Η αυτονομία δεν εξαρτάται μόνο από την όραση, αλλά και από την προσβασιμότητα
του Βασίλη Καλλία
Η 15η Οκτωβρίου ήταν η Παγκόσμια Ημέρα Λευκού Μπαστουνιού, μια ημέρα αφιερωμένη στην αυτονομία, την ασφαλή μετακίνηση και το δικαίωμα των ανθρώπων με οπτική αναπηρία να συμμετέχουν ισότιμα στην κοινωνική ζωή. Το μήνυμα, ωστόσο, δεν περιορίζεται σε μία ημερομηνία: αφορά την καθημερινότητα στους δρόμους, στα πεζοδρόμια, στα μέσα μαζικής μεταφοράς και στους δημόσιους χώρους.
Το λευκό μπαστούνι δεν είναι απλώς ένα βοήθημα μετακίνησης. Είναι εργαλείο προσανατολισμού και ασφάλειας, αλλά και σύμβολο ανεξαρτησίας. Με την κατάλληλη εκπαίδευση στην κινητικότητα και τον προσανατολισμό, οι άνθρωποι με οπτική αναπηρία μπορούν να κινούνται αυτόνομα, να εξυπηρετούν τις καθημερινές τους ανάγκες και να έχουν μεγαλύτερο έλεγχο στη ζωή τους.
Η καθιέρωση της ημέρας συνδέεται με την προσπάθεια να γίνει ευρύτερα γνωστή η σημασία του λευκού μπαστουνιού και να ενισχυθεί η ασφάλεια των χρηστών του. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η 15η Οκτωβρίου αναγνωρίστηκε επίσημα ως White Cane Safety Day το 1964, με στόχο την ενημέρωση του κοινού και την προστασία των ανθρώπων με αναπηρία όρασης στις μετακινήσεις τους.
Φέτος, το μήνυμα του Πανελληνίου Συνδέσμου Τυφλών είναι σαφές: «Αυτονομία και ανεξάρτητη διαβίωση: Δικαίωμα κάθε ανθρώπου». Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία ανέδειξε την ανάγκη για ουσιαστική πρόσβαση στην εκπαίδευση, στην εργασία, στις υπηρεσίες και στους δημόσιους χώρους. Παράλληλα, το Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης Τυφλών πραγματοποίησε δράσεις ενημέρωσης και βιωματικής ευαισθητοποίησης στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, με τη συμμετοχή περισσότερων από 330 μαθητών.
Η εκπαίδευση αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ασφαλή χρήση του λευκού μπαστουνιού. Όπως επισημαίνουν οι φορείς των ατόμων με οπτική αναπηρία, απαιτούνται εξειδικευμένοι εκπαιδευτές κινητικότητας και προσανατολισμού. Στην Ελλάδα, η έλλειψη επαρκούς αριθμού εκπαιδευτών έχει δημιουργήσει δυσκολίες στην κάλυψη των αναγκών, με αποτέλεσμα να υπάρχουν αναμονές για την εκπαίδευση ενδιαφερομένων.
Η καθημερινή πραγματικότητα, όμως, δεν εξαρτάται μόνο από τις δεξιότητες του ανθρώπου που χρησιμοποιεί το μπαστούνι. Εξαρτάται και από το αν το περιβάλλον τού επιτρέπει να κινηθεί με ασφάλεια.
Ένα αυτοκίνητο σταθμευμένο πάνω στο πεζοδρόμιο, ένα τραπεζοκάθισμα που καταλαμβάνει τον οδηγό όδευσης τυφλών, ένα ηλεκτρικό πατίνι αφημένο στη μέση της διαδρομής ή ένα φθαρμένο πεζοδρόμιο μπορεί να μετατρέψει μια συνηθισμένη μετακίνηση σε δύσκολη και επικίνδυνη υπόθεση. Οι ανάγλυφες λωρίδες που προορίζονται για την καθοδήγηση των ανθρώπων με προβλήματα όρασης δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο ούτε χώρος για προσωρινή στάθμευση και απόθεση αντικειμένων.
Η προσβασιμότητα των κοινόχρηστων χώρων προβλέπεται από το θεσμικό πλαίσιο. Η εφαρμογή της, ωστόσο, απαιτεί σωστό σχεδιασμό, συντήρηση των υποδομών και συστηματικό έλεγχο. Δεν αρκεί να υπάρχουν οδηγοί όδευσης τυφλών, εάν διακόπτονται από εμπόδια, οδηγούν σε ακατάλληλα σημεία ή δεν συντηρούνται. Αντίστοιχα, οι ηχητικές σημάνσεις στους φωτεινούς σηματοδότες και η προσβασιμότητα στις δημόσιες συγκοινωνίες μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην ασφαλέστερη μετακίνηση.
Σημαντική είναι και η στάση των υπόλοιπων πολιτών. Δεν αγγίζουμε ούτε τραβάμε από το χέρι έναν άνθρωπο με οπτική αναπηρία για να τον βοηθήσουμε χωρίς πρώτα να ρωτήσουμε αν χρειάζεται βοήθεια. Δεν μετακινούμε το λευκό μπαστούνι του και δεν παρεμποδίζουμε τη διαδρομή του. Εάν χρειάζεται υποστήριξη, προσφέρουμε τη βοήθειά μας με σεβασμό στις επιλογές του.
Η Παγκόσμια Ημέρα Λευκού Μπαστουνιού πέρασε, αλλά τα ζητήματα που αναδεικνύει παραμένουν επίκαιρα. Η πραγματική πρόοδος δεν μετριέται από τις ανακοινώσεις και τις επετειακές δράσεις, αλλά από το αν ένας άνθρωπος μπορεί να βγει από το σπίτι του, να φτάσει στη δουλειά του, να χρησιμοποιήσει τα μέσα μεταφοράς και να επιστρέψει με ασφάλεια, χωρίς να εξαρτάται από την τύχη ή την καλή διάθεση των άλλων.
Η αυτονομία είναι δικαίωμα. Η προσβασιμότητα είναι υποχρέωση και η ανεμπόδιστη μετακίνηση υπόθεση ολόκληρης της κοινωνίας.
Πηγή: https://e-thessalia.gr