ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΤΡΙΤΟ : ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΑΥΤΟΝΟΜΗΣ ΚΙΝΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΙΡΙΣΤΙΚΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ
Το τρίτο κεφάλαιο αναφέρεται στην υπάρχουσα βιβλιογραφία για τη σχέση ανάμεσα στην αυτόνομη κίνηση και στα ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά ατόμων με οπτική αναπηρία. Συγκεκριμένα, αναφέρεται στη σύνδεση της αυτοεκτίμησης και του κέντρου ελέγχου με την αυτόνομη κίνηση των ατόμων με οπτική αναπηρία.
3. Σύνδεση της αυτόνομης κίνησης και των ψυχοκοινωνικών χαρακτηριστικών ατόμων με οπτική αναπηρία
Η σχέση της κινητικότητας και των ψυχοκοινωνικών χαρακτηριστικών ενός ατόμου με οπτική αναπηρία συχνά είναι δύσκολο να αναλυθεί λόγω της αλληλεπίδρασης διαφόρων συμπεριφορών, προσωπικών και περιβαλλοντικών παραγόντων (Blasch et al., 1997). Για αυτόν τον λόγο, στο προηγούμενο κεφάλαιο έγινε αναλυτική αναφορά στα ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά των ατόμων με οπτική αναπηρία με βάση τα διάφορα ατομικά τους χαρακτηριστικά και σε αυτό το κεφάλαιο παρουσιάζονται όσα ερευνητικά δεδομένα έχουν καταγραφεί στη διεθνή βιβλιογραφία για τη σχέση της αυτόνομης κίνησης με τα ψυχοκοινωνικά χαρακτηριστικά.
Η κινητικότητα ορίζεται ως η ικανότητα του ατόμου με οπτική αναπηρία να κινείται με ασφάλεια, αποτελεσματικότητα και χωρίς ανησυχία (Armstrong, 1975), ώστε το άτομο να λειτουργεί ανεξάρτητα, με ασφάλεια και με αποτελεσματικότητα (Hill & Ponder, 1976), ενώ έχει αντίκτυπο και στην αυτοεκτίμηση ενός ατόμου, είτε άμεσα δίνοντας ένα αίσθημα κυριότητας, είτε έμμεσα επιτρέποντας στο άτομο να έχει πρόσβαση σε παροχές και να είναι αυτόνομο (Augestad, 2017). Επιπλέον, η αποτελεσματικότητα σχετίζεται με την καλή κινητική συμπεριφορά και τη λειτουργικότητα (Dodds, 1989).
Η υποστηρικτική τεχνολογία, οι υποστηρικτικές συσκευές και οι υπηρεσίες αποκατάστασης αυξάνουν την ανεξαρτησία και τη λειτουργικότητα του ατόμου με οπτική αναπηρία ενώ βελτιώνουν την εμπειρία της κίνησης μέσα στη πόλη (Branch et al., 1989· Salive et al., 1994), περιορίζοντας τα αισθήματα ανησυχίας κατά την αυτόνομη κίνηση σε άγνωστα περιβάλλοντα (Jacobson, 1993). Ωστόσο, όπως αναφέρθηκε σε προηγούμενο κεφάλαιο, επισημαίνεται από τους ερευνητές ότι ορισμένα άτομα με οπτική αναπηρία παραδέχονται την αύξηση της αυτο-αποτελεσματικότητάς τους με τη χρήση συσκευών υποστηρικτικής τεχνολογίας για την κινητικότητα όπως το λευκό μπαστούνι, αλλά επιλέγουν να μην το χρησιμοποιούν, επειδή το χαρακτηρίζουν αρνητικό παράγοντα ετικετοποίησης (Schillmeier, 2008· Saur et al., 2017).
Σχετικά με τη σχέση ανάμεσα στην αυτόνομη κίνηση με την αυτοεκτίμηση και το κέντρο ελέγχου, έχουν καταγραφεί διαφορετικές απόψεις στη βιβλιογραφία. Στην έρευνα των Papadopoulos κ.ά., (2014), η αυτόνομη κίνηση ήταν δείκτης πρόβλεψης της αυτοεκτίμησης, κάτι που δεν παρατηρήθηκε σε άλλες έρευνες (Papadopoulos, 2014· Papadopoulos et al., 2013). Ακόμη, η ικανότητα αυτόνομης κίνησης αποτέλεσε στατιστικώς σημαντικό δείκτη πρόβλεψης του κέντρου ελέγχου (Papadopoulos, 2014· Papadopoulos et al., 2014· Papadopoulos et al., 2013), ενώ ο Alan Beggs (1992) δεν παρουσίασε στατιστικώς σημαντικές διαφορές ανάμεσα στα άτομα που κινούνται αυτόνομα με μεγαλύτερη συχνότητα από τα άτομα που δεν κινούνται αυτόνομα συχνά. Επομένως, παρουσιάζονται διαφορετικές απόψεις στην υπάρχουσα βιβλιογραφία με το υπό διερεύνηση θέμα, κάτι που παρουσιάζεται αναλυτικότερα στη συνέχεια του κεφαλαίου.