‘Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ’- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΓΙΑΝΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Μ.Π.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 2ο

Ιούν 28, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

‘Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΚΑΙ Η ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΟΠΤΙΚΗ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ’- ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της ΓΙΑΝΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΑΣ-ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Μ.Π.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 2ο

 

Εισαγωγή

 

Η οπτική αναπηρία, επίσης γνωστή ως οπτική δυσλειτουργία, αναφέρεται σε οποιαδήποτε κατάσταση ή διαταραχή που επηρεάζει την όραση και την ικανότητα του ατόμου να βλέπει (Brown et al., 2018). Αυτή μπορεί να κυμαίνεται από ήπια έως σοβαρή απώλεια όρασης και μπορεί να προκληθεί από διάφορους παράγοντες, όπως τα γενετικά χαρακτηριστικά, ο τραυματισμός ή η ασθένεια. Τα άτομα με οπτική αναπηρία μπορεί να αντιμετωπίζουν δυσκολίες σε έργα της καθημερινής ζωής όπως η ανάγνωση, η γραφή και η πλοήγηση στο περιβάλλον τους και μπορεί να χρειάζονται ειδικές προσαρμογές ή υποστηρικτικές τεχνολογίες για να τους βοηθήσουν να ξεπεράσουν αυτές τις προκλήσεις (Chatziralli et al., 2013). Με λίγα λόγια, η οπτική αναπηρία μπορεί να επιφέρει σημαντικό αντίκτυπο στην καθημερινή ζωή ενός ατόμου, αλλά με την κατάλληλη υποστήριξη και πόρους, τα άτομα με οπτική αναπηρία μπορούν να ζήσουν μια ικανοποιητική και παραγωγική ζωή (National Academies of Sciences et al., 2016).

Υπολογίζεται ότι υπάρχουν 285 εκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως με προβλήματα όρασης εκ των οποίων τα 39 εκατομμύρια είναι μη βλέποντα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), αυτό επιφέρει βαρυσήμαντες επιπτώσεις στην εκπαιδευτική και κοινωνική τους ένταξη. Στην Ελλάδα δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία για τον αριθμό των ατόμων με προβλήματα όρασης, αλλά σύμφωνα με έκθεση της Ελληνικής Ομοσπονδίας Τυφλών, υπάρχουν περίπου 23.000 άτομα με προβλήματα όρασης στη χώρα. Οι κύριες αιτίες της εξασθένησης της όρασης και της τύφλωσης είναι τα μη διορθωμένα διαθλαστικά σφάλματα και ο καταρράκτης. Η απώλεια όρασης μπορεί να επηρεάσει άτομα όλων των ηλικιών, αλλά η πλειονότητα των ατόμων με προβλήματα όρασης και τύφλωση είναι ηλικίας άνω των 50 ετών. (WHO, 2022).

Στη συγχρονική μελέτη οι Brown et al. (2018), σε δείγμα 819 ασθενών μειωμένης όρασης βρήκαν μέσω πολυπαραγοντικών μοντέλων λογιστικής παλινδρόμησης πως τα προβλήματα στην καθημερινή ζωή αυξάνονταν με την ηλικία, χωρίς ωστόσο να υπάρχει διαφορά μεταξύ των επιπέδων οπτικής οξύτητας. Επιπλέον, οι άνδρες ήταν πιο πιθανό να αναφέρουν δυσκολίες στις καθημερινές δραστηριότητες και δυσκολίες που σχετίζονται με το φωτισμό, ενώ οι γυναίκες ήταν πιο πιθανό να αναφέρουν δυσκολία με δραστηριότητες στο σπίτι και κοινωνική αλληλεπίδραση. Η ποιότητα ζωής που σχετίζεται με την αρχική όραση σε ασθενείς με προβλήματα όρασης φαίνεται να επηρεάζεται από εγγενείς κοινωνικοδημογραφικές παραμέτρους και χαρακτηριστικά των ασθενών, όπως το φύλο, το μορφωτικό επίπεδο, η οικογενειακή κατάσταση, η τρέχουσα κατάσταση εργασίας και η άσκηση. Μεταξύ των χωρών, επίσης, παρουσιάζεται μεγάλη ετερογένεια αναφορικά με τις ευκαιρίες που δίνονται μεταξύ των ατόμων με προβλήματα όρασης για εκπαίδευση και προσωπική ανάπτυξη.

 

Σκοπός

 

Σκοπός της παρούσας διπλωματικής εργασίας είναι να διερευνήσει την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη των ατόμων με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα. Η εκπαίδευση και η κοινωνική ένταξη των ατόμων με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα είναι ένα σημαντικό ζήτημα που απαιτεί επείγουσα προσοχή. Παρά τις προσπάθειες του ελληνικού κράτους όλα αυτά τα χρόνια, εξακολουθούν να υπάρχουν εκπαιδευτικά και κοινωνικά ζητήματα που στέκονται εμπόδιο στα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα (Χριστοδούλου & Χριστόπουλος, 2016a). Αναλυτικότερα, το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα δεν έχει παράσχει επαρκή υποστήριξη σε μαθητές με αναπηρία, με αποτέλεσμα την περιορισμένη πρόσβαση στην εκπαίδευση για μαθητές με προβλήματα όρασης (Levett, Yfantopoulos, & Tsamparlakis, 1986). Αυτή η έλλειψη υποστήριξης συνέβαλε επίσης στις περιορισμένες ευκαιρίες απασχόλησης για τα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα. Προκειμένου να διασφαλιστεί μια υγιής και παραγωγική κοινωνία, είναι σημαντικό αυτά τα άτομα να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική εκπαίδευση και να λαμβάνουν κοινωνική υποστήριξη (Brunes, Hansen, & Heir, 2019).

Στην εν λόγω εργασία θα αναλυθεί η τρέχουσα κατάσταση της εκπαίδευσης και της κοινωνικής ένταξης για τα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα, καθώς και θα προταθούν λύσεις για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής τους. Θα διερευνηθούν, επίσης, οι τρόποι που φορείς, όπως τα σχολεία, οι εργοδότες και οι κυβερνητικές οντότητες μπορούν να συνδράμουν στην προώθηση ίσων ευκαιριών για αυτόν τον πληθυσμό. Άλλωστε, λαμβάνοντας μέτρα για τη δημιουργία μιας συμπεριληπτικής κοινωνίας, δηλαδή μίας κοινωνίας χωρίς αποκλεισμούς για τα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα, μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι κάθε άτομο έχει τις απαραίτητες ευκαιρίες για την επίτευξη των στόχων του.

Επιπλέον, η κοινωνική απομόνωση που επέρχεται από την έλλειψη πρόσβασης σε δημόσιους χώρους, μέσα μεταφοράς και κοινωνικές εκδηλώσεις, αποτελεί επίσης σημαντική πρόκληση για τα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα, καθώς περιορίζει τις ευκαιρίες τους για απασχόληση και εκπαίδευση (Δημητριάδη, 2020). Η έλλειψη πόρων και υποστήριξης για αυτήν την περιθωριοποιημένη ομάδα έχει οδηγήσει σε σημαντικές προκλήσεις για την καθημερινή τους ζωή (Χριστοδούλου & Χριστόπουλος, 2016a). Ως εκ τούτου, είναι σημαντικό να διερευνηθούν τα ζητήματα που αφορούν την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη των ατόμων με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα.

 

Μεθοδολογία

 

Η μελέτη βασίζεται σε προηγούμενες έρευνες που αφορούν την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη των ατόμων με προβλήματα όρασης, τόσο στο διεθνές περιβάλλον όσο και στην Ελλάδα. Στο διεθνές περιβάλλον, έχουν γίνει αρκετές μελέτες που έχουν διερευνήσει την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη των ατόμων με προβλήματα όρασης, εστιάζοντας σε θέματα όπως η πρόσβαση στην εκπαίδευση, η χρήση υποστηρικτικής τεχνολογίας και η κοινωνική συμμετοχή. Στην Ελλάδα, έχουν γίνει κάποιες μελέτες για την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη των ατόμων με προβλήματα όρασης, αλλά αυτές είναι περιορισμένες σε έκταση και βάθος. Αυτή η μελέτη είναι σημαντική γιατί μπορεί να βοηθήσει στην κατανόηση της σημασίας της εκπαίδευσης και της κοινωνικής ένταξης για τα άτομα με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα και να παρέχει πληροφορίες για στρατηγικές και εργαλεία που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την υποστήριξή τους. Η μελέτη μπορεί επίσης να βοηθήσει στον εντοπισμό κενών στις τρέχουσες πολιτικές και πρακτικές και στην παροχή συστάσεων για βελτίωση.

Η μεθοδολογία αυτής της διπλωματικής εργασίας περιλαμβάνει ανασκόπηση της βιβλιογραφίας. Έτσι λοιπόν, διεξήχθη αναζήτηση της διεθνούς βιβλιογραφίας στις διεθνείς βάσεων δεδομένων που σχετίζονται με την ειδική εκπαίδευση: Education Full Text (Wilson), ERIC, και PsycInfo. Οι περιγραφικές λέξεις και φράσεις που χρησιμοποιήθηκαν στην αναζήτηση ήταν: άτομα με προβλήματα όρασης, εκπαίδευση, κοινωνική ενσωμάτωση, Ελλάδα, συστήματα υποστήριξης. Η βιβλιογραφική ανασκόπηση είναι καθοριστική για τη σύνθεση και την ανάλυση της υπάρχουσας γνώσης πάνω στο υπό εξέταση θέμα. Εξετάζοντας τη βιβλιογραφία, η μελέτη στοχεύει να εντοπίσει κενά στην έρευνα και πιθανούς τομείς για μελλοντική διερεύνηση.

Η έρευνα αυτή θα παράσχει πληροφορίες για την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη των ατόμων με προβλήματα όρασης στην Ελλάδα και μπορεί να συμβάλει στην ανάπτυξη πολιτικών και πρακτικών που υποστηρίζουν τις ανάγκες τους. Τα αποτελέσματα προηγούμενων μελετών θα παρουσιαστούν και θα αναλυθούν στη βιβλιογραφική ανασκόπηση. Αυτό θα βοηθήσει στον εντοπισμό κοινών θεμάτων ή προτύπων και θα αποτελέσει τη βάση για την κριτική συζήτηση στις επόμενες ενότητες της διπλωματικής εργασίας. Τέλος, τα ευρήματα θα συζητηθούν κριτικά με βάση τη βιβλιογραφική ανασκόπηση. Αυτό θα περιλαμβάνει την ανάλυση και την ερμηνεία των αποτελεσμάτων, τον εντοπισμό τυχόν ασυνεπειών ή κενών στη βιβλιογραφία και την εξαγωγή συμπερασμάτων με βάση τα στοιχεία που παρουσιάζονται. Επιπλέον, θα προταθούν ιδέες για μελλοντική έρευνα, επισημαίνοντας πιθανούς τομείς για περαιτέρω διερεύνηση.

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο