Η Ειδική Αγωγή στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Προκλήσεις και Δυνατότητες – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Χασεκίδου Σοφίας – Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Διατμηματικό Π.Μ.Σ.«Διαχείριση της Μαζικής Μετανάστευσης και Πληθυσμών σε Κίνηση» – Μέρος 10ο

Μάι 29, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Η Ειδική Αγωγή στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση: Προκλήσεις και Δυνατότητες – Μεταπτυχιακή Διπλωματική Εργασία της Χασεκίδου Σοφίας – Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Διατμηματικό Π.Μ.Σ.«Διαχείριση της Μαζικής Μετανάστευσης και Πληθυσμών σε Κίνηση» – Μέρος 10ο

 

1.4.2      Ο θεσμός της Παράλληλης Στήριξης

 

Η Παράλληλη Στήριξη (ΠΣ) θεσμοθετήθηκε αρχικά με τον Νόμο 2817/2000 και ενισχύθηκε μέσω του Νόμου 3699/200825. Οι μαθητές/τριες με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες μπορούν να φοιτούν σε τάξη του γενικού σχολείου με παράλληλη στήριξη-συνεκπαίδευση, από εκπαιδευτικούς ειδικής αγωγής, ανάλογα με το είδος και το βαθμό της αναπηρίας ή/και των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών. Η παράλληλη στήριξη παρέχεται σε όσους μπορούν να παρακολουθήσουν το πρόγραμμα της τάξης, εάν έχουν ατομική υποστήριξη και σε μαθητές/τριες με σοβαρές εκπαιδευτικές ανάγκες. Ο Μαυροπαλιάς (2013) επισημαίνει ότι οι μαθητές/τριες που λαμβάνουν υποστήριξη μέσω του θεσμού της παράλληλης στήριξης επιδεικνύουν πρόοδο σε διάφορους τομείς, όπως η κοινωνικοσυναισθηματική ανάπτυξη, οι ακαδημαϊκές επιδόσεις, η ατομική τους εξέλιξη και η αυτονομία τους. Επιπλέον, και οι μαθητές/τριες χωρίς αναπηρία επωφελούνται επίσης από τον θεσμό της ΠΣ, καθώς έχουν τη δυνατότητα να υποστηριχθούν μαθησιακά από τον δεύτερο εκπαιδευτικό, να αποκτήσουν επίγνωση θεμάτων διαφοροποίησης και να βελτιώσουν τις κοινωνικές τους δεξιότητες μέσω της αλληλεπίδρασής τους με μαθητές/τριες που έχουν αναπηρία.

Είναι σημαντικό να τονιστεί ότι ο κύριος στόχος της παράλληλης στήριξης δεν είναι απλώς η ένταξη των μαθητών/τριών στο σχολικό περιβάλλον, αλλά η προσαρμογή του σχολείου ώστε να καλύψει τις ανάγκες των μαθητών/τριών με ειδικές εκπαιδευτικές απαιτήσεις (Farrell, 2000). Τα οφέλη αυτού του θεσμού είναι, επίσης, εμφανή στις οικογένειες των μαθητών/τριών που υποστηρίζονται, καθώς και σε όλους τους συμμετέχοντες, οι οποίοι ενθαρρύνονται να συνεργαστούν και να αναπτύξουν δεξιότητες συνεργασίας και επικοινωνίας, καθώς και μια κουλτούρα ένταξης (Μαυροπαλιάς, 2013· Καμπανέλλου, 2011). Αξιοσημείωτο είναι ότι η ΠΣ θεωρείται μια πιο «ανοιχτή δομή» σε σχέση με άλλα εκπαιδευτικά πλαίσια, όπως το τμήμα ένταξης (ΤΕ) και τα ειδικά σχολεία, καθώς παρέχεται μέσα στην γενική τάξη (Παπαδημητρίου & Κουτσοκλένης, 2020). Με την πάροδο του χρόνου, όλο και περισσότεροι μαθητές/τριες υποστηρίζονται μέσω αυτού του μοντέλου, καθιστώντας τους μαθητές/τριες με αναπηρία περισσότερο «ορατούς» μέσα στα γενικά σχολεία. Αυτή η καθημερινή αλληλεπίδραση έχει θετική επίδραση, τόσο στους μαθητές/τριες με αναπηρία. όσο και στους μη ανάπηρους, συμβάλλοντας στην άρση των στερεοτύπων που τους αφορούν (Zoniou-Sideri & Vlachou, 2006). H ταυτόχρονη παρουσία μαθητών/τριών με και χωρίς ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες προάγει την ευαισθητοποίηση και την αποδοχή της διαφορετικότητας, καθώς και τον σεβασμό προς αυτήν (Mastropieri & Struggs, 2001). Πολλές φορές, οι μαθητές/τριες μπορούν να προσφέρουν υποστήριξη στους συμμαθητές/τριες τους που χρειάζονται βοήθεια, ενισχύοντας παράλληλα τις δικές τους κοινωνικές δεξιότητες.

Ωστόσο, η προσέγγιση που ακολουθεί, δείχνει την επιρροή του ιατρικού μοντέλου στο νομοθετικό πλαίσιο που ρυθμίζει την ΠΣ, καθώς ο μαθητής αντιμετωπίζεται κυρίως ως άτομο με ελλείμματα που μπορεί να ωφεληθεί από «ειδικές» υποστηρίξεις εντός της γενικής τάξης (Papadimitriou & Koutsoklenis, 2021). Παράλληλα, η ΠΣ παρουσιάζει σημαντικά μειονεκτήματα. Έχει παρατηρηθεί ότι οι εκπαιδευτικοί της τάξης και της ΠΣ αντιμετωπίζουν δυσκολίες στη συνεργασία λόγω του αυστηρού νομοθετικού πλαισίου και των λειτουργικών περιορισμών (Κωτούλας, 2016). Επιπλέον, η έλλειψη κατάλληλης εκπαίδευσης σχετικά με μεθόδους συνδιδασκαλίας έχει οδηγήσει την ΠΣ να αποκτήσει έναν στατικό χαρακτήρα, καθώς οι εκπαιδευτικοί της ΠΣ παρέχουν αποκλειστικά υποστήριξη στους μαθητές/τριες με αναπηρία ή/και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, χωρίς να προάγουν την αλληλεπίδραση και την εναλλαγή ρόλων στην τάξη (Mavropalias & Anastasiou, 2016). Η αυστηρή αναλογία ενός εκπαιδευτικού προς έναν μαθητή έχει επίσης αμφισβητηθεί, και θεωρείται ότι περιορίζει τη δυνατότητα ένταξης του μαθητή στην τάξη (Nteropoulou-Nterou & Slee, 2019). Ακόμη, αυτό που παρατηρείται ως προς τον θεσμό της ΠΣ είναι πως το ΥΠΑΙΘ δεν εγκρίνει όλα τα αιτήματα για ΠΣ, με συνέπεια κάποιοι μαθητές/τριες που είχαν το δικαίωμα να μείνουν χωρίς καμία υποστήριξη (Παπαδημητρίου & Κουτσοκλένης, 2020). Κάποια αιτήματα μάλιστα δεν ικανοποιήθηκαν εγκαίρως από την αρχή της σχολικής χρονιάς (Papadimitriou & Koutsoklenis, 2021). Καταλήγοντας, η ανάγκη αναβάθμισης του θεσμού της Παράλληλης Στήριξης (ΠΣ) είναι επιτακτική. Η υπάρχουσα κατάσταση, όπως αποδεικνύεται από τον μη επαρκή αριθμό προσλήψεων εκπαιδευτικών ΠΣ για την ικανοποίηση όλων των αιτημάτων, καθώς και από τις δυσκολίες συνεργασίας μεταξύ εκπαιδευτικών, καθιστά αναγκαία την επανεξέταση και του πλαισίου λειτουργίας της ΠΣ. Με όσα έχουν διαπιστωθεί και παραπάνω από έρευνες που εστίασαν στον θεσμό της Παράλληλης Στήριξης, κρίνεται σημαντική η διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης πρωτίστως για την πρόσληψη, καθώς και για την εκπαίδευση και την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών, ώστε να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες, για τη βελτίωση της διδασκαλίας και της υποστήριξης των μαθητών/τριών με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Απαιτείται μια συντονισμένη προσέγγιση και κατάλληλη υποστήριξη από την πολιτεία, για να καταφέρει ο θεσμός της ΠΣ να ανταποκριθεί στις πραγματικές ανάγκες των μαθητών/τριών, και να συμβάλει στην ισότιμη εκπαίδευση για όλους, πετυχαίνοντας μια πραγματικά συμπεριληπτική εκπαίδευση για όλους τους μαθητές/τριες ανεξαιρέτως.

 

25 Στην παράγραφο 1 του άρθρου 6 του Ν.3699/2008, διατυπώνονται συγκεκριμένα κριτήρια για την παροχή ΠΣ, που περιλαμβάνουν: α) την ικανότητα του μαθητή να παρακολουθεί το γενικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα με κατάλληλη υποστήριξη, β) την απουσία άλλων εκπαιδευτικών πλαισίων στην περιοχή, και γ) το είδος και το βαθμό των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών όπως αυτές αξιολογούνται από το ΚΕΔΑΣΥ.

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο