Στο «στόχαστρο» έχουν μπει οι φαρμακευτικές εταιρείες που παράγουν τα φάρμακα GLP-1.
Χιλιάδες αγωγές έχουν κατατεθεί μέχρι στιγμής σε πολιτειακά και ομοσπονδιακά δικαστήρια στις ΗΠΑ με γνωστές φαρμακευτικές που παρασκευάζουν τα φάρμακα GLP1 να μπαίνουν στο «μικροσκόπιο», αφού οι ασθενείς τις κατηγορούν για σοβαρές παρενέργειες – από γαστρεντερικές βλάβες μέχρι απώλεια όρασης.
Η NAION – Non-Arteritic Anterior Ischemic Optic Neuropathy (Μη αρτηριτιδική πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια) έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολλών από τις αγωγές που κατατέθηκαν το τελευταίο διάστημα, σύμφωνα με το USA Today News. Στο Νιου Τζέρσεϊ έχουν κατατεθεί σχεδόν 100 αγωγές που αφορούν ειδικά τη συγκεκριμένη οφθαλμική πάθηση, ενώ ένας ακόμη σημαντικός αριθμός αγωγών προέρχεται από τη Φιλαδέλφεια.
«Οι αγωγές κάνουν λόγο για μόνιμη απώλεια όρασης και βλάβες που προκλήθηκαν από τη χρήση των φαρμάκων GLP-1 Ozempic/Wegovy, Zepbound/Mounjaro και Trulicity (σεμαγλουτίδη, τιρζεπατίδη και ντουλαγλουτίδη). Οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι οι εταιρείες Eli Lilly και Novo Nordisk γνώριζαν —ή όφειλαν να γνωρίζουν— για τον αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης της NAION, πλην όμως φέρονται να μην ενημέρωσαν σχετικά τους ασθενείς», γράφει το USA Today News.
«Οι προσπάθειες των εναγομένων να αποκρύψουν (ή να υποβαθμίσουν) τους κινδύνους που συνδέονται με τη λήψη των φαρμάκων τους —συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου εμφάνισης NAION— αποσκοπούσαν στο να δημιουργήσουν την εντύπωση ότι επρόκειτο για «μαγικά χάπια» που βοηθούν στην απώλεια βάρους», ανέφερε μία από τις αγωγές που κατατέθηκαν τον Ιούλιο κατά της Eli Lilly σε δικαστήριο της πολιτείας της Πενσυλβάνια.
Το USA TODAY είχε αναφερθεί παλαιότερα σε μια τέτοια περίπτωση, όπου σε έναν 63χρονο άνδρα συνταγογραφήθηκε το Ozempic για τη ρύθμιση του διαβήτη του το 2023, και ο ίδιος διαπίστωσε, τέσσερις μήνες αργότερα, ότι είχε χάσει την όρασή του από το ένα μάτι. Συνέχισε να λαμβάνει το φάρμακο, αγνοώντας ότι αυτό είχε συνδεθεί με προβλήματα όρασης σε ορισμένες κλινικές δοκιμές και μελέτες, και τον Οκτώβριο του 2024 έχασε την όραση και από το άλλο του μάτι.
«Ο Engel, ο οποίος πλέον θεωρείται τυφλός, αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη δουλειά του και να παραδώσει την επαγγελματική του άδεια οδήγησης. Δεν μπορεί να βλέπει τα εγγόνια του να παίζουν μπέιζμπολ, όπως δήλωσε ο ίδιος, ενώ με τη σύζυγό του έχουν αναβάλει τα περισσότερα από τα ταξίδια που ονειρεύονταν να κάνουν μετά τη συνταξιοδότησή τους», τονίζει το USA TODAY.
Τι είναι η NAION
Η μη αρτηριιτιδική πρόσθια ισχαιμική οπτική νευροπάθεια (NAION) είναι μια πάθηση που προκαλεί αιφνίδια απώλεια της όρασης στο ένα ή, ενίοτε, και στα δύο μάτια. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, η πάθηση —η οποία συχνά αποκαλείται «εγκεφαλικό του οφθαλμού»— οφείλεται σε διακοπή της ροής του αίματος προς το οπτικό νεύρο.
Τα ακριβή αίτια της πάθησης δεν είναι γνωστά, ωστόσο ορισμένες καταστάσεις υγείας ενδέχεται να συμβάλλουν στη διαταραχή της αιμάτωσης του οφθαλμού, όπως ο σακχαρώδης διαβήτης, η υψηλή ή χαμηλή αρτηριακή πίεση, η αναιμία, η υπνική άπνοια και οι ημικρανίες. Παράγοντες που σχετίζονται με τον τρόπο ζωής, όπως το κάπνισμα ή η λήψη φαρμάκων, μπορεί επίσης να αυξήσουν τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου.
Συνδέεται η NAION με τα φάρμακα GLP-1;
Προς το παρόν, δεν υπάρχουν επαρκή ερευνητικά δεδομένα που να τεκμηριώνουν σχέση αιτίας-αποτελέσματος μεταξύ των φαρμάκων GLP-1 και της NAION ή άλλων μεταβολών στην όραση. Ορισμένες έρευνες έχουν υποδείξει μια συσχέτιση ειδικά μεταξύ της πάθησης και της σεμαγλουτίδης (semaglutide) —της δραστικής ουσίας του Ozempic—, όπως για παράδειγμα μια μελέτη του 2024 σε σχεδόν 17.000 άτομα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό JAMA Ophthalmology και μια μελέτη του 2025 που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Diabetes, Obesity and Metabolism. Ωστόσο, και στις δύο περιπτώσεις επισημάνθηκε ότι δεν κατέστη δυνατό να αποδειχθεί αιτιώδης συνάφεια.
Άλλες μελέτες δεν δείχνουν καμία συσχέτιση ή σύνδεση, συμπεριλαμβανομένης μιας μελέτης που χρηματοδοτήθηκε από τη Novo (τον Απρίλιο) και δύο μελετών του 2025 που δημοσιεύτηκαν στα περιοδικά American Journal of Ophthalmology και Ophthalmology.
Τον Ιούνιο, η Novo Nordisk επικαιροποίησε τις ευρωπαϊκές οδηγίες χρήσης για τα σκευάσματα Wegovy και Ozempic, αναφέροντας ότι η σεμαγλουτίδη ενδέχεται να προκαλέσει NAION σε ποσοστό έως και 1 στους 10.000 ασθενείς. Η συγκεκριμένη προειδοποίηση δεν συμπεριλήφθηκε στις επικαιροποιημένες οδηγίες στις ΗΠΑ —μια κίνηση που υποστηρίχθηκε από την Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO), η οποία δήλωσε τον Μάιο ότι δεν υπήρχαν επαρκή στοιχεία για μια τόσο γενικευμένη προειδοποίηση.
Η προειδοποίηση περιλαμβάνεται επίσης στις οδηγίες χρήσης για ένα ή και τα δύο κύρια φάρμακα GLP-1 (σεμαγλουτίδη και τιρζεπατίδη/tirzepatide) στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ευρωπαϊκή Ένωση, τη Δανία και την Αυστραλία. Ορισμένες οδηγίες χρήσης και νομικές αγωγές αναφέρονται επίσης στη ντουλαγλουτίδη (dulaglutide) —τη δραστική ουσία του Trulicity, ενός άλλου φαρμάκου GLP-1 που διατίθεται από την Eli Lilly.
«Η αξιολόγηση των διαθέσιμων δεδομένων δεν έχει τεκμηριώσει ότι η σεμαγλουτίδη προκαλεί NAION, παρά μόνο μια πιθανή σύνδεση μεταξύ των δύο», ανέφερε η Αμερικανική Ακαδημία Οφθαλμολογίας (AAO) σε δελτίο τύπου. «Το συνολικό μέγεθος του κινδύνου εμφάνισης NAION παραμένει χαμηλό. Κρίνεται σκόπιμη η λήψη αποφάσεων από κοινού μεταξύ του ασθενούς και της θεραπευτικής του ομάδας, προκειμένου να αποφασιστεί η έναρξη, η συνέχιση ή η διακοπή της χορήγησης φαρμάκων GLP-1 RA», πρόσθεσε.
Τι λένε οι φαρμακευτικές εταιρείες
Τόσο η Novo Nordisk όσο και η Eli Lilly έχουν διαψεύσει την ύπαρξη οποιασδήποτε σημαντικής συσχέτισης μεταξύ των φαρμάκων τους που ανήκουν στην κατηγορία GLP-1 και της NAION, ενώ παράλληλα εμπλέκονται σε δικαστικές διαδικασίες για να υπερασπιστούν το προφίλ ασφάλειας των εν λόγω σκευασμάτων.
Σε δικαστικά έγγραφα, οι εταιρείες επισήμαναν ότι οι ασθενείς με διαβήτη διατρέχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο τύφλωσης και άλλων παθήσεων που έχουν αποτελέσει αντικείμενο αγωγών σχετικών με τα φάρμακα GLP-1, όπως η γαστροπάρεση και η εντερική δυσλειτουργία.
«Το προφίλ ασφάλειας των αγωνιστών των υποδοχέων GLP-1 (GLP-1 RAs) έχει τεκμηριωθεί επαρκώς μέσα από εκατοντάδες κλινικές δοκιμές, μελέτες παρατήρησης μεγάλης κλίμακας και τη χρήση τους στην κλινική πρακτική για διάστημα σχεδόν δύο δεκαετιών», ανέφεραν οι φαρμακευτικές εταιρείες σε κοινή δήλωση που κατατέθηκε το 2024.
«Οι γνωστοί κίνδυνοι που συνδέονται με αυτά τα φάρμακα αποτυπώνονται στις εγκεκριμένες από τον FDA πληροφορίες προϊόντος —τις οποίες ο οργανισμός έχει επανεξετάσει συνολικά περισσότερες από 40 φορές— και αποτελούν αντικείμενο αναφοράς σε ιατρικά συγγράμματα, κατευθυντήριες οδηγίες θεραπείας και επιστημονικά περιοδικά», συμπλήρωσαν.
Πηγή: www.healthstat.gr