ΕΘΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ (Ε.Σ.Α.μεΑ.)
ΕΘΝΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΓΙΑ ΤΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ ΜΕ ΣΤΟΧΟ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΩΝ ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ, ΜΕ ΧΡΟΝΙΕΣ ΠΑΘΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΩΝ ΤΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΣΗ ΟΛΩΝ ΤΩΝ ΜΟΡΦΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΗΣ ΣΕ ΒΑΡΟΣ ΤΟΥΣ
Ιούλιος 2019
ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
ΑΞΟΝΑΣ 1: Θεσμικές και Οριζόντιες παρεμβάσεις
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.1 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 10 της AGENDA 2030: Αναθεώρηση άρθρου 5 του Συντάγματος της χώρας (Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, προσωπική ελευθερία)
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.2 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030: Θέματα σχετιζόμενα με την ενεργοποίηση του Μηχανισμού Παρακολούθησης της εφαρμογής της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ν. 4074/2012 ΦΕΚ 88 τ.Α΄ και ν.4488/2017 ΦΕΚ 137 τ.Α΄)
Ενδεικτικά ειδικά μέτρα (Ε.Μ.)
Ε.Μ.1.2.1: Υπογραφή Συλλογικής Συμφωνίας μεταξύ Κυβέρνησης και Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.)
Ε.Μ. 1.2.2: Επέκταση με νόμο της προστασίας, που παρέχεται για διακρίσεις μεταξύ άλλων λόγω αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης, σε όλους τους τομείς.
Ε.Μ. 1.2.3: Εύλογες προσαρμογές
Ε.Μ. 1.2.4: Ενίσχυση των αρμοδιοτήτων και σύσταση ειδικής Υπηρεσίας στη Γενική Γραμματεία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Ε.Μ.1.2.5: Ίδρυση Ανεξάρτητης Αρχής Συνηγόρου Πολιτών με Αναπηρία ή θέσπιση θέσης βοηθού Συνηγόρου για τα άτομα με αναπηρία και παρακολούθησης της Σύμβασης.
Ε.Μ.1.2.6: Τροποποίηση/συμπλήρωση του ν.4488/2017 ΦΕΚ 137 τ.Α’
Ε.Μ. 1.2.7: Έκδοση των κανονιστικών ή κοινών κανονιστικών πράξεων που προβλέπονται στον ν. 4488/2017 ΦΕΚ 137 τ.Α’
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.3 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 10, 16 της AGENDA 2030: Οριζόντια συμπερίληψη της διάστασης της αναπηρίας σε όλες τις δημόσιες πολιτικές, διοικητικές διαδικασίες, δράσεις, μέτρα και προγράμματα
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ) 1.4 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030: Έλεγχος της νομοθεσίας για την αναπηρία και την προσβασιμότητα στα άτομα με αναπηρία ως προς την συμβατότητά της με την Σύμβαση, προσαρμογή -συμπλήρωσή της και κωδικοποίηση αυτής.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.5 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 11, 16 της AGENDA 2030: Θέσπιση Ανεξάρτητης Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.6 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 11, 16 της AGENDA 2030: Ανάπτυξη Εθνικού Συστήματος Πιστοποίησης της προσβασιμότητας και καθιέρωση Εθνικού Σήματος Προσβασιμότητας.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ) 1.7 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 17 της AGENDA 2030
Στατιστικές και συγκέντρωση δεδομένων για την αναπηρία
Ε.Μ. 1.7.1: Σύσταση εξειδικευμένου τμήματος επιτελικού χαρακτήρα στην Ελληνική Στατιστική Αρχή ως Επιμέρους Σημείου Αναφοράς
Ε.Μ. 1.7.2: Παρακολούθηση τήρησης της υποχρέωσης των διοικητικών οργάνων και αρχών για τη συλλογή και τήρηση επιμέρους στατιστικών στοιχείων για την αναπηρία ως προς τους τομείς ευθύνης τους (ν. 4488/2017 ΦΕΚ 137 τ. Α’, άρθρο 62) -Δημιουργία και συνεχής επικαιροποίηση μητρώου καταγραφής των αντίστοιχων στοιχείων στα Επιμέρους Σημεία Αναφοράς για την παρακολούθηση εφαρμογής της Σύμβασης.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.8 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030
Διασφάλιση συνθηκών κοινωνικού διαλόγου και συμμετοχής της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) και των δευτεροβάθμιων (Ομοσπονδίες) και πρωτοβάθμιων οργανώσεων – μελών της, ως των πλέον αντιπροσωπευτικών οργανώσεων του εθνικού αναπηρικού κινήματος πληρούντων τη βασική προϋπόθεση του άρθρου 4.3 της Σύμβασης.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.9 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030: Θεσμική αναγνώριση του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ. ως ερευνητικού και μελετητικού φορέα για την εφαρμογή της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία – Διασφάλιση της χρηματοδότησης για την απρόσκοπτη λειτουργία του.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.10- σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030: Διασφάλιση της οικονομικής ανεξαρτησίας των Οργανώσεων Μελών του αναπηρικού κινήματος.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.11- σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 10, 16 της AGENDA 2030:
Ανάπτυξη διατομεακού μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών για την παραγωγή στελεχών εξειδικευμένων στην εφαρμογή της Σύμβασης (σχεδιασμός, παρακολούθηση/αξιολόγηση εφαρμογής, παραγωγή πολιτικών κ.λπ.)
ΑΞΟΝΑΣ 2: Παρεμβάσεις για την υλοποίηση των βασικών αρχών που διέπουν τη Σύμβαση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία (ν. 4074/2012 ΦΕΚ 88 τ.Α’)
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 2.1 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 5, 10, 16 της AGENDA 2030:
Για ένα πολιτικό σύστημα και κράτος μη διάκρισης και ισότητας
Ε.Μ.2.1.1: Συμμετοχή στην πολιτική και δημόσια ζωή
Ε.Μ.2.1.2: Δημόσια διοίκηση και αυτοδιοίκηση στην υπηρεσία του πολίτη με αναπηρία
Ε.Μ.2.1.3: Ανάπτυξη για όλους
Ε.Μ.2.1.4: Δικαιοσύνη για όλους
Ε.Μ.2.1.5: Ανθρώπινα δικαιώματα των ομάδων ατόμων με αναπηρία που βιώνουν πολλαπλή διάκριση (γυναίκες, παιδιά, νέοι, άτομα με πολλαπλές αναπηρίες, Ρομά, μετανάστες, πρόσφυγες με αναπηρία κ.λπ.)
Ε.Μ.2.1.6: Δίκαιο ασφαλιστικό σύστημα για όλους
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 2.2 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 1,2, 10, 11 της AGENDA 2030:
Για αυτόνομους και ανεξάρτητους πολίτες με αναπηρία
Ε.Μ 2.2.1: Ανεξάρτητη διαβίωση
Ε.Μ.2.2.2: Κοινωνική προστασία και πρόνοια
Ε.Μ.2.2.3: Εισοδηματική ενίσχυση ατόμων με αναπηρία και οικογενειών τους
Ε.Μ.2.2.4: Προστασία των ατόμων με αναπηρία ως καταναλωτών
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 2.3 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 3, 4, 8, 9, 11, 16 της AGENDA 2030:
Για ίσες ευκαιρίες για όλους
Ε.Μ. 2.3.1: Εκπαίδευση
Ε.Μ.2.3.2: Εργασία και απασχόληση
Ε.Μ.2.3.3: Υγεία
Ε.Μ.2.3.4: Πολιτική προστασία
Ε.Μ.2.3.5: Έρευνα και νέες τεχνολογίες
Ε.Μ.2.3.6: Προσβάσιμες μορφές επικοινωνίας και πληροφόρησης
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 2.4 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 11, 12 της AGENDA 2030:
Για μια προσβάσιμη σε όλους κοινωνία βιώσιμη σε βάθος χρόνου
Ε.Μ.2.4.1: Προσβάσιμο φυσικό και δομημένο περιβάλλον, μεταφορές, υπηρεσίες και αγαθά
Ε.Μ.2.4.2: Άρση εμποδίων κινητικότητας ατόμων με αναπηρία
Ε.Μ.2.4.3: Ενεργοποίηση Κεντρικής και Περιφερειακών Επιτροπών προσβασιμότητας
του Υπουργείου Περιβάλλοντος – Σύσταση Επιτροπών προσβασιμότητας του
Υπουργείου Περιβάλλοντος σε επίπεδο Δήμου
Ε.Μ. 2.4.4: Ψηφιακή προσβασιμότητα
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 2.5 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 10 της AGENDA 2030:
Για ισότιμη πρόσβαση και συμμετοχή των πολιτών με αναπηρία στον πολιτισμό, στον τουρισμό και στον αθλητισμό.
Ε.Μ.2.5.1: Πολιτισμός για όλους
Ε.Μ.2.5.2: Τουρισμός για όλους
Ε.Μ.2.5.3.: Αθλητισμός για όλους
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 2.6 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 5, 10 της AGENDA 2030:
Για μια κοινωνία με σεβασμό στην ανθρώπινη ποικιλομορφία
Ε.Μ.2.6.1: Εμπέδωση της αρχής ότι η αναπηρία είναι η έκφραση της ανθρώπινης ποικιλομορφίας
Ε.Μ.2.6.2: Μ.Μ.Ε. και αναπηρία
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) που αποτελεί την τριτοβάθμια οργάνωση εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία, με χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους στη χώρα, με την ιδιότητά της ως Κοινωνικού Εταίρου, με την παρούσα πρόταση Εθνικού Προγράμματος παρουσιάζει θέματα που είναι ζωτικής σημασίας για τους πολίτες με αναπηρία, με χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους της χώρας και συνδέονται με την άσκηση θεμελιωδών ατομικών, κοινωνικών και πολιτικών δικαιωμάτων όπως αυτά αναδεικνύονται από τη Σύμβαση για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ν.4074/2012 ΦΕΚ 88 τ.Α΄), εφεξής αναφερόμενη απλώς ως Σύμβαση.
Η σημερινή πολιτική συγκυρία αποτελεί τη μεγαλύτερη ευκαιρία για ανάληψη πρωτοβουλιών με στόχο την ενημέρωση και τη δραστηριοποίηση των κέντρων λήψης αποφάσεων, των ίδιων των ατόμων με αναπηρία αλλά και της ευρύτερης κοινωνίας στην κατεύθυνση υλοποίησης των προβλέψεων της Σύμβασης και των διεθνών πολιτικών για βιώσιμες, συνεκτικές κοινωνίες χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.
Η σκοπιμότητα για την εκπόνηση ενός Εθνικού Προγράμματος για την εφαρμογή της Σύμβασης για την ένταξη και την κοινωνική προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία/ χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους και την άρση όλων των μορφών διάκρισης σε βάρος τους, προκύπτει κατ’ αρχήν από το γεγονός ότι η έξοδος από την μνημονιακή περίοδο βρίσκει τα άτομα με αναπηρία να έχουν βιώσει σκληρότερα από κάθε άλλο Έλληνα πολίτη τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης και να εξακολουθούν να βιώνουν διακρίσεις σε όλα τα επίπεδα της κοινωνικής ζωής. Η εκπόνηση και υλοποίηση αυτού του Εθνικού Προγράμματος ικανοποιεί την ουσιώδη απαίτηση του Συντάγματος της χώρας και της Διεθνούς Σύμβασης για την υλοποίηση συνεκτικών πολιτικών σε όλους τους τομείς.
Η άρση των διακρίσεων, που εξακολουθούν να βιώνουν τα άτομα με αναπηρία, απαιτεί αφενός γενναίες οριζόντιες και θεσμικές παρεμβάσεις καινοτόμου χαρακτήρα και αφετέρου ειδικές παρεμβάσεις στοχευμένες ανά τομέα δραστηριότητας. Αυτή είναι και η λογική στην οποία βασίστηκε η εκπόνηση του παρόντος Εθνικού Προγράμματος από την Ε.Σ.Α.μεΑ. σε απόλυτη συμβατότητα αυτού με την Σύμβαση, το εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και την Agenda 2030 για τη βιώσιμη ανάπτυξη.
ΑΞΟΝΑΣ 1: Θεσμικές και Οριζόντιες παρεμβάσεις
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.1 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 10 της AGENDA 2030:
Αναθεώρηση άρθρου 5 του Συντάγματος της χώρας (Ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας, προσωπική ελευθερία)
Κατ’ επιταγήν της Σύμβασης (άρθρο 1) με στόχο την παροχή προστασίας σε άτομα με αναπηρία που διαβιούν στη χώρα μας και δεν διαθέτουν ελληνική ιθαγένεια ή υπηκοότητα (π.χ. πρόσφυγες με αναπηρία, μετανάστες με αναπηρία κ.λπ.) θα πρέπει η παρ. 2 να συμπληρωθεί ως ακολούθως (βλ. με έντονη γραμματοσειρά):
«[…] 2. Όλοι όσοι βρίσκονται στην Ελληνική Eπικράτεια απολαμβάνουν την απόλυτη προστασία της ζωής, της τιμής, της ελευθερίας και της αξιοπρέπειάς τους, χωρίς διάκριση εθνικότητας, φυλής, γλώσσας, αναπηρίας και θρησκευτικών ή πολιτικών πεποιθήσεων. Εξαιρέσεις επιτρέπονται στις περιπτώσεις που προβλέπει το διεθνές δίκαιο. Απαγορεύεται η έκδοση αλλοδαπού που διώκεται για τη δράση του υπέρ της ελευθερίας».
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.2 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030:
Θέματα σχετιζόμενα με την ενεργοποίηση του Μηχανισμού Παρακολούθησης της εφαρμογής της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ν. 4074/2012 ΦΕΚ 88 τ.Α΄ και ν.4488/2017 ΦΕΚ 137 τ.Α΄)
Ενδεικτικά ειδικά μέτρα (Ε.Μ.)
Ε.Μ.1.2.1: Υπογραφή Συλλογικής Συμφωνίας μεταξύ Κυβέρνησης και Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.)
Για την από κοινού ανάληψη της ευθύνης εφαρμογής της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ν.4074/2012 ΦΕΚ 88 τ.Α’) και της άρσης όλων των εμποδίων που δυσχεραίνουν την άσκηση αυτών.
Ε.Μ. 1.2.2: Επέκταση με νόμο της προστασίας, που παρέχεται για διακρίσεις μεταξύ άλλων λόγω αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης, σε όλους τους τομείς.
Κατάργηση των διατάξεων του άρθρου 24 του ν. 4443/2016 (ΦΕΚ 232 τ.Α΄) και του άρθρου 74, παράγρ. 4 του ν. 4488/2017 (ΦΕΚ 137 τ.Α΄) και αντικατάσταση αυτών με νόμο για την επέκταση της προστασίας, που παρέχεται για διακρίσεις μεταξύ άλλων λόγω αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης, και στους τομείς της κοινωνικής προστασίας, συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής ασφάλισης και της υγειονομικής περίθαλψης, των κοινωνικών παροχών και φορολογικών διευκολύνσεων, της εκπαίδευσης και της πρόσβασης στη διάθεση και παροχή αγαθών και υπηρεσιών που διατίθενται συναλλακτικά στο κοινό, συμπεριλαμβανομένης και της στέγης.
Ε.Μ. 1.2.3: Εύλογες προσαρμογές
Οι εύλογες προσαρμογές αναφέρονται στην παροχή διαδικασιών και συνθηκών, εξοπλισμού και περιβάλλοντος που επιτρέπουν σε ένα συγκεκριμένο άτομο να συμμετέχει ισότιμα σε δραστηριότητες όλων των τομέων (π.χ. εκπαίδευση, απασχόληση, αναψυχή κ.λπ.). Λειτουργούν συμπληρωματικά με τις παροχές προσβασιμότητας, οι οποίες καλύπτουν γενικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία, στοχεύουν δε στην ικανοποίηση επιπλέον εξειδικευμένων αναγκών κάποιου συγκεκριμένου ατόμου διασφαλίζοντας την ίση μεταχείριση αυτού με οποιοδήποτε άλλο πολίτη. Παρά την κρισιμότητά τους όμως, η μεν εθνική νομοθεσία παρουσιάζει σημαντικά κενά που χρήζουν συμπλήρωσης, η δε επιχειρηματική κουλτούρα τις αγνοεί παντελώς, προφασιζόμενη δυσανάλογες επιβαρύνσεις. Ως εκ τούτου απαιτείται:
• Νομοθετική εξειδίκευση της έννοιας των «εύλογων προσαρμογών» και της «δυσανάλογης επιβάρυνσης» ως ουσιώδους τρόπου διασφάλισης της ίσης μεταχείρισης των ατόμων με αναπηρία.
• Νομοθετική διασφάλιση ότι η άρνηση παροχής εύλογων προσαρμογών συνιστά ευθεία, δυσμενή και άνιση μεταχείριση.
• Διενέργεια ελέγχων τήρησης των υποχρεώσεων σχετικά με τις εύλογες προσαρμογές από το Σώμα Επιθεωρητών Εργασίας.
• Θέσπιση κινήτρων προς τον ιδιωτικό τομέα για τη υλοποίηση «εύλογων προσαρμογών» σε όλους τους τομείς δραστηριότητας (εκπαίδευση, απασχόληση, υγεία, πολιτισμός, τουρισμός κ.λπ.).
Ε.Μ. 1.2.4: Ενίσχυση των αρμοδιοτήτων και σύσταση ειδικής Υπηρεσίας στη Γενική Γραμματεία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Η Γενική Γραμματεία Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων έχει οριστεί Κεντρικό Σημείο Αναφοράς για την παρακολούθηση εφαρμογής της Σύμβασης (ν.4488/2017 ΦΕΚ137 τ.Α’, άρθρο 70). Ως εκ τούτου έχει ανάγκη στελέχωσης με επαρκές και εξειδικευμένο προσωπικό ώστε να μπορέσει να επιτελέσει τον ρόλο της.
Ε.Μ.1.2.5: Ίδρυση Ανεξάρτητης Αρχής Συνηγόρου Πολιτών με Αναπηρία ή θέσπιση θέσης βοηθού Συνηγόρου για τα άτομα με αναπηρία και παρακολούθησης της Σύμβασης.
Ε.Μ.1.2.6: Τροποποίηση/συμπλήρωση του ν.4488/2017 (ΦΕΚ 137 τ.Α΄) ως εξής:
• Θέσπιση θέσης Εθνικού Συντονιστή στην Προεδρία της Κυβέρνησης με αρμοδιότητες την υλοποίηση της Διεθνούς Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και γενικότερα των πολιτικών για τα άτομα με αναπηρία, με χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους. Ο Εθνικός Συντονιστής πρέπει να διαθέτει τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, γνώσεις της Διεθνούς Σύμβασης, του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της δικαιωματικής προσέγγισης για τα άτομα με αναπηρία (τροποποίηση άρθρου 69 )
• Σύσταση Ειδικής Υπηρεσίας ως Συντονιστικού Μηχανισμού για την εφαρμογή της Σύμβασης (τροποποίηση άρθρου 69) η οποία θα υπαχθεί στην αρμοδιότητα του Εθνικού Συντονιστή.
Η Ειδική Υπηρεσία θα έχει ως αρμοδιότητα την υποστήριξη υλοποίησης των σχετικών δράσεων σε διαφορετικούς τομείς και διαφορετικά επίπεδα, προκειμένου να εφαρμοστεί η Σύμβαση (βλ. άρθρο 33.1 αυτής). Ο Εθνικός Συντονιστής θα συντονίζει τα Σημεία Αναφοράς (Κεντρικό και Επιμέρους), που προβλέπονται στα άρθρα 70 και 71. Προς τούτο θα μεριμνήσει για την έκδοση Κανονισμού Οργάνωσης και Λειτουργίας του Συντονιστικού Μηχανισμού και των Σημείων Αναφοράς (Κεντρικού και Επιμέρους). Αυτό αποτελεί δέσμευση του Πρωθυπουργού κατά την επίσκεψή του στα γραφεία της ΕΣΑμεΑ στις 10 Δεκεμβρίου 2018.
Προσθήκη παραγράφων 4 και 5 στο άρθρο 71 ως εξής:
«4. Για τον συντονισμό των Επιμέρους Σημείων Αναφοράς των Περιφερειών συστήνεται στην Ένωση Περιφερειών ειδική Υπηρεσία. Αντίστοιχα για τον συντονισμό των Επιμέρους Σημείων Αναφοράς των Δήμων, που υπάγονται σε αυτήν, συστήνεται ειδική Υπηρεσία σε κάθε Περιφερειακή Ένωση Δήμων (Π.Ε.Δ.). Οι παραπάνω ειδικές Υπηρεσίες παρακολουθούν και συντονίζουν τα Επιμέρους Σημεία Αναφοράς της αρμοδιότητάς τους, συγκεντρώνουν από αυτά και προωθούν στο Κεντρικό Σημείο Αναφοράς του άρθρου 70, προτάσεις και νομοθετικές ρυθμίσεις βέλτιστης εφαρμογής της Σύμβασης σε τοπικό επίπεδο, ετήσιες εκθέσεις προόδου και προωθούν δημόσιες διαβουλεύσεις για τα ως άνω θέματα στην περιοχή αρμοδιότητάς τους. Το επιμέρους σημείο αναφοράς του Υπουργείου Εσωτερικών έχει και την ευθύνη του συντονισμού των επιμέρους σημείων των Περιφερειών και των Δήμων.
5. Με απόφαση των οικείων Προέδρων ή Διοικητών ορίζεται σε κάθε Ανεξάρτητη Αρχή Επιμέρους Σημείο Αναφοράς για την παρακολούθηση υλοποίησης των υιοθετούμενων κατ’ εφαρμογή της Σύμβασης δημόσιων πολιτικών αρμοδιότητας αυτών, την προώθηση στο Κεντρικό Σημείο Αναφοράς του άρθρου 70 προτάσεων και νομοθετικών ρυθμίσεων βέλτιστης εφαρμογής της Σύμβασης, τη σύνταξη ετήσιων εκθέσεων προόδου και την προώθηση δημόσιας διαβούλευσης για τα ως άνω θέματα.»
• Αντικατάσταση της παραγράφου 1 του άρθρου 72 ως εξής:
«1. Για την προώθηση της εφαρμογής της Σύμβασης, κατά τα διαλαμβανόμενα στην παράγραφο 2 του άρθρου 33 αυτής, ορίζονται ως Πλαίσιο για την Προαγωγή της εφαρμογής της Σύμβασης (εφεξής Πλαίσιο Προαγωγής): α) ο Συνήγορος του Πολίτη ως συνταγματικά κατοχυρωμένη Ανεξάρτητη Αρχή, β) η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.με.Α.), η οποία αποτελεί την τριτοβάθμια οργάνωση των ατόμων με αναπηρία και ανεξάρτητο μηχανισμό της κοινωνίας των πολιτών και γ) η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (Ε.Ε.Δ.Α.) ως το ανεξάρτητο συμβουλευτικό όργανο της Πολιτείας σε θέματα προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.»
Ε.Μ. 1.2.7: Έκδοση των κανονιστικών ή κοινών κανονιστικών πράξεων που προβλέπονται στον ν. 4488/2017 (ΦΕΚ 137 τ.Α’)
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.3 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 10, 16 της AGENDA 2030:
Οριζόντια συμπερίληψη της διάστασης της αναπηρίας σε όλες τις δημόσιες πολιτικές, διοικητικές διαδικασίες, δράσεις, μέτρα και προγράμματα
Η οριζόντια συμπερίληψη της διάστασης της αναπηρίας σε όλες τις δημόσιες πολιτικές, διοικητικές διαδικασίες, δράσεις, μέτρα και προγράμματα θεσπίζεται με το άρθρο 62 του ν. 4488/2017 (ΦΕΚ 137 τ.Α’).
Για να καταστεί αυτό δυνατό είναι αναγκαία η δημιουργία στελεχών με αντίστοιχη κουλτούρα. Ως εκ τούτου επιβάλλεται η άμεση συμπερίληψη στα προγράμματα σπουδών, επιμορφωτικών σεμιναρίων κ.λπ. όλων των Πανεπιστημίων και ΑΤΕΙ, καθώς και του Εθνικού Κέντρου Δημόσιας Διοίκησης και Αυτοδιοίκησης, της Εθνικής Σχολής Δικαστικών Λειτουργών και της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας, υποχρεωτικών εκπαιδευτικών ενοτήτων που αφορούν στα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, όπως αυτά απορρέουν από τη Σύμβαση, με στόχο την εκπαίδευση/κατάρτιση φοιτητών, σπουδαστών αλλά και δικαστικών λειτουργών και στελεχών του δημόσιου τομέα σε θέματα δικαιωμάτων και ίσης μεταχείρισης των ατόμων με αναπηρία, όπως ορίζει ο ν.4488/2017 ΦΕΚ 137 τ.Α’, άρθρο 66.
Προκειμένου, δε, να καθίσταται δυνατή η μέτρηση και η αξιολόγηση της συμπερίληψης της διάστασης της αναπηρίας απαιτείται:
• η άμεση έκδοση της Κ.Υ.Α. του άρθρου 62 του ν. 4488/2017 (ΦΕΚ 137 τ.Α’) και
• η υιοθέτηση ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών για τα θέματα αναπηρίας όπως αυτοί καθορίζονται από αρμόδια διεθνή και ευρωπαϊκά όργανα.
Εξαιρετικής κρισιμότητας θεωρείται και η προβλεπόμενη στο άρθρο 68 του ν.4488/2017 (ΦΕΚ 137 τ.Α’) υποχρέωση για συμπερίληψη στην ανάλυση συνεπειών ρυθμίσεων -που συνοδεύει κάθε σχέδιο νόμου, προσθήκη ή τροπολογία, καθώς και κανονιστικές αποφάσεις μείζονος οικονομικής ή κοινωνικής σημασίας- ειδικής ενότητας τεκμηρίωσης της συμβατότητας των προτεινόμενων ρυθμίσεων με τη Σύμβαση, καθώς και των ειδικών συνεπειών των προτεινόμενων ρυθμίσεων στα άτομα με αναπηρία.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ) 1.4 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030:
Έλεγχος της νομοθεσίας για την αναπηρία και την προσβασιμότητα στα άτομα με αναπηρία ως προς την συμβατότητά της με την Σύμβαση, προσαρμογή -συμπλήρωσή της και κωδικοποίηση αυτής.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.5 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 11, 16 της AGENDA 2030 :
Θέσπιση Ανεξάρτητης Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας
Η Σύμβαση αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην προσβασιμότητα στο φυσικό, κοινωνικό, οικονομικό και πολιτιστικό περιβάλλον, στην υγεία και εκπαίδευση και στην πληροφορία και επικοινωνία, καθιστώντας δυνατό στα άτομα με αναπηρίες να απολαμβάνουν πλήρως όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και θεμελιωδών ελευθεριών (Προοίμιο, σημείο φ). Η προσβασιμότητα περιλαμβάνεται μεταξύ των γενικών αρχών που διέπουν την Σύμβαση (άρθρο 3) ενώ παράλληλα αφιερώνεται σε αυτή ειδικό άρθρο (άρθρο 9).
Η «προσβασιμότητα» αποτελεί την μεθοδολογία επίτευξης της άσκησης του θεμελιώδους δικαιώματος της «πρόσβασης» των ατόμων με αναπηρία σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας, μέσω του «Καθολικού Σχεδιασμού» προϊόντων, περιβαλλόντων, προγραμμάτων και υπηρεσιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν από όλους τους ανθρώπους, στη μεγαλύτερη δυνατή έκταση, χωρίς ανάγκη προσαρμογής ή εξειδικευμένου σχεδιασμού και χωρίς να αποκλείει τις υποβοηθητικές συσκευές για συγκεκριμένες ομάδες ατόμων με αναπηρία, όπου αυτό απαιτείται.
Η υφιστάμενη όμως σήμερα πολυνομοθέτηση, που οδηγεί σε αλληλοαναίρεση βασικών θεσμικών προβλέψεων για διασφάλιση της προσβασιμότητας – κατά το πρότυπο του access b-ard των ΗΠΑ – σε συνδυασμό με υφιστάμενα νομοθετικά κενά και την ταχύτατη εξέλιξη των τεχνολογιών, καθιστούν πλέον αναγκαία τη σύσταση Εθνικής Αρχής Προσβασιμότητας για την προαγωγή της εξίσωσης των ευκαιριών για τα άτομα με αναπηρία μέσω του «Καθολικού Σχεδιασμού» και της ανάπτυξης κατευθυντηρίων γραμμών και προτύπων προσβασιμότητας για όλους τους τομείς, κατά το πρότυπο του access b-ard των ΗΠΑ.
Στις αρμοδιότητές της Αρχής θα περιλαμβάνονται η ανάπτυξη, η διαρκής επικαιροποίηση και ο έλεγχος εφαρμογής κριτηρίων/απαιτήσεων σχεδιασμού για το φυσικό και δομημένο περιβάλλον, τις μεταφορές, το ηλεκτρονικό περιβάλλον και τις τηλεπικοινωνίες, τους πάσης φύσεως εξοπλισμούς και τεχνολογίες κ.λπ. Θα παρέχει επίσης τεχνική βοήθεια και κατάρτιση σχετικά με τον Καθολικό Σχεδιασμό και θα εισηγείται στην Πολιτεία προτάσεις για τη διασφάλιση της καθολικής προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία. Στο διοικητικό της συμβούλιο θα εκπροσωπείται οπωσδήποτε η Ε.Σ.Α.μεΑ. ως η πιο αντιπροσωπευτική οργάνωση του εθνικού αναπηρικού κινήματος και άλλοι εμπλεκόμενοι φορείς σχετικοί π.χ. με την έρευνα, την καινοτομία, την ακαδημαϊκή κοινότητα, το περιβάλλον, τις μεταφορές κ.λπ. Στην Αρχή θα αποδίδονται όλα τα πρόστιμα που επιβάλλονται από τη νομοθεσία για λόγους μη τήρησης της προσβασιμότητας.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.6 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 11, 16 της AGENDA 2030 :
Ανάπτυξη Εθνικού Συστήματος Πιστοποίησης της προσβασιμότητας και καθιέρωση Εθνικού Σήματος Προσβασιμότητας.
Βάσει του Προτύπου ΕΛΟΤ 1439:2013 «Οργανισμός φιλικός σε πολίτες με αναπηρία – Απαιτήσεις και συστάσεις» και της Τ.Π. ΕΛΟΤ 1449 «Αξιολόγηση της συμμόρφωσης – Απαιτήσεις για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, την απονομή και τη χρήση του Σήματος Προσβασιμότητας σε οργανισμούς φιλικούς σε άτομα με αναπηρία», με συμμετοχή του αναπηρικού κινήματος και της αντιπροσωπευτικότερης οργάνωσης αυτού, της Ε.Σ.Α.μεΑ., στη διαδικασία αξιολόγησης της προσβασιμότητας και απονομής του Σήματος, με στόχο την διασφάλιση διαφάνειας και αξιοπιστίας του Συστήματος.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ) 1.7 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 17 της AGENDA 2030 :
Στατιστικές και συγκέντρωση δεδομένων για την αναπηρία
Ενδεικτικά ειδικά μέτρα (Ε.Μ)
Ε.Μ. 1.7.1: Σύσταση εξειδικευμένου τμήματος επιτελικού χαρακτήρα στην Ελληνική Στατιστική Αρχή ως Επιμέρους Σημείου Αναφοράς για την ενσωμάτωση της διάστασης της αναπηρίας σε όλες τις έρευνες που αφορούν τον γενικό πληθυσμό, καθώς και τη συγκέντρωση στατιστικών και ερευνητικών δεδομένων και την ανάπτυξη δεικτών σχετικών με τα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις ανά πεδίο πολιτικής, σε συνεργασία με το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ., που αποτελεί θεσμικό συνομιλητή των φορέων του ελληνικού στατιστικού συστήματος (άρθρο 68 ν.4488/2017 ΦΕΚ 137 τ.Α’). Ειδικότερα η πλήρης εφαρμογή των απαιτήσεων του άρθρου 31 της Σύμβασης δύναται να υλοποιηθεί μέσω της εκπόνησης Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την παραγωγή των απαραίτητων δεδομένων ανά πεδίο πολιτικής, σε συνεργασία με το Παρατηρητήριο Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ..
Ε.Μ. 1.7.2: Παρακολούθηση τήρησης της υποχρέωσης των διοικητικών οργάνων και αρχών για τη συλλογή και τήρηση επιμέρους στατιστικών στοιχείων για την αναπηρία ως προς τους τομείς ευθύνης τους (ν. 4488/2017 ΦΕΚ 137 τ. Α’, άρθρο 62) -Δημιουργία και συνεχής επικαιροποίηση μητρώου καταγραφής των αντίστοιχων στοιχείων στα Επιμέρους Σημεία Αναφοράς για την παρακολούθηση εφαρμογής της Σύμβασης.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.8 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030 :
Διασφάλιση συνθηκών κοινωνικού διαλόγου και συμμετοχής της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) και των δευτεροβάθμιων (Ομοσπονδίες) και πρωτοβάθμιων οργανώσεων – μελών της, ως των πλέον αντιπροσωπευτικών οργανώσεων του εθνικού αναπηρικού κινήματος πληρούντων τη βασική προϋπόθεση του άρθρου 4.3 της Σύμβασης.
Είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι όλοι οι δημόσιοι φορείς θα διαβουλεύονται σε μόνιμη και διαρκή βάση με την Ε.Σ.Α.μεΑ. και τις οργανώσεις – μέλη της για όλα τα ζητήματα που αφορούν άμεσα ή έμμεσα στα άτομα με αναπηρία, με χρόνιες παθήσεις και τις οικογένειές τους, σε όλα τα επίπεδα – εθνικό, περιφερειακό, τοπικό, όπως προβλέπεται στο άρθρο 4.3 της Σύμβασης και το General c-mment N- 7, -n article 4.3 and 33.3 -f the C-nventi-n -n the participati-n with pers-ns with disabilities in the implementati-n and m-nit-ring -f the C-nventi-n (UN, C-mmittee -n the Rights -f Pers-ns with Disabilities).
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.9 – σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030 :
Θεσμική αναγνώριση του Παρατηρητηρίου Θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ. ως ερευνητικού και μελετητικού φορέα για την εφαρμογή της Σύμβασης για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία – Διασφάλιση της χρηματοδότησης για την απρόσκοπτη λειτουργία του.
Το Παρατηρητήριο αποτελεί χώρο έρευνας και δράσης στο πεδίο της αναπηρίας υπό την οπτική της δικαιωματικής προσέγγισης, συμβάλλοντας στην ενδυνάμωση της θεσμικής ικανότητας της αντιπροσωπευτικότερης τριτοβάθμιας οργάνωσης του αναπηρικού κινήματος. Επιπλέον, το Παρατηρητήριο αποτελεί τον υποστηρικτικό μηχανισμό της Ε.Σ.Α.μεΑ. κατά τη συμμετοχή της στο Πλαίσιο Προαγωγής της Σύμβασης, καθώς και των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών οργανώσεων-μελών της.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.10- σχετικός ΣΤΟΧΟΣ 16 της AGENDA 2030:
Διασφάλιση της οικονομικής ανεξαρτησίας των Οργανώσεων Μελών του αναπηρικού κινήματος.
Μέσω της θέσπισης μέτρου αυτοχρηματοδότησής τους όπως ισχύει για τις οργανώσεις των πολυτέκνων και των συνταξιούχων.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 1.11- σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 10, 16 της AGENDA 2030:
Ανάπτυξη διατομεακού μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών για την παραγωγή στελεχών εξειδικευμένων στην εφαρμογή της Σύμβασης (σχεδιασμός, παρακολούθηση/αξιολόγηση εφαρμογής, παραγωγή πολιτικών κ.λπ.)
ΑΞΟΝΑΣ 2: Παρεμβάσεις για την υλοποίηση των βασικών αρχών που διέπουν τη Σύμβαση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία (ν. 4074/2012 ΦΕΚ 88 τ.Α’)
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ (Ε.Σ.) 2.1 – σχετικοί ΣΤΟΧΟΙ 5, 10, 16 της AGENDA 2030:
Για ένα πολιτικό σύστημα και κράτος μη διάκρισης και ισότητας
Το κράτος δικαίου οφείλει να εγγυάται τη μη διάκριση και ισότητα όλων των πολιτών, την ανεμπόδιστη και ισότιμη άσκηση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών τους. Η δημόσια διοίκηση και η τοπική αυτοδιοίκηση όλων των βαθμίδων, η δικαιοσύνη και όλοι οι θεσμοί της δημοκρατικής μας πολιτείας πρέπει να διασφαλίζουν την ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην πολιτική και δημόσια ζωή, την ισότιμη πρόσβαση στη δικαιοσύνη, καθώς και την περιφρούρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ελευθεριών όλων, συμπεριλαμβανομένων και όσων βιώνουν πολλαπλή διάκριση. Τα ενδεικτικά μέτρα που προτείνονται παρακάτω στοχεύουν στη δημιουργία μιας νέας τάξης πραγμάτων για τα άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, συμβατής με τις απαιτήσεις της Σύμβασης.
Ενδεικτικά ειδικά μέτρα (Ε.Μ)
Ε.Μ.2.1.1: Συμμετοχή στην πολιτική και δημόσια ζωή
• Θεμελιώδες προαπαιτούμενο για τη συμμετοχή στην πολιτική και δημόσια ζωή αποτελεί η διασφάλιση του δικαιώματος ψήφου σε όλα τα άτομα με αναπηρία, ανεξάρτητα από το είδος της αναπηρίας τους.
• Βασικές προϋποθέσεις για την άσκηση του δικαιώματος ψήφου αποτελούν:
– άμεση κατάργηση όλων των νομικών διατάξεων που αφαιρούν τη δικαιοπρακτική ικανότητα των ατόμων με αναπηρία και συνεπώς το δικαίωμα στην ψήφο
– η προηγούμενη διασφάλιση της πρόσβασης όλων των ατόμων με αναπηρία στις εκλογικές διαδικασίες συμπεριλαμβανομένης της ψηφοφορίας, στις εγκαταστάσεις και στο σχετικό εκλογικό υλικό
– η τροποποίηση του Εκλογικού Κώδικα, ώστε να προβλέπει ρητά εναλλακτικούς τρόπους άσκησης του δικαιώματος ψήφου για τα άτομα με αναπηρία.
• Λήψη συγκεκριμένων μέτρων για να καταστεί δυνατή η κατά το δυνατόν αυτόνομη πολιτική και δημόσια συμμετοχή όλων των ατόμων με αναπηρία στην πολιτική και δημόσια ζωή και τη λήψη αποφάσεων.
Ε.Μ.2.1.2: Δημόσια διοίκηση και αυτοδιοίκηση στην υπηρεσία του πολίτη με αναπηρία
• Διασφάλιση της πρόσβασης των πολιτών ή/και εργαζομένων με αναπηρία στα εργαλεία ψηφιακής διακυβέρνησης όλων των βαθμίδων.
• Απόλυτη πρόσβαση όλων των ψηφιακών υπηρεσιών στα άτομα με αναπηρία, είτε ως πολίτες είτε ως εργαζόμενοι.
• Διασφάλιση της επικοινωνίας των πολιτών με αναπηρία με τη δημόσια διοίκηση και αυτοδιοίκηση και πληροφόρηση αυτών με προσβάσιμα μέσα (ανάγλυφες/μεγαλογράμματες εκτυπώσεις, κείμενα σε ηχητική μορφή, εκδόσεις easy-t–read, οπτική μορφή με διερμηνεία στη νοηματική κ.λπ.).
• Πρόβλεψη διάθεσης «ζωντανής βοήθειας» (συνοδοί, αναγνώστες, διερμηνείς νοηματικής κ.λπ.) από τις Υπηρεσίες και τους εποπτευόμενους Φορείς της δημόσιας διοίκησης και τοπικής αυτοδιοίκησης κατά τη συναλλαγή πολιτών με αναπηρία με αυτές.
• Ανάδειξη της τοπικής αυτοδιοίκησης (Περιφέρειες, Δήμοι) ως των βασικών φορέων διασφάλισης ενιαίων περιβαλλόντων ανεμπόδιστης διαβίωσης και κινητικότητας όλων των πολιτών, συμπεριλαμβανομένων των πολιτών με αναπηρία.
Ε.Μ.2.1.3: Ανάπτυξη για όλους
• Συμπερίληψη της διάστασης της αναπηρίας και των αρχών της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία σε όλα τα αναπτυξιακά προγράμματα/επενδύσεις που υλοποιούνται από όλα τα επίπεδα διοίκησης, με ευρωπαϊκή (π.χ. ΕΣΠΑ) ή/και εθνική χρηματοδότηση, με στόχο τη διασφάλιση ότι αυτά θα παράγουν πρόσβαση, ένταξη και συνθήκες αυτονομίας των ατόμων με αναπηρία με βάση το Σύνταγμα, την Σύμβαση και τις λοιπές διεθνείς και εθνικές υποχρεώσεις της χώρας.
• Συμπερίληψη στο εθνικό δίκαιο των υποχρεώσεων που απορρέουν από Ευρωπαϊκές Οδηγίες και Κανονισμούς σχετικά με τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία και υλοποίηση αυτών – Θεσμοθέτηση και εφαρμογή ευρωπαϊκών προτύπων σχετικών με την άρση των εμποδίων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία σε όλους τους τομείς.
Ε.Μ.2.1.4: Δικαιοσύνη για όλους
Η δικαιοσύνη, ως θεμέλιος θεσμός της δημοκρατίας, οφείλει να διασφαλίζει την ισότιμη και κατά το δυνατόν αυτόνομη πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία σε αυτή, προβλέποντας υπηρεσίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες τους, συμβατές με τις απαιτήσεις της Σύμβασης. Προς τούτο απαιτείται
• Η αναμόρφωση των ισχυόντων κωδίκων (Αστικός Κώδικας, Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, Ποινικής Δικονομίας και Διοικητικής Δικονομίας), με στόχο τη συμμόρφωση και συμβατότητά τους με τις διατάξεις της Σύμβασης
καθώς και
• Η αναμόρφωση του νομοθετικού πλαισίου που αφορά στον περιορισμό της δικαιοπρακτικής ικανότητας και η ανάπτυξη συστήματος υποστηριζόμενης λήψης αποφάσεων για άτομα με αναπηρία που την έχουν ανάγκη.
Ε.Μ.2.1.5: Ανθρώπινα δικαιώματα των ομάδων ατόμων με αναπηρία που βιώνουν πολλαπλή διάκριση (γυναίκες, παιδιά, νέοι, άτομα με πολλαπλές αναπηρίες, Ρομά, μετανάστες, πρόσφυγες με αναπηρία κ.λπ.)
• Συμπερίληψη της διάστασης της αναπηρίας και των αρχών της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία στις πολιτικές και σχέδια δράσης που αφορούν στη μη διάκριση λόγω θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, ηλικίας, οικογενειακής ή κοινωνικής κατάστασης, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου, στην μεταναστευτική πολιτική, στις πολιτικές για τα παιδιά, στους νέους, στους Ρομά, στους πρόσφυγες κ.λπ., καθώς και στα προγράμματα ανθρωπιστικής και επισιτιστικής βοήθειας.
• Προώθηση συγκεκριμένων νομοθετικών ρυθμίσεων και λήψη μέτρων για την προστασία των δικαιωμάτων των γυναικών και παιδιών με αναπηρία βάσει των απαιτήσεων της Σύμβασης.
• Θεσμοθέτηση κινήτρων για τη συμμετοχή πολιτών στην αναδοχή, στην υιοθεσία και στην επαγγελματική αποκατάσταση παιδιών με αναπηρία.
• Διασφάλιση του θεσμικού πλαισίου για την προστασία των αιτούντων άσυλο, προσφύγων και μεταναστών με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, δεδομένου ότι η Ελλάδα αποτελεί χώρα υποδοχής και πλέον φιλοξενίας ενός μεγάλου μέρους μετακινούμενων πληθυσμών. Οριζόντια συμπερίληψη της διάστασης της αναπηρίας στην Εθνική Στρατηγική, λήψη μέτρων για την υποδοχή και φιλοξενία τους και ανεμπόδιστη πρόσβασή τους σε δομές και υπηρεσίες υγείας-πρόνοιας και εκπαίδευσης σύμφωνα με τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. και την Σύμβαση.
Ε.Μ.2.1.6: Δίκαιο ασφαλιστικό σύστημα για όλους
• Σχεδιασμός και εφαρμογή ενός δίκαιου ασφαλιστικού και συνταξιοδοτικού συστήματος, το οποίο μέσω της διατήρησης ή και ενίσχυσης του εισοδήματος των ατόμων με αναπηρία, με χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, θα συμβάλει στη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και στη διαφύλαξη της αξιοπρέπειάς τους, όπως το άρθρο 28 της Σύμβασης επιτάσσει. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού απαιτείται:
– Ευρεία αναμόρφωση του ν.4387/2016 (ΦΕΚ 85 τ. Α΄) με τον οποίο έχουν καταργηθεί σημαντικά δικαιώματα και παροχές στον τομέα της κοινωνικής ασφάλισης των ατόμων με αναπηρία, με χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους και έχουν θεσπιστεί άδικες διατάξεις, όπως η διάταξη των άρθρων 7 και 27, η οποία αφορά στην αναλογική μείωση του ποσού της εθνικής σύνταξης βάσει του ποσοστού αναπηρίας του δικαιούχου.
– Επαναφορά ευνοϊκών ρυθμίσεων, όπως επαναφορά των ρυθμίσεων της παρ. 4 του άρθρου 5 του ν. 3232/2004 (ΦΕΚ 48 τ. Α’), οι οποίες αφορούν τη συνταξιοδότηση των γονέων/ συζύγων/ αδελφών που έχουν στη φροντίδα τους άτομα με βαριά αναπηρία, επαναφορά της καταβολής του ΕΚΑΣ σε όλους τους συνταξιούχους αναπηρίας, όπως ίσχυε με το άρθρο 34 του ν. 3996/2011 (ΦΕΚ 170 τ. Α΄) κ.α.
– Αποκατάσταση των αδικιών που έχουν υποστεί οι συνταξιούχοι αναπηρίας και γήρατος του ιδιωτικού τομέα με την ψήφιση των εφαρμοστικών νόμων του 2ου μνημονίου και συγκεκριμένα με τις διατάξεις του ν. 4093/12 (ΦΕΚ 222 τ.Α’) και του ν. 4111/2013 (ΦΕΚ 18 τ.Α’), που επικύρωσε προηγούμενη Π.Ν.Π., και την εναρμόνισή τους με τα ισχύοντα στο δημόσιο τομέα, καθώς επίσης και αποκατάσταση των αδικιών που έχουν υποστεί οι συνταξιούχοι γήρατος γονείς ατόμων με βαριές αναπηρίες του ιδιωτικού τομέα.
– Επικαιροποίηση και εφαρμογή του Πορίσματος της Επιτροπής του Υπουργείου Εργασίας για την ενιαιοποίηση των συντάξεων αναπηρίας, κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 11, του ν.4387/2016 (ΦΕΚ 85 τ. Α΄), προκειμένου να τεθούν σε ισχύ ενιαίοι κανόνες συνταξιοδότησης και απονομής ασφαλιστικών παροχών λόγω αναπηρίας.
Πηγή: Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία