4.6.3 Ερωτηματολόγιο για την Αυτοεκτίμηση – Rosenberg Self-Esteem Scale
Για τη διερεύνηση της αυτοεκτίμησης χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα αυτοεκτίμησης Rosenberg (Rosenberg, 1965) που αποτελείται από δέκα ερωτήσεις / στοιχεία. Οι δέκα ερωτήσεις / στοιχεία απαντώνται από τον ερωτώμενο σε μια τετραβάθμια κλίμακα που κυμαίνεται από την απόλυτη συμφωνία στην απόλυτη διαφωνία (π.χ. Αισθάνομαι ότι έχω έναν αριθμό καλών ικανοτήτων («Συμφωνώ απόλυτα» / «Συμφωνώ» / «Διαφωνώ» / Διαφωνώ απόλυτα»). Το αποτέλεσμα για τον κάθε συμμετέχοντα υπολογίζεται από το άθροισμα των απαντήσεών του σύμφωνα με τις υποδείξεις του κατασκευαστή. Οι βαθμολογίες κυμαίνονται από μηδέν έως τριάντα, με το υψηλότερο σκορ να αντιστοιχεί σε υψηλότερο βαθμό αυτοεκτίμησης.
Η κλίμακα Rosenberg Self-Esteem (Rosenberg, 1965) είναι ευρέως χρησιμοποιούμενη εξαιτίας της αξιοπιστίας και της εγκυρότητας της (Roth, Decker, Yorck, Herzberg & Brahler, 2008· Tinakon & Nahathai, 2012) και είναι σταθμισμένη στον ελληνικό πληθυσμό (Galanou, Galanakis, Alexopoulos & Darviri, 2014). Η κλίμακα έχει γενικά υψηλή αξιοπιστία και οι δοκιμές ελέγχου – επανελέγχου κυμαίνονται μεταξύ .82 έως .85 σε επανελέγχους που πραγματοποιήθηκαν μετά από δύο εβδομάδες (Blascovich & Tomaka, 1991· Fleming & Courtney, 1984· Silber & Tippett, 1965). Το α του Cronbach κυμαίνεται από Cronbach΄s α = .77 έως .88 (Blascovich & Tomaka, 1991) και το συγκεκριμένο εργαλείο χρησιμοποιήθηκε σε έρευνες ατόμων με οπτική αναπηρία (Papadopoulos, 2014· Papadopoulos et al., 2013· Papadopoulos et al., 2014) με υψηλή αξιοπιστία, Cronbach’s α = .73 – .77.
Στην παρούσα μελέτη, ο συντελεστής α του Cronbach στην κλίμακα αυτοεκτίμησης Rosenberg (Rosenberg, 1965) για τη διερεύνηση της αυτοεκτίμηση των ατόμων με οπτική αναπηρία ήταν Cronbach΄s α = .794.
4.6.4 Ερωτηματολόγιο για το Κέντρο Ελέγχου – Rotter΄s Locus of Control Scale
Για το κέντρο ελέγχου χρησιμοποιήθηκε η κλίμακα κέντρου ελέγχου Rotter Internal-External Locus (Rotter, 1966) που περιλαμβάνει 29 αμφίδρομες δηλώσεις. Οι συμμετέχοντες κλήθηκαν να επιλέξουν μία από τις δύο δηλώσεις, με την οποία θεωρούσαν ότι συμφωνούν σε μεγαλύτερο βαθμό. Για παράδειγμα, οι συμμετέχοντες επέλεξαν μία δήλωση από τις ακόλουθες δύο: (α) Συχνά διαπιστώνω, ότι αυτό που πρόκειται να συμβεί θα συμβεί. (β) Η εμπιστοσύνη στη μοίρα δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματική σε μένα κάθε φορά που παίρνω μια απόφαση, η όποια καθορίζει τον προγραμματισμό των ενεργειών μου.
Η συνολική βαθμολογία υπολογίστηκε σύμφωνα με τον κατασκευαστή με βάση τις 23 ερωτήσεις από σύνολο 29 ερωτήσεων ή στοιχείων (Rotter, 1966), ενώ οι υπόλοιπες 6 ερωτήσεις ήταν σχεδιασμένες έτσι ώστε να κάνουν ασαφές και αμφιλεγόμενο το αντικείμενο του ερωτηματολογίου στους ερωτηθέντες και δεν υπολογίζονταν στη συνολική βαθμολογία (Beretvas, Suizzo, Durham & Yarnell, 2008).
Η κλίμακα είναι ευρέως χρησιμοποιούμενη σε διάφορους πληθυσμούς (Beretvas et al., 2008) και επιλέχθηκε επειδή οι δηλώσεις / στοιχεία δεν κάνουν αναφορά στην οπτική αναπηρία. Η αξιοπιστία της κλίμακας σύμφωνα με τον Rotter (1966) παρουσίασε αξιοπιστία εσωτερικής συνέπειας που κυμαίνεται από .65 έως .79 μέσα από την αξιοπιστία διά της διαίρεσης του τεστ σε δύο ισοδύναμα μέρη (split – half reliability) και τους συντελεστές Spearman-Brown και Kuder-Richardso. H αξιοπιστία της κλίμακας με δοκιμασίες ελέγχου – επανελέγχου (test – retest) σε διάφορα δείγματα, σε χρονικό διάστημα 1 – 2 μηνών κυμαίνονταν από .49 έως .83 (Domino & Domino, 2006· Lange & Tiggemann, 1981), ενώ άλλες τιμές παρουσιάζονται από .64 (Little, 1979), έως .75 (Harrow & Ferrante, 1969). Επιπλέον, πολλές μελέτες υποστηρίζουν την εγκυρότητα της κλίμακας (Domino & Domino, 2006) και το συγκεκριμένο ερευνητικό εργαλείο χρησιμοποιήθηκε σε ανάλογες έρευνες ατόμων με οπτική αναπηρία (Papadopoulos, 2014· Papadopoulos et al., 2013· Papadopoulos et al., 2014) με ικανοποιητική αξιοπιστία, Cronbach΄s α = .64 – .69.
Στην παρούσα μελέτη, ο συντελεστής α του Cronbach στην κλίμακα Rotter Internal-External Locus of control (LOC) Scale (Rotter, 1966), που χρησιμοποιήθηκε για τη διερεύνηση του κέντρου ελέγχου των ατόμων με οπτική αναπηρία ήταν Cronbach΄s α = .697.
