχόντων παρουσιάζεται παρακάτω (βλ. Πίνακας 1). Οι συμμετέχοντες στην πλειοψηφία τους ήταν από την πόλη της Θεσσαλονίκης (βλ. Πίνακας 2) και ήταν απόφοιτοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, αναφορικά με το μορφωτικό επίπεδο των συμμετεχόντων οι 10 ήταν κάτοχοι μεταπτυχιακού τίτλου, οι 44 ήταν κάτοχοι βασικού τίτλου σπουδών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, οι 9 ήταν φοιτητές/τριες, οι 24 ήταν απόφοιτοι δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, οι 5 μαθητές/τριες λυκείου, ένας/μία ήταν απόφοιτος/η γυμνασίου, ένας/μία μαθητής/τρια γυμνασίου, οι 5 ήταν απόφοιτοι δημοτικού και 2 από τους συμμετέχοντες δήλωσαν ότι δεν είχαν λάβει καμία εκπαίδευση. Το μορφωτικό επίπεδο του πατέρα και της μητέρας των συμμετεχόντων παρουσιάζεται στους παρακάτω πίνακες (βλ. Πίνακας 3 και Πίνακας 4). Το 51.5% των συμμετεχόντων, ήταν εργαζόμενοι, το 31.7% ήταν άνεργοι και το 16.8% ήταν φοιτητές.

Πίνακας 1
Πάθηση / αίτιο που προκάλεσε την απώλεια της όρασης των συμμετεχόντων.
Πάθηση / Αίτιο Συχνότητα Ποσοστό
%
ΑΛΦΙΣΜΟΣ 1 1.0
ΑΜΒΛΥΩΠΙΑ 1 1.0
ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ ΤΗΣ ΠΡΟΩΡΟΤΗΤΑΣ 5 5.0
ΑΝΩΜΑΛΙΑ PETER 1 1.0
ΑΠΟΚΟΛΛΗΣΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ 3 3.0
ΑΠΟΚΟΛΛΗΣΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΥΣ – ΡΕΤΙΝΟΣΧΙΣΗ 1 1.0
ΑΤΡΟΦΙΑ ΟΠΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ 2 2.0
ΑΤΡΟΦΙΑ ΟΠΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ – ΚΑΤΤΑΡΡΑΚΤΗΣ 1 1.0
ΑΤΥΧΗΜΑ 9 8.9
ΑΤΥΧΗΜΑ – ΜΟΛΥΝΣΗ 1 1.0
ΓΛΑΥΚΩΜΑ 10 9.9
ΓΛΑΥΚΩΜΑ – ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ 1 1.0
ΓΛΑΥΚΩΜΑ – ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ 1 1.0
ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΤΗΣ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ 2 2.0
ΕΚΦΥΛΙΣΗ ΤΗΣ ΩΧΡΑΣ ΚΗΛΙΔΑΣ – ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΤΗΤΑ 1 1.0
ΙΑΤΡΙΚΟ ΛΑΘΟΣ 1 1.0
ΙΡΙΔΟΚΥΚΛΙΤΙΔΑ 1 1.0
ΚΟΛΟΒΩΜΑ ΣΤΟ ΕΠΙΘΗΛΙΟ ΤΟΥ ΧΟΡΟΕΙΔΟΥΣ ΧΙΤΩΝΑ 1 1.0
ΜΕΛΑΓΧΡΩΣΤΙΚΗ ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ 20 19.8
ΜΗΝΙΓΓΙΤΙΔΑ 1 1.0
ΜΥΩΠΙΑ – ΝΥΣΤΑΓΜΟΣ 1 1.0
ΝΕΥΡΟΙΝΩΜΑΤΩΣΗ 1 1.0
ΝΕΥΡΩΣΗ ΟΠΤΙΚΟΥ ΝΕΥΡΟΥ 1 1.0
ΝΟΣΟΣ ΑΔΑΜΑΝΤΙΑΔΗ – BEHCET 1 1.0
ΝΟΣΟΣ STARGARDT 4 4.0
ΝΥΣΤΑΓΜΟΣ – ΥΠΕΡΜΕΤΡΩΠΙΑ – ΑΛΦΙΣΜΟΣ 1 1.0
ΟΓΚΟΣ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ 1 1.0
ΟΙΚΟΓΕΝΗ ΕΞΙΔΡΩΜΑΤΙΚΗ ΥΑΛΟΕΙΔΟΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ (FEVR) 1 1.0
ΟΠΙΣΘΟΦΑΚΙΚΗ ΙΝΟΠΛΑΣΙΑ 3 3.0
ΡΑΓΟΕΙΔΙΤΙΔΑ 1 1.0
ΡΕΤΙΝΟΒΛΑΣΤΩΜΑ 1 1.0
ΣΑΚΧΑΡΩΔΗΣ ΔΙΑΒΗΤΗΣ 1 1.0
ΣΥΓΓΕΝΕΣ ΓΛΑΥΚΩΜΑ 1 1.0
ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ 4 4.0
ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ – ΑΜΦΙΒΛΗΣΤΡΟΕΙΔΟΠΑΘΕΙΑ 1 1.0
ΣΥΓΓΕΝΗΣ ΚΑΤΑΡΡΑΚΤΗΣ – ΓΛΑΥΚΩΜΑ 1 1.0
ΣΥΝΔΡΟΜΟ LEBER 9 8.9
ΣΥΝΔΡΟΜΟ MARFAN 1 1.0
ΣΩΛΗΝΟΕΙΔΗΣ ΟΡΑΣΗ 1 1.0
ΥΠΕΡΜΕΤΡΩΠΙΑ 2 2.0
ΣΥΝΟΛΟ 101 100.0

Πίνακας 2
Τόπος διαμονής των συμμετεχόντων.
Συχνότητα Ποσοστό %
ΑΘΗΝΑ 20 19.8
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥΠΟΛΗ 1 1.0
ΑΜΑΛΙΑΔΑ 1 1.0
ΒΟΛΟΣ 2 2.0
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 66 65.3
ΙΩΑΝΝΙΝΑ 2 2.0
ΚΑΒΑΛΑ 1 1.0
ΚΟΖΑΝΗ 1 1.0
ΚΟΡΙΝΘΟΣ 1 1.0
ΜΥΤΙΛΗΝΗ 2 2.0
ΡΟΔΟΣ 2 2.0
ΧΑΝΙΑ 2 2.0
Σύνολο 101 100.0

Πίνακας 3
Μορφωτικό επίπεδο του πατέρα των συμμετεχόντων.
Συχνότητα Ποσοστό
%
Καμία εκπαίδευση 1 1.0
Απόφοιτος δημοτικού 11 10.9
Απόφοιτος γυμνασίου 31 30.7
Απόφοιτος λυκείου 16 15.8
Φοιτητής 23 22.8
Απόφοιτος τριτοβάθμιας    εκπαίδευσης 1 1.0
Σύνολο 101 100.0

Πίνακας 4
Μορφωτικό επίπεδο της μητέρας των συμμετεχόντων.
Συχνότητα Ποσοστό %
Καμία εκπαίδευση 13 12.9
Απόφοιτη δημοτικού 34 33.7
Απόφοιτη γυμνασίου 11 10.9
Απόφοιτη λυκείου 27 26.7
Φοιτήτρια 1 1.0
Απόφοιτη τριτοβάθμιας εκπαίδευσης 15 14.9
Σύνολο 101 100.0

Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων (65.3%) ήταν ανύπαντροι, το 27.7% ήταν παντρεμένοι και το 6.9% ήταν διαζευγμένοι. Οι συμμετέχοντες σε ποσοστό 41.6% απάντησαν ότι μένουν μόνοι, το ίδιο ποσοστό (41.6%) απάντησε ότι μένουν με άτομο χωρίς προβλήματα όρασης και το 16.8% ότι μένει με άτομο με προβλήματα όρασης.
Οι 83 από τους συμμετέχοντες (82.2%) χρησιμοποιούσαν λευκό μπαστούνι, ενώ 21 συμμετέχοντες (17.8%) δεν χρησιμοποιούσαν. Σχετικά με την εκπαίδευση κινητικότητας και προσανατολισμού, οι 80 από τους συμμετέχοντες (79.2%) είχαν προηγούμενη εκπαίδευση κινητικότητας και προσανατολισμού και οι 21 συμμετέχοντες (20.8%) δεν είχαν λάβει ανάλογη εκπαίδευση. Οι περισσότεροι συμμετέχοντες (68 συμμετέχοντες, 67.3%) κινούνταν με συνοδό / σκύλο οδηγό, καθώς και μόνοι, οι 31 συμμετέχοντες κινούνταν μόνοι (30.7%) και 2 συμμετέχοντες (2%) κινούνταν μόνο με κάποιον συνοδό / σκύλο οδηγό.
Η πλειοψηφία των συμμετεχόντων (57.4%) κινούνταν αυτόνομα τις περισσότερες φορές (βλ. Πίνακας 5). Με βάση τη συχνότητα αυτόνομης κίνησης (βλ. Πίνακας 5), δημιουργήθηκε μία κατηγορία συμμετεχόντων για την αυτόνομη κίνηση. Στην πρώτη κατηγορία (μέτρια αυτόνομη κίνηση) κατηγοριοποιήθηκαν 21 συμμετέχοντες που ανέφεραν ότι κινούνται αυτόνομα: «ποτέ» ή «λίγες φορές» ή «μερικές φορές». Στη δεύτερη κατηγορία (καλή αυτόνομη κίνηση) κατηγοριοποιήθηκαν 80 συμμετέχοντες, που απάντησαν ότι κινούνται αυτόνομα: «τις περισσότερες φορές» ή «πάντα».

Πίνακας 5
Συχνότητα αυτόνομης κίνησης των συμμετεχόντων.
Συχνότητα Ποσοστό %
Ποτέ 3 3.0
Λίγες φορές 8 7.9
Μερικές φορές 10 9.9
Τις περισσότερες φορές 58 57.4
Πάντα 22 21.8
Σύνολο 101 100.0

Από τους συμμετέχοντες οι 66 (65.3%) ήταν αθλητές με δελτίο σε κάποιο αθλητικό σύλλογο τυφλών στην Ελλάδα και οι 35 (34.7%) δεν ήταν αθλητές. Το αθλητικό  υπόβαθρο των συμμετεχόντων – αθλητών ήταν από μισό χρόνο έως τριάντα πέντε έτη, με μέσο όρο 9.34 έτη (SD = ±8.15) ενασχόλησης με τον αθλητισμό. Σχετικά με την κατηγορία αγωνιστικής ταξινόμησης (classification), το 77.3% των αθλητών κατηγοριοποιήθηκε στην κατηγορία Β1 / S11-SB11-SM11 / T11 / F11 και το 23.7% των αθλητών στην κατηγορία Β2 / S12-SB12-SM12 / T12 / F12. Στην παρούσα εργασία κανένας συμμετέχων δεν κατηγοριοποιήθηκε στην κατηγορία Β3 / S13-SB13-SM13 / T13 / F13. Το 69.7% των αθλητών ασχολούνταν με ένα άθλημα, ενώ το 30.3% με 2 αθλήματα. Η πλειοψηφία, δηλαδή το 63.6% ασχολούνταν και με ομαδικά αθλήματα, ενώ το 36.4% μόνο με κάποιο ατομικό άθλημα. Αναλυτικά τα αθλήματα των συμμετεχόντων παρουσιάζονται παρακάτω (βλ. Πίνακας 6).

Πίνακας 6
Άθλημα των συμμετεχόντων.
Συχνότητα Ποσοστό %
ΓΚΟΛΜΠΟΛ 16 24.24
ΓΚΟΛΜΠΟΛ & ΣΤΙΒΟΣ 12 18.18
ΚΩΠΗΛΑΣΙΑ 1 1.52
ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ 1 1.52
ΠΟΔΗΛΑΣΙΑ & ΣΤΙΒΟΣ 1 1.52
ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ 7 10.61
ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ & ΣΤΙΒΟΣ 5 7.58
ΣΤΙΒΟΣ 17 25.76
ΤΖΟΥΝΤΟ 2 3.03
ΥΓΡΟΣ ΣΤΙΒΟΣ 2 3.03
ΥΓΡΟΣ ΣΤΙΒΟΣ & ΣΤΙΒΟΣ 2 3.03
Σύνολο 66 100.0

Σχετικά με τη συχνότητα σωματικής άσκησης όλων των συμμετεχόντων, αθλητών και μη αθλητών, οι περισσότεροι συμμετέχοντες έκαναν σωματική άσκηση κάποιες μέρες την εβδομάδα (29 συμμετέχοντες, 28.7%) ή αρκετά συχνά – συστηματικά (28 συμμετέχοντες, 27.7%). Οι 17 συμμετέχοντες (16.8%) έκαναν σωματική άσκηση λίγες φορές – κάποιες μέρες τον μήνα, οι 16 συμμετέχοντες (15.8%) ευκαιριακά – εάν τύχει με φίλους ή περιστασιακά και οι 11 από τους συμμετέχοντες (10.9%) δεν έκαναν καθόλου σωματική άσκηση.
Σχετικά με τη συχνότητα άσκησης τον τελευταίο μήνα των συμμετεχόντων, οι 34 συμμετέχοντες (33.7%) έκαναν σωματική άσκηση συστηματικά, δηλαδή 12 φορές και περισσότερο τον τελευταίο μήνα, οι 22 συμμετέχοντες (21.8%) αρκετά συχνά 9 έως 11 φορές τον τελευταίο μήνα, οι 13 (12.9%) έκαναν σωματική άσκηση συχνά 6 έως 8 φορές τον τελευταίο μήνα, οι 14 (13.9%) κάποιες φορές 4 έως 5 και 18 από τους συμμετέχοντες (17.8%) ασκήθηκαν ευκαιριακά, λιγότερες από τρεις φορές τον τελευταίο μήνα.

Με βάση τη συχνότητα σωματικής άσκησης οι συμμετέχοντες κατηγοριοποιήθηκαν σε άτομα που κάνουν σωματική άσκηση: α) Ευκαιριακά και β) Συστηματικά. Τα άτομα που απάντησαν «Δεν Ασκούμαι καθόλου (Δεν με ενδιαφέρει η άσκηση, σχεδόν την αποφεύγω)» ή «Ασκούμαι μόνον ευκαιριακά (Εάν τύχει με τους φίλους μου, περιστασιακά)» ή «Ασκούμαι λίγες φορές (Μόνο κάποιες μέρες τον μήνα)», κατηγοριοποιήθηκαν στην κατηγορία σωματικής άσκησης: α) Ευκαιριακά. Τα άτομα που απάντησαν «Ασκούμαι συχνά (Κάποιες μέρες την εβδομάδα)» ή «Αρκετά Συχνά (συστηματικά)», κατηγοριοποιήθηκαν την κατηγορία σωματικής άσκησης: β) Συστηματικά (βλ. Πίνακας 7).
Ανάλογα τη συχνότητα σωματικής άσκησης τον τελευταίο μήνα δημιουργήθηκε μία νέα κατηγορία, όπου τα άτομα που απάντησαν ότι έκαναν σωματική άσκηση τον τελευταίο μήνα: « Ευκαιριακά =λιγότερες από 3 φορές» ή «Κάποιες φορές = 4 έως 5 φορές» ή «Συχνά = 6 έως 8 φορές», κατηγοριοποιήθηκαν στην κατηγορία σωματικής άσκησης: α) Ευκαιριακά. Τα άτομα που απάντησαν ότι έχουν ασκηθεί σωματικά τον τελευταίο μήνα: «Αρκετά Συχνά = 9 έως 11 φορές» ή «Συστηματικά = 12 φορές και περισσότερο», κατηγοριοποιήθηκαν στην κατηγορία σωματικής άσκησης: β) Συστηματικά (2-3+ φορές/ εβδομάδα, τον τελευταίο μήνα), (βλ. Πίνακας 8).

Πίνακας 7
Συχνότητα σωματικής άσκησης των συμμετεχόντων.
Συχνότητα Ποσοστό %
Ευκαιριακά 44 43.6
Συστηματικά 57 56.4
Σύνολο 101 100.0

Πίνακας 8
Συχνότητα σωματικής άσκησης των συμμετεχόντων τον τελευταίο μήνα.
Συχνότητα Ποσοστό %
Ευκαιριακά 45 44.6
Συστηματικά (2-3+ φορές/ εβδομάδα, τον τελευταίο μήνα) 56 55.4
Σύνολο 101 100.0