Η ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΣΤΗΝ ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΡΙΟΔΟ – ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ ΤΗΣ ΕΛΕΝΗΣ ΣΑΒΒΙΔΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΑΠΤΥΧΙΑΚΟΥ ΤΙΤΛΟΥ «Επιστήμες της Αγωγής: Ζητήματα Ιστορίας, Ιστορικής Εκπαίδευσης και Εκπαιδευτικής Πολιτικής» από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας – Μέρος 15ο
Προσέγγιση της αναπηρίας μέσα από τη θεώρηση των αρχαίων Ελλήνων
Στην αρχαία Ελλάδα η αναπηρία είχε διάσταση εφάμιλλη της δεισιδαιμονίας και ως εκ τούτου τα ανάπηρα άτομα αντιμετωπιζόντουσαν με παρόμοιο τρόπο. Ο Ιπποκράτης ήταν ο πρώτος που απομάκρυνε την αναπηρία από την εν λόγω διάσταση και της έδωσε επιστημονικό υπόβαθρο (Langholf, 2011).
Η ελληνική σκέψη σχετικά με την αναπηρία στα αρχαία χρόνια επηρεάστηκε από τις ιδέες του Πλάτωνα ο οποίος αναφέρει την αναπηρία ως απότοκο σύζευξης υπερφυσικών και κοινωνικοπολιτισμικών αιτιών. Πιο αναλυτικά, στην αρχαιότητα, πρώτο μέλημα της κοινωνίας ήταν η επιβίωσή της. To φαινόμενο αυτό δεν περιορίζεται στον ελλαδικό χώρο, αλλά συνιστά κανόνα για κάθε κοινωνία σε όλον τον γνωστό τότε κόσμο. Για να θεωρηθεί η προστασία της κοινωνίας απτή πραγματικότητα, έπρεπε να διαφυλάσσεται από άτομα τα οποία χαρακτηριζόντουσαν από σωματική ευρωστία και ψυχική υγεία. Στην Ελλάδα, χαρακτηριστική είναι η παρουσία της αναπηρίας στο δωδεκάθεο. Ο ανάπηρος θεός, ήταν, ως γνωστό, ο Ήφαιστος. Κατά τη μυθολογία, ο Ήφαιστος απορρίφθηκε λόγω της αναπηρίας τους, πρώτα από όλα από την ίδια του τη μητέρα. Η Ήρα, η μητέρα τους, τον πέταξε από τον Όλυμπο καθώς ήταν χωλός. Η σύζυγός του, η Αφροδίτη, τον απατά. Ωστόσο, δεν είναι τυχαίο, για την ελληνική σκέψη, ότι η Αφροδίτη, αν και η πιο όμορφη από τις θεές, ερωτεύτηκε τον Ήφαιστο, τον μόνο θεό που ήταν ανάπηρος. Ο Ήφαιστος, πέρα από την απιστία της Αφροδίτης, κατά τη μυθολογία έπρεπε να διαχειριστεί και τους προπηλακισμούς των άλλων θεών, οι οποίοι οφείλονταν επίσης στην αναπηρία του Έλληνα θεού. Παρόλα αυτά, δεν ήταν μόνον ο Ήφαιστος που, μολονότι ανάπηρος, κατάφερε να κάνει την πιο όμορφη θεά να τον ερωτευτεί. Κατά τη μυθολογία, υπήρξαν και άλλα ανάπηρα άτομα τα οποία σημείωσαν επιτυχίες. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Δημόδοκου, ο οποίος αναφέρεται από τον Όμηρο στην Ιλιάδα. Ο Δημόδοκος, τιμήθηκε με θέση στο παλάτι, καθώς αν και ανάπηρος ήταν εξαιρετικά ταλαντούχος μουσικός (Ebenstein, 2006).
Ωστόσο, στην ελληνική σκέψη υπήρξε και η άλλη πλευρά. Ο Ησίοδος, στο έργο «Έργα και ημέρες», αναφέρει την αναπηρία ως απότοκο της θείας τιμωρίας. Μάλιστα, συμπληρώνει πως ένα ανάπηρο άτομο είναι ανίκανο να εργαστεί και να εξασφαλίσει τα προς το ζην, οπότε είναι άδικο για το κοινωνικό σύνολο το ανάπηρο άτομο να διαβιεί σε βάρος του κοινωνικού συνόλου, το οποίο εξασφαλίζει στο ανάπηρο άτομο τα απαραίτητα ώστε αυτό να επιβιώσει (Ebenstein, 2006).
