ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Η ΕΕΔΑ δικαιώνει τις θέσεις της Ε.Σ.Α.μεΑ. για την εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία

Αυγ 2, 2016 | ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ, ΕΣΑΜΕΑ

Ανακοίνωση 02.08.2016

Η ΕΕΔΑ δικαιώνει τις θέσεις της Ε.Σ.Α.μεΑ. για την εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία

Η δήλωση – πόρισμα που δημοσίευσε η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), δικαιώνει τις πάγιες θέσεις αλλά και τις ανησυχίες της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία, σχετικά με τα προβλήματα και τα εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία και/ή ΕΕΑ στην πρόσβασή τους στο δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης.

Εδώ και πολλά χρόνια η Ε.Σ.Α.με.Α., μαζί με την ΠΟΣΓΚΑμεΑ και τους φορείς – μέλη της αγωνίζεται να ξεκινά η σχολική χρονιά την ίδια ημέρα για όλους τους μαθητές, επισημαίνει τα κενά και τις ελλείψεις στα σχολεία, διαμαρτύρεται για τα προβλήματα προσβασιμότητας και καταδικάζει τις διακρίσεις και τον αποκλεισμό των μαθητών με αναπηρία και/ ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Διοργανώνει διαμαρτυρίες και διαδηλώσεις, δημοσιεύει πορίσματα, καταγγελίες και υπομνήματα.

Κατά τον ίδιο τρόπο και στη Δήλωση της ΕΕΔΑ εκφράζεται ο προβληματισμός, ενόψει της επικείμενης έναρξης του νέου σχολικού έτους, για τη μερική μόνο εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για την ειδική εκπαίδευση των μαθητών με αναπηρία και η βαθιά ανησυχία για τον κίνδυνο ετεροχρονισμένης – για ακόμη μια φορά – έναρξης του σχολικού έτους για τα παιδιά με αναπηρία και/ή ΕΕΑ που φοιτούν με παράλληλη στήριξη ή σε τμήματα ένταξης γενικών σχολείων ή σε Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

Στη διαβούλευση που προηγήθηκε, για τα ζητήματα που δυσχεραίνουν στην πράξη την ουσιαστική πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην εκπαίδευση, στις 13 Ιουλίου, συμμετείχε και η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία, μαζί με άλλους φορείς: Συνήγορος του Πολίτη, Κέντρο Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της ΓΣΕΕ (ΚΑΝΕΠ-ΓΣΕΕ), Ομοσπονδία Ιδιωτικών Εκπαιδευτικών Ελλάδας (ΟΙΕΛΕ), Απόφοιτοι Τμημάτων Ειδικής Αγωγής (ΣΑΤΕΑ), Ινστιτούτο Υγείας του Παιδιού και Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης. Η Ε.Σ.Α.μεΑ. αναδημοσιεύει το κείμενο της ΕΕΔΑ.

Προβλήματα που επισημαίνει η ΕΕΔΑ:

• ένταση και εμβάθυνση των διακρίσεων, του στιγματισμού και του αποκλεισμού που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία, ιδίως σε σχέση με την πρόσβαση στην εκπαίδευση

• αδυναμία της Πολιτείας να ικανοποιήσει επαρκώς τις βασικές ανάγκες και να διασφαλίσει την ένταξη και συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία, καθώς επίσης και οι πάγιες ελλείψεις στα σχολεία σε εγκαταστάσεις και ειδικό εξοπλισμό, αναγκαία για τη «συνεκπαίδευση» των παιδιών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ

• όξυνση των χρόνιων προβλημάτων που παρατηρούνται στην εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ από την παρούσα οικονομική και κοινωνική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που έχουν οδηγήσει σε σημαντικές περικοπές των δημόσιων δαπανών στον τομέα της προστασίας των δικαιωμάτων των παιδιών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ

• απουσία εθνικής βάσης δεδομένων και στατιστικών σχετικά με ιδιαίτερα ευάλωτες κατηγορίες παιδιών που χρήζουν ειδικής προστασίας, όπως είναι τα παιδιά με αναπηρία και/ή ΕΕΑ

Ακολουθεί η Δήλωση:

*******

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΕΘΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΟΥ
Νεοφύτου Βάμβα 6, 106 74 Αθήνα, Τηλ.: 210 72 33 221-2, 210 72 33 216, Fax: 210 72 33 217,
Website: www.nchr.gr, E-mail: info@nchr.gr

Δήλωση ΕΕΔΑ για τη Διασφάλιση της έγκαιρης έναρξης του σχολικού έτους για τα παιδιά με αναπηρία και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

22 Ιουλίου 2016

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) είναι το ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της ελληνικής Πολιτείας σε θέματα προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Έχει συσταθεί με το Ν 2667/1998 σύμφωνα με κανόνες των Ηνωμένων Εθνών, τις «Αρχές των Παρισίων». Σε αυτήν μετέχουν πρόσωπα οριζόμενα από τριάντα δύο φορείς (ανεξάρτητες Αρχές, πανεπιστημιακές σχολές νομικών και πολιτικών επιστημών, συνδικαλιστικές οργανώσεις, ΜΚΟ, πολιτικά κόμματα και υπουργεία).

Δήλωση ΕΕΔΑ για τη Διασφάλιση της έγκαιρης έναρξης του σχολικού έτους για τα παιδιά με αναπηρία και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες

«Δεν υπάρχει πια καμία δικαιολογία για να αφήνουμε πίσω μας τα Άτομα με Αναπηρία». Το επίκαιρο και διαχρονικό όσο ποτέ μήνυμα της Ειδικής Εισηγήτριας του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (εφεξής ΑμεΑ) στοχεύει στην ανάδειξη του ελλείμματος αποτελεσματικής προστασίας της ιδιαίτερα ευάλωτης αυτής κοινωνικής ομάδας, συμπυκνώνοντας την ανάγκη ενίσχυσης της θεσμικής και ουσιαστικής προαγωγής των δικαιωμάτων της.

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (εφεξής ΕΕΔΑ), ως το ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας σε θέματα προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, έχει ως αποστολή της, μεταξύ άλλων, τη διαρκή παρακολούθηση αυτών των θεμάτων, συμπεριλαμβανομένης και της προσαρμογής της ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις του διεθνούς, ευρωπαϊκού και εθνικού δικαίου για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με σκοπό την επεξεργασία και διαμόρφωση προτάσεων πολιτικής προς τα αρμόδια όργανα της Πολιτείας. Στο πλαίσιο αυτό του θεσμικού της ρόλου όχι μόνο ως Εθνικού Θεσμού Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ΕΘΑΔ) αλλά και ως τμήματος του διεθνούς θεσμικού πλαισίου προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και δεδομένης της ειδικής της ενασχόλησης με δύο υψίστης προτεραιότητας για αυτήν θεματικές: την προστασία της παιδικής ηλικίας και την προαγωγή των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία και/ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες (εφεξής ΕΕΑ), η ΕΕΔΑ συναισθάνεται την ανάγκη, ενόψει της επικείμενης έναρξης του νέου σχολικού έτους, να εκφράσει τον προβληματισμό της για τη μερική μόνο εφαρμογή της ισχύουσας νομοθεσίας για την ειδική εκπαίδευση των μαθητών με αναπηρία και τη βαθιά ανησυχία της για τον κίνδυνο ετεροχρονισμένης – για ακόμη μια φορά – έναρξης του σχολικού έτους για τα παιδιά με αναπηρία και/ή ΕΕΑ που φοιτούν με παράλληλη στήριξη ή σε τμήματα ένταξης γενικών σχολείων ή σε Σχολικές Μονάδες Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης (εφεξής ΣΜΕΑΕ).

Πράγματι, με αφετηρία το αδιαμφισβήτητο γεγονός ότι το δικαίωμα στην εκπαίδευση –όλων των παιδιών– είναι καθεαυτό θεμελιώδες και καταλυτικό για την υλοποίηση των ατομικών και πολιτικών ελευθεριών, καθώς και των οικονομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων και ότι η μη πραγμάτωσή του καθιστά την πρόσβαση σε άλλα δικαιώματα θεωρητική και το άτομο ευάλωτο σε παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ΕΕΔΑ θα ήθελε να επιστήσει την προσοχή των αρμόδιων Αρχών στην επιτακτική ανάγκη διασφάλισης της πλήρους εφαρμογής του δικαιώματος στην εκπαίδευση, όπως αυτό κατοχυρώνεται σε εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή νομικά κείμενα προστασίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου – και ιδίως το Σύνταγμα (άρθρο 16) και τους νόμους, τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (άρθρα 23, 28 και 29), τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (άρθρο 24), καθώς επίσης και το Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Μορφωτικά Δικαιώματα (άρθρο 13)– καθώς από τη διαδικασία παρακολούθησης της εφαρμογής τους προκύπτουν τα ακόλουθα ευρήματα:

• ένταση και εμβάθυνση των διακρίσεων, του στιγματισμού και του αποκλεισμού που βιώνουν τα άτομα με αναπηρία, ιδίως σε σχέση με την πρόσβαση στην εκπαίδευση.

• αδυναμία της Πολιτείας να ικανοποιήσει επαρκώς τις βασικές ανάγκες και να διασφαλίσει την ένταξη και συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία, καθώς επίσης και οι πάγιες ελλείψεις στα σχολεία σε εγκαταστάσεις και ειδικό εξοπλισμό, αναγκαία για τη «συνεκπαίδευση» των παιδιών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ.

• όξυνση των χρόνιων προβλημάτων που παρατηρούνται στην εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ από την παρούσα οικονομική και κοινωνική κρίση και τα μέτρα λιτότητας που έχουν οδηγήσει σε σημαντικές περικοπές των δημόσιων δαπανών στον τομέα της προστασίας των δικαιωμάτων των παιδιών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ.

• απουσία εθνικής βάσης δεδομένων και στατιστικών σχετικά με ιδιαίτερα ευάλωτες κατηγορίες παιδιών που χρήζουν ειδικής προστασίας, όπως είναι τα παιδιά με αναπηρία και/ή ΕΕΑ.

Το έλλειμμα, δε, αυτό συμμόρφωσης με τις διεθνείς υποχρεώσεις της Χώρας μας έχει επισημάνει με έμφαση στο παρελθόν η ΕΕΔΑ, τονίζοντας ότι η ελληνική Πολιτεία εξακολουθεί να μην έχει συστήσει ανεξάρτητο μηχανισμό που θα προάγει, θα προστατεύει και θα παρακολουθεί την εφαρμογή της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (εφεξής ΔΣΔΑμεΑ), όπως απαιτεί το άρθρο 33, παρ. 2. Η σύσταση και αποτελεσματική λειτουργία του μηχανισμού αυτού αναμένεται ότι θα συνδράμει ουσιαστικά στην έγκαιρη διαπίστωση των συστημικών ανεπαρκειών και ελλειμμάτων εφαρμογής της ΔΣΔΑμεΑ, μεταξύ των οποίων και τα προαναφερθέντα θέματα ειδικής εκπαίδευσης. Προς το σκοπό μάλιστα της συμβολής της στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή της ΔΣΔΑμεΑ, και ιδίως του άρθρου 24 για τη διασφάλιση της συνεκπαίδευσης και ενός εκπαιδευτικού συστήματος ένταξης για όλα τα παιδιά, και κυρίως τα παιδιά με αναπηρία και/ή ΕΕΑ, η ΕΕΔΑ συμμετείχε πρόσφατα στη διαδικασία επεξεργασίας και υποβολής προτάσεων για την υιοθέτηση του Γενικού Σχολίου αριθ. 4 για το Δικαίωμα στη συνεκπαίδευση.

Υπό το φως των ανωτέρω επισημάνσεων και λαμβάνοντας υπόψη, πέραν των Καταληκτικών Παρατηρήσεων και Συστάσεων των διεθνών ελεγκτικών οργάνων για την προστασία των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, το πρόσφατο Πόρισμα του Βοηθού Συνηγόρου του Πολίτη σχετικά με την προβληματική υλοποίηση του δικαιώματος στην εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ, καθώς επίσης και τη σχετικά πρόσφατη καταδίκη της Γαλλίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης για μη συμμόρφωσή της με τις διεθνείς υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 15, παρ. 1, του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη (ΕΚΧ) για διασφάλιση του δικαιώματος των προσώπων που μειονεκτούν σωματικά ή διανοητικά στην εκπαίδευση, η ΕΕΔΑ, επανερχόμενη ουσιαστικά σε παλαιότερες και πάγια – δυστυχώς – επαναλαμβανόμενες Συστάσεις της, θα ήθελε να διατυπώσει ακόλουθες παρατηρήσεις- συστάσεις:

Γενικού Ενδιαφέροντος Παρατηρήσεις:

Ι. Ένταξη της ΕΑΕ στο γενικό εκπαιδευτικό σύστημα

Η ΕΕΔΑ αναγνωρίζει τη δραστηριοποίηση και την πρόοδο των εργασιών της Διεύθυνσης Ειδικής Αγωγής του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (εφεξής ΥΠΕΘ), επισημαίνει ωστόσο με λύπη ότι η Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση (εφεξής ΕΑΕ) εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως δευτερεύουσας σημασίας, έναντι, όχι μόνο της Γενικής Εκπαίδευσης, αλλά και της Παιδείας συνολικά.

Για την αποτροπή φαινομένων μεμονωμένης αντιμετώπισης της ΕΑΕ σε επίπεδο εθνικής πολιτικής παιδείας και τη διασφάλιση όχι μόνο ίσων ευκαιριών αλλά και ίσου εκπαιδευτικού αποτελέσματος για όλους τους μαθητές χωρίς διακρίσεις, η ΕΑΕ είναι σημαντικό να ενταχθεί ρητά στον εθνικό διάλογο για την παιδεία και να αποτελέσει αναπόσπαστο μέρος του γενικού εκπαιδευτικού συστήματος. Η ένταξη, δε, αυτή των παιδιών στη γενική εκπαίδευση είναι σημαντικό να πραγματοποιηθεί με ομαλό τρόπο, ύστερα από διαβούλευση με τους ενδιαφερόμενους φορείς και με παράλληλη πρόβλεψη για τη βελτίωση των υφιστάμενων δομών και την ευελιξία στη φοίτηση των μαθητών (δυνατότητα μετάβασης από ειδικό σε γενικό σχολείο), με στόχο την αποτελεσματικότερη ικανοποίηση των εκπαιδευτικών τους αναγκών. Η ΕΕΔΑ διαβεβαιώνει για την ετοιμότητα και προθυμία της να συμβάλει στη διαδικασία αυτή διαβούλευσης.

ΙΙ. Συμπληρωματική λειτουργία της ΕΑΕ από ευρωπαϊκά προγράμματα και ισότιμη ένταξή της στον κρατικό προϋπολογισμό

Σε άμεση συνάρτηση με την αντιμετώπιση της ΕΑΕ ως δευτερεύουσας σημασίας στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος, κρίσιμο ζήτημα συνιστά το γεγονός ότι μακροχρόνια και σε πάγια βάση, οι πιστώσεις που διατίθενται για τη στελέχωση των ΣΜΕΑΕ ή την εκπαιδευτική υποστήριξη μαθητών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ στο γενικό σχολείο δεν συνάδουν με τις υποχρεώσεις της Πολιτείας, όπως αυτές προκύπτουν από την ισχύουσα νομοθεσία, καθώς δεν αντιστοιχούν στις πραγματικές και διαπιστωμένες εκπαιδευτικές ανάγκες του ενδιαφερόμενου μαθητικού πληθυσμού σε ειδικά υποστηρικτικά μέτρα, εξειδικευμένο προσωπικό, κατάλληλα προσαρμοσμένα εκπαιδευτικά προγράμματα και διδακτικό υλικό. Για την αντιμετώπιση της χρόνιας ανεπάρκειας σε πόρους και ανθρώπινο δυναμικό και της διαιώνισης της ανισότητας που προκύπτει de facto μεταξύ της ΕΑΕ και της γενικής εκπαίδευσης, η ΕΕΔΑ προκρίνει ως αναγκαία την εγγραφή των πιστώσεων για την ΕΑΕ στον κρατικό προϋπολογισμό και την αποσύνδεση της αποκλειστικής χρηματοδότησής της από τα προγράμματα του Εθνικού Στρατηγικού Πλαισίου Αναφοράς (εφεξής ΕΣΠΑ). Η τυχόν αξιοποίηση προγραμμάτων ΕΣΠΑ θα πρέπει να γίνεται συμπληρωματικά, για τη διασφάλιση επιπλέον αναγκαίων πόρων.

ΙII. Κατάλληλος προγραμματισμός της ΕΑΕ για την έγκαιρη κάλυψη των αναγκών των μαθητών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ

Η παγίως ετεροχρονισμένη έναρξη του σχολικού έτους και τα συνακόλουθα προβλήματα που αντιμετωπίζει η ΕΑΕ στη Χώρα μας συνδέονται με τη συστηματική απουσία κατάλληλου προγραμματισμού και συντονισμού των αρμοδίων κεντρικών και περιφερειακών υπηρεσιών της εκπαίδευσης, οι οποίοι ωστόσο είναι κοινός τόπος ότι δεν είναι ανέφικτοι (ιδίως για μαθητές που ήδη φοιτούν σε σχολικό πλαίσιο από το προηγούμενο έτος), δεδομένου ότι οι ανάγκες της ΕΑΕ δεν προκύπτουν εκτάκτως, αλλά υφίστανται και είναι γνωστές πριν την έναρξη του εκάστοτε σχολικού έτους. Ο έγκαιρος προγραμματισμός για την κάλυψή τους, επομένως, είναι απολύτως εφικτός. Η ΕΕΔΑ προτείνει τη λήψη ειδικής μέριμνας και προγραμματισμού, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία από το εκάστοτε προηγούμενο σχολικό έτος, για τη διασφάλιση της επάρκειας των διατιθέμενων πιστώσεων, καθώς και για την έγκαιρη ολοκλήρωση των διοικητικών διαδικασιών, ώστε η λειτουργία των Τμημάτων Ένταξης (εφεξής ΤΕ), της παράλληλης στήριξης και των ΣΜΕΑΕ, ή η εξατομικευμένη υποστήριξη των μαθητών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ να ξεκινά με την έναρξη του κάθε σχολικού έτους.

ΙV. Ενεργοποίηση μηχανισμού παρακολούθησης δεδομένων από την ΕΑΕ

Η ΕΕΔΑ χαιρετίζει την πρόοδο των εργασιών για το Ηλεκτρονικό Μητρώο Δεδομένων Μαθητών ΑμεΑ, ωστόσο επισημαίνει ότι η τήρηση στοιχείων για όλες τις παραμέτρους της ΕΑΕ είναι ουσιαστικός παράγοντας για την αξιολόγηση των αναγκών που υπάρχουν και τη λήψη των μέτρων που ενδείκνυνται για την προστασία του δικαιώματος στην εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ και κατ’ επέκταση της ισότιμης ένταξής τους στο κοινωνικό σύνολο. Για την ουσιαστική πραγμάτωση των στόχων της ΕΑΕ για τους μαθητές με αναπηρία και/ή ΕΕΑ, συστήνεται η διασφάλιση της έγκαιρης και έγκυρης παροχής στοιχείων από τις εκπαιδευτικές μονάδες προκειμένου να αποτυπώνεται η πραγματική κατάσταση, τα αριθμητικά δεδομένα και, συνακόλουθα, οι ελλείψεις και στα τρία επίπεδα: δομών και υπηρεσιών (σχολείων και διαγνωστικών φορέων), μαθητικού πληθυσμού και επαγγελματιών (εκπαιδευτικών και ειδικοτήτων) και να γίνεται αποτελεσματικότερα ο προγραμματισμός. Στο πλαίσιο αυτού του μηχανισμού θα μπορούσε να λειτουργεί και Παρατηρητήριο σε περιφερειακό επίπεδο για την παρακολούθηση των θεμάτων που αφορούν στην ΕΑΕ. Η ΕΕΔΑ θα ήθελε, ωστόσο, στο σημείο αυτό να υπενθυμίσει τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το Ν 2472/1997 για την Προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και, πιο συγκεκριμένα, τις ειδικότερες προϋποθέσεις επεξεργασίας ευαίσθητων δεδομένων όταν η επεξεργασία αφορά σε θέματα υγείας των παιδιών από μη αρμόδιους φορείς.

Ειδικότερου Ενδιαφέροντος Παρατηρήσεις:

Ι. Αντιστοίχιση διατιθέμενων πιστώσεων με το θεσμικό πλαίσιο και τις πραγματικές διαπιστωμένες ανάγκες των μαθητών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ

Το κύριο ζήτημα που εγείρεται από τη ενασχόληση με το ειδικότερο θέμα της ΕΑΕ είναι αυτό της χρόνιας υποχρηματοδότησης της ΕΑΕ, που οφείλεται όχι μόνο στην ανεπάρκεια των διατιθέμενων πόρων για την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών των μαθητών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ, αλλά και στην άνιση κατανομή του συνόλου των πιστώσεων από το ΥΠΕΘ μεταξύ των διαφορετικών πεδίων και χρηματοδοτούμενων φορέων της αρμοδιότητάς του και, πιο συγκεκριμένα, στη σοβαρότατη ανεπάρκεια των πιστώσεων που διατίθενται προς τη Διεύθυνση Ειδικής Αγωγής για την υλοποίηση της ΕΑΕ. Για την επίτευξη των στόχων της ΕΑΕ σύμφωνα με τις προβλέψεις του νόμου για την εκπαίδευση και την κοινωνική ένταξη των μαθητών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ, συστήνεται η επαναξιολόγηση της κατανομής των πόρων χρηματοδοτούμενους από το ΥΠΕΘ φορείς και η συνεπακόλουθη ενίσχυση του προϋπολογισμού της ΕΑΕ, κατά τρόπο που να υποδηλώνει έμπρακτα ότι η ΕΑΕ λαμβάνεται υπόψη από την Πολιτεία ως σημαντικό, ισότιμο κομμάτι της εκπαίδευσης στο σύνολό της.

ΙΙ. Πλήρωση των υφιστάμενων θέσεων από μόνιμο προσωπικό, σύσταση νέων οργανικών θέσεων στην ΕΑΕ και ενίσχυση προσωπικού σε αριθμό και ειδικότητες

Η ΕΑΕ, σε αντίθεση με τη γενική εκπαίδευση, βασίζεται κυρίως σε έκτακτο και προσωρινό προσωπικό (αναπληρωτές), καθώς, σε πάγια βάση, δεν πληρούνται οι υφιστάμενες οργανικές θέσεις με διορισμό μόνιμου προσωπικού, ούτε συστήνονται επαρκείς οργανικές θέσεις εκπαιδευτικού, ειδικού εκπαιδευτικού και ειδικού βοηθητικού προσωπικού στις ΣΜΕΑΕ, γεγονός που δυσχεραίνει σημαντικά τη λειτουργία των ΣΜΕΑΕ με δεδομένη την καθυστέρηση έναρξης του σχολικού έτους. Σημειώνεται, επίσης, ότι η καθυστέρηση στη στελέχωση των ΣΜΕΑΕ, σε συνδυασμό με την αλλαγή των προσώπων κάθε σχολική χρονιά σε αυτές λόγω έλλειψης μόνιμων διορισμών, επιφέρει αρνητικό αντίκτυπο: o τόσο στους μαθητές, οι οποίοι χάνουν μεγάλο τμήμα της σχολικής φοίτησης σε σύγκριση με τους μαθητές της τυπικής εκπαίδευσης, δυσκολεύονται να προσαρμοστούν στις συχνές αλλαγές των προσώπων σε επίπεδο προσωπικού και περιορίζονται ως προς την ανάπτυξη του δυναμικού τους, o όσο και στους εκπαιδευτικούς, οι οποίοι περιορίζονται στον εκπαιδευτικό προγραμματισμό, την αξιολόγηση και τη στοχοθεσία των μαθητών τους, ματαιώνονται λόγω της μη δυνατότητας ανάληψης των ίδιων μαθητών εξαιτίας του καθεστώτος της αναπλήρωσης και περιορίζονται στον προσωπικό και οικογενειακό τους προγραμματισμό.

Λαμβανομένων υπόψη ότι η διασφάλιση σταθερότητας σε γενικά σχολεία και ΣΜΕΑΕ όπου φοιτούν με μαθητές με αναπηρίας και/ή ΕΕΑ αποτελεί στοιχείο καθοριστικής σημασίας και ότι η εναλλαγή προσώπων μπορεί να δυσχεράνει σημαντικά την εκπαιδευτική διαδικασία, τη σχολική προσαρμογή και την πρόοδο των μαθητών, καθώς παρατηρείται το φαινόμενο το 80% του προσωπικού των ειδικών σχολείων να αλλάζει κάθε χρόνο, συστήνεται η στελέχωση της ΕΑΕ με μόνιμους εκπαιδευτικούς όλων των ειδικοτήτων σε όλες τις βαθμίδες. Σε κάθε περίπτωση, κρίνεται ως πολύ σημαντική και η διασφάλιση του εργασιακού καθεστώτος και των ασφαλιστικών δικαιωμάτων των εκπαιδευτικών, ιδίως αν ληφθεί υπόψη ότι η συντριπτική πλειοψηφία του ειδικού εκπαιδευτικού προσωπικού είναι αναπληρωτές, γεγονός που συνεπάγεται την απώλεια των ασφαλιστικών του δικαιωμάτων για το μισό περίπου έτος.

ΙΙΙ. Ειδική επιμόρφωση, κατάρτιση και επανακατάρτιση του προσωπικού που απασχολείται στην ΕΑΕ

Οι σοβαρές ανεπάρκειες και ελλείψεις που παρατηρούνται πάγια σε πόρους και ανθρώπινο δυναμικό συντελούν αναπόφευκτα στην αδυναμία των ΣΜΕΑΕ αλλά και του εκπαιδευτικού προσωπικού παράλληλης στήριξης ή τμήματα ένταξης σε γενικά σχολεία να παράσχουν στους μαθητές επαρκή εκπαίδευση και υποστήριξη ανάλογα με τις αναπηρίες και/ή τις ΕΕΑ τους, ή τα προβλεπόμενα στο νόμο ειδικά προσαρμοσμένα εκπαιδευτικά προγράμματα, ή τα προγράμματα ψυχοπαιδαγωγικής υποστήριξης, δημιουργικής απασχόλησης, συστηματικής παρέμβασης και αποκατάστασης που πρέπει να παρέχονται κατά κύριο λόγο μέσα από τις ΣΜΕΑΕ. Προς το σκοπό, συνεπώς, της διεύρυνσης του ρόλου των εκπαιδευτικών ως διαμεσολαβητών της συνεκπαίδευσης και της κατά προτεραιότητα λήψης υπόψη και αντιμετώπισης των αναγκών κάθε μαθητή, προκρίνεται η διαρκής επιμόρφωση του εκπαιδευτικού, ειδικού εκπαιδευτικού και ειδικού βοηθητικού προσωπικού στις ΣΜΕΑΕ.

Στο ίδιο πλαίσιο προτείνεται και η επιμόρφωση των διευθυντών των σχολικών μονάδων σε ζητήματα συνεκπαίδευσης και ένταξης, αλλά και σε ζητήματα που σχετίζονται με τη σχέση και την επικοινωνία με τους γονείς, την υποστήριξη και την επαγγελματική ανάπτυξη των όλων εκπαιδευτικών της μονάδας, προκειμένου οι μονάδες να μπορούν να διαχειριστούν τη διαφορετικότητα αποτελεσματικά.

Η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών πρέπει να παρέχεται από το ΥΠΕΘ δωρεάν, οριζόντια και οργανωμένα προς όλους τους εκπαιδευτικούς, ώστε να μην αναγκάζεται ο εκπαιδευτικός να καταφεύγει σε ιδιωτικά ή άλλα κέντρα για την απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων.

ΙV. Ενίσχυση προσβασιμότητας των γενικών σχολείων και των ΣΜΕΑΕ

Ένα ακόμη σημαντικό πρόβλημα, το οποίο μάλιστα επιτείνεται από την εξαιρετικά δύσκολη συγκυρία κοινωνικο-οικονομικής κρίσης που διανύει η Χώρα και τη συνεπακακόλουθη εξάρτηση της χρηματοδότησης της ΕΑΕ από τους πόρους του ΕΣΠΑ, συνίσταται στο ζήτημα της περιορισμένης ή και ανύπαρκτης σε ορισμένες περιπτώσεις διαθεσιμότητας δομών και υπηρεσιών για τα παιδιά με αναπηρία και/ή ΕΕΑ. Πρόβλημα το οποίο είναι ασφαλώς πολύ πιο έντονο στην περιφέρεια και ιδιαίτερα τις απομακρυσμένες ή νησιωτικές περιοχές. Με γνώμονα την ουσιαστική απάντηση στις ανάγκες όλων των μαθητών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ, προτείνεται η ενίσχυση της προσβασιμότητας των δομών της ΕΑΕ, καθώς επίσης και η ίδρυση νέων και η συντήρηση παλαιότερων σχολικών συγκροτημάτων, κατά τρόπο ώστε να πληρούν, στο βαθμό που είναι δυνατό, τις αρχές του καθολικού σχεδιασμού.

Επίσης, συστήνεται η διατήρηση και ενίσχυση των τμημάτων ένταξης μερικής και πλήρους φοίτησης, καθώς κρίνεται χρήσιμη η διατήρηση, αφενός, των τμημάτων ένταξης μερικής φοίτησης για παιδιά με δυσκολίες μάθησης αλλά χωρίς νοητική ανεπάρκεια, αφετέρου, των τμημάτων ένταξης πλήρους φοίτησης με διαφορετικό πρόγραμμα για παιδιά με νοητική ανεπάρκεια καθώς και παιδιά με αυτισμό και νοητική ανεπάρκεια. Και στις δυο περιπτώσεις, πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για την κατάλληλη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών ως προς το σχεδιασμό της διαφοροποιημένης διδασκαλίας και τη λειτουργία της συνεκπαίδευσης και τη διαχείριση του κοινού χρόνου παιδιών με αναπηρίες και χωρίς αντίστοιχα.

Τέλος, σημειώνεται με έμφαση η ανάγκη ενίσχυσης της πρώιμης παρέμβασης από τη στιγμή που το παιδί γεννιέται και πριν φτάσει την προσχολική/σχολική ηλικία, με παράλληλη ενδυνάμωση και στήριξη προς το σκοπό αυτό της οικογένειας.

Κλείνοντας και επανερχόμενη στην εισαγωγική φράση της παρούσας Δήλωσης, η ΕΕΔΑ θα ήθελε να εκφράσει την ευχή για ομαλή και έγκαιρη έναρξη του σχολικού έτους για όλα τα παιδιά, ελπίζοντας ότι αυτή η δέσμευση της Πολιτείας περιλαμβάνει και τα παιδιά με αναπηρία και/ή ΕΕΑ, τα οποία πλέον δεν έχει πράγματι καμία δικαιολογία να τα αφήνει πίσω και να δηλώσει για ακόμη μία φορά έτοιμη και πρόθυμη να συμβάλει σε αυτό, σε συνεργασία τους αρμόδιους φορείς που εμπλέκονται στην προαγωγή και προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων των παιδιών με αναπηρία και/ή ΕΕΑ.

Η Δήλωση στον σύνδεσμο http://www.nchr.gr/images/pdf/nea_epikairothta/Dilosi_EAE.pdf.

Πηγή: http://www.esamea.gr/

Μετάβαση στο περιεχόμενο