«Φύλο, Εργασία και Αναπηρία: μία συστηματική ανασκόπηση» – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Σιώνα Κωνσταντίας – Στεφανίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 1ο

Ιούλ 31, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

«Φύλο, Εργασία και Αναπηρία: μία συστηματική ανασκόπηση» – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Σιώνα Κωνσταντίας – Στεφανίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 1ο

 

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ

Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής

Πρόγραμμα ΜεταπτυχΙακών Σπουδών

«Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση»

 

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

 

«Φύλο, Εργασία και Αναπηρία: μία συστηματική ανασκόπηση»

 

Σιώνα Κωνσταντία – Στεφανία

 

Θεσσαλονίκη 2025

 

Εξεταστική επιτροπή

Παπαδόπουλος Κωνσταντίνος, Καθηγητής, Επόπτης Παπακωνσταντίνου Δόξα, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Κουστριάβα Ελένη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια

 

H συγγραφέας βεβαιώνει ότι το περιεχόμενο του παρόντος έργου είναι αποτέλεσμα προσωπικής εργασίας και ότι έχει γίνει η κατάλληλη αναφορά στην εργασία τρίτων, όπου κάτι τέτοιο ήταν απαραίτητο, σύμφωνα με τους κανόνες της ακαδημαϊκής δεοντολογίας.

 

Σιώνα Κωνσταντία- Στεφανία

 

Περιεχόμενα

Περίληψη

Abstract

Πρόλογος

ΕΙσαγωγή

1ο ΚεφάλαΙΟ: ΘεωρητΙκή θεμελίωση της έρευνας – Ανασκόπηση βΙβλΙΟγραφίας

1.1         Η έννοια του φύλου

1.2         Η έννοια της αναπηρίας

1.3         Η έννοια της εργασιακής ικανοποίησης

1.4.        Η σημασία της εργασίας για τα άτομα με αναπηρία

1.5         Τα εμπόδια πρόσβασης στην εργασία για τα άτομα με αναπηρία

1.6         Η θεωρία του φεμινισμού και της αναπηρίας

1.7         Γυναίκες και εργασία

1.8         Οι δυσκολίες στις ζωές των γυναικών με αναπηρία

2ο ΚεφάλαΙΟ: Μεθοδολογία της έρευνας

2.1         Ερευνητική στρατηγική

2.2.        Διαδικασίες και εργαλεία της έρευνας

3ο ΚεφάλαΙΟ: Αποτελέσματα της έρευνας

3.1.        Πιθανότητες και παράγοντες εύρεσης εργασίας

3.2         Συνθήκες εργασίας και εργασιακή ικανοποίηση

4ο ΚεφάλαΙΟ: Συζήτηση – Συμπεράσματα – ΠροτάσεΙς

4.1         Συζήτηση των ευρημάτων της έρευνας

4.2         Συμπεράσματα της έρευνας

4.3.        Περιορισμοί της έρευνας

4.4.        Επιπτώσεις της έρευνας στην Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση

4.5.        Προτάσεις για μελλοντικές έρευνες

ΒΙβλΙΟγραφΙκές παραπομπές

 

Περίληψη

 

Το παρόν πόνημα αποτελεί μία συστηματική ανασκόπηση της βιβλιογραφίας, αναφορικά με το ζήτημα της πρόσβασης στην εργασία ανάλογα με το φύλο, για τα άτομα με αναπηρία. Ειδικότερα, η έρευνα εκκινεί από μία έρευνα της βιβλιογραφίας, προκειμένου αυτή να χρησιμοποιηθεί ως εφαλτήριο αλλά και βάση για την θεωρητική θεμελίωση της ανασκόπησης. Στη συνέχεια, παρατίθεται αντίστοιχο κεφάλαιο όπου γίνεται αναλυτική περιγραφή της μεθοδολογίας που ακολουθήθηκε. Τα ερευνητικά ερωτήματα που τέθηκαν είναι δύο: 1) «Είναι χαμηλότερες οι πιθανότητες εύρεσης και παραμονής στην εργασία για τις γυναίκες με αναπηρία σε σχέση με τους άνδρες; Ποιοι παράγοντες επηρεάζουν αυτό το γεγονός;» και 2) «Είναι δυσκολότερες οι συνθήκες εργασίας και χαμηλότερο το επίπεδο εργασιακής ικανοποίησης για τις γυναίκες με αναπηρία σε σχέση με τους άνδρες;». Αναφορικά με τα αποτελέσματα της έρευνας που πραγματοποιήθηκε στην βάση δεδομένων, εντάχθηκαν συνολικά 20 άρθρα για το πρώτο ερευνητικό ερώτημα και 17 για το δεύτερο, των οποίων τα βασικά πορίσματα παρατίθενται στο ανάλογο κεφάλαιο. Από την μελέτη των άρθρων αυτών, προέκυψε πως οι γυναίκες με αναπηρία πράγματι έχουν λιγότερες πιθανότητες στην εύρεση και διατήρηση εργασίας, γεγονός που είναι εμφανές στις ΗΠΑ, στο Ηνωμένο Βασίλειο, την Ισπανία και σε αναπτυσσόμενες χώρες. Σε σχέση με το δεύτερο ερευνητικό ερώτημα, η εργασιακή ικανοποίηση φαίνεται να μην σχετίζεται με το φύλο σε ορισμένες χώρες, ενώ σε άλλες ο συσχετισμός είναι εμφανής. Επιπρόσθετα, είναι φανερή η ύπαρξη μισθολογικού χάσματος ανάμεσα στα φύλα, ενώ οι καταγγελίες γυναικών με αναπηρία για τους εργασιακούς τους χώρους αποτελούν δείγμα των συνθηκών εργασίας τους. Παρατίθενται επιπλέον ορισμένες πιθανές ερμηνείες για αυτά τα αποτελέσματα, με βάση τις τάσεις που εμφανίζονται στη διεθνή βιβλιογραφία. Τέλος, γίνεται αναφορά στους περιορισμούς της έρευνας, στις επιπτώσεις της στον τομέα της Ειδικής Αγωγής, Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης, αλλά και σε προτάσεις για μελλοντικές έρευνες.

 

Λέξεις-κλειδιά: αναπηρία, φύλο, εργασία, πρόσβαση, εργασιακή ικανοποίηση

 

Πρόλογος

 

Η ισότητα των φύλων είναι ένα φλέγον ζήτημα της εποχής. Οι συνθήκες που επιδεινώνουν την υπάρχουσα ανισότητα μεταξύ των φύλων επηρεάζει κάθε γυναίκα, και μάλιστα σε πολυάριθμες πτυχές της ζωής της. Από την ασφάλειά της, στον τρόπο με τον οποίο σχετίζεται με τους γύρω της και την κοινωνία, στην πρόσβαση στην υγεία και την ανάλογη μελέτη που αυτή απαιτεί, στην πρόσβαση στην εργασία. Καθένας από αυτούς τους τομείς, όπως και πολλούς άλλους, αποτελεί αναπόσπαστο και αλληλένδετο κομμάτι μίας εικόνας στην οποία πολλές φορές οι γυναίκες δεν δύνανται να εφαρμόσουν τα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματά τους.

Αυτό δεν θα μπορούσε να μην ισχύει και στην περίπτωση των γυναικών με αναπηρία. Πρόκειται για ένα σύνολο ατόμων που ανήκει σε «διπλά περιθωριοποιημένη» ομάδα, κάνοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει «διπλά δύσκολες». Κι όμως, η εργασία αποτελεί αναπόσπαστο και αναφαίρετο κομμάτι της ζωής όλων των ατόμων. Πώς γίνεται αυτό να μην υφίσταται για όλους και όλες μας;

Οι σπουδές μου στο Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» αποτέλεσαν την αφορμή με την οποία αποφάσισα να ασχοληθώ διεξοδικότερα με το ζήτημα αυτό. Θέλησα να κατανοήσω το μέγεθος και το εύρος του ζητήματος, κάνοντάς το εμφανέστερο με χρήση στατιστικών και μετρήσιμων στοιχείων. Με αυτόν τον τρόπο, ελπίζω πως έγιναν εμφανέστερες οι πτυχές του θέματος, ενώ παράλληλα υπογραμμίστηκαν κάποιοι παράγοντες που θα μπορούσαν να αποτελέσουν την πρωτεύουσα πηγή υποστήριξης των γυναικών με αναπηρία, ώστε να γίνουν δραστικότερα και συστηματικότερα βήματα προς μία κατεύθυνση που θα περιορίσει τις υπάρχουσες ανισότητες, έως ότου αυτές εξαλειφθούν.

Σε αυτή μου την προσπάθεια δεν θα μπορούσα να μην αποδώσω ευχαριστίες προς τους καθηγητές μου, οι οποίοι μου παρείχαν τις βάσεις ώστε να είναι εφικτή η έρευνά μου. Ακόμη, θα ήθελα να ευχαριστήσω τον επιβλέποντα καθηγητή αυτής της εργασίας, τον κύριο Παπαδόπουλο Κωνσταντίνο, ο οποίος ήταν παρών σε κάθε βήμα αυτής της πορείας και βοηθούσε σε κάθε εμπόδιο και απορία που μπορεί να παρουσιαζόταν.

Τέλος, θα ήθελα να ευχαριστήσω τα άτομα του στενού μου κύκλου. Την οικογένειά μου, που με στηρίζει σε κάθε μου προσπάθεια. Τις φίλες μου, που άκουσαν όλους μου τους προβληματισμούς σχετικά με την διπλωματική μου εργασία και με συνόδευσαν σε όλη μου την πορεία μέχρι τώρα, σε όλους τους τομείς της ζωής μου. Και φυσικά τον σύντροφό μου, που ήταν εκεί με περισσότερους τρόπους από αυτούς που θα μπορούσα να ζητήσω, προσφέροντας υποστήριξη σε κάθε μου βήμα.

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο