Αθήνα: 12.09.2018
Αρ. Πρωτ. 1045
ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΕΠΕΙΓΟΝ
Πληροφορίες: Δημήτρης Λογαράς
ΠΡΟΣ: κα Ε. Κουντουρά, Υπουργό Τουρισμού
ΚΟΙΝ: «Πίνακας Αποδεκτών»
ΘΕΜΑ: «Καθορισμός τεχνικών και λειτουργικών προδιαγραφών Ενοικιαζόμενων Επιπλωμένων Δωματίων – Διαμερισμάτων (ΕΕΔΔ) και κατάταξη σε κατηγορίες με σύστημα κλειδιών (Υπ. Απόφ. Αριθμ. 12868/ ΦΕΚ 3119 Β’/31.07.2018)»
Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,
Σε συνέχεια της δημοσίευσης στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της αναφερόμενης στο θέμα Υπ. Απόφασης, η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) επιθυμεί να θέσει υπόψη σας θέματα που χρήζουν αναπροσαρμογής, τα οποία εντόπισε στο κείμενο τη Απόφασης σε σχέση με την ήδη υφιστάμενη υπερκείμενη νομοθεσία, καθώς και τις ανάγκες και τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, όπως αυτά έχουν πλέον κατοχυρωθεί σε εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.
Λαμβάνοντας υπόψη:
• Την παρ. 2 του άρθρου 4 του Συντάγματος, σύμφωνα με την οποία «Οι Έλληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις» και την παρ. 6 του Άρθρου 21 του Συντάγματος της χώρας, σύμφωνα με την οποία «τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας,
• Τον ν. 4074/2012 με τον οποίο κυρώθηκε από τη χώρα η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, στο άρθρο 30 της οποίας αναφέρεται ότι «5. Με σκοπό τη διευκόλυνση των ατόμων με αναπηρίες να συμμετέχουν, σε ίση βάση με τους άλλους, σε ψυχαγωγικές, δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου και αθλητικές δραστηριότητες, τα Συμβαλλόμενα Κράτη λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα, ώστε: […] γ. Να διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρίες έχουν πρόσβαση σε αθλητικούς, ψυχαγωγικούς και τουριστικούς τόπους, δ. Να διασφαλίζουν ότι τα παιδιά με αναπηρίες έχουν ίση πρόσβαση με τα υπόλοιπα παιδιά στη συμμετοχή στο παιχνίδι, στην αναψυχή και στον ελεύθερο χρόνο και σε αθλητικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένων και των δραστηριοτήτων στο σχολικό σύστημα, ε. Να διασφαλίζουν ότι τα άτομα με αναπηρίες έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες όσων εμπλέκονται στη διοργάνωση ψυχαγωγικών, τουριστικών, ελεύθερου χρόνου και αθλητικών δραστηριοτήτων.»
• Τον ν. 4488/2017 (Μέρος Δ), ο οποίος ρητά αναφέρει ότι: «1. Κάθε φυσικό πρόσωπο ή νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου υποχρεούται να διασφαλίζει την ισότιμη άσκηση των δικαιωμάτων των ΑμεΑ στο πεδίο των αρμοδιοτήτων ή δραστηριοτήτων του, λαμβάνοντας κάθε πρόσφορο μέτρο και απέχοντας από οποιαδήποτε ενέργεια ή πρακτική που ενδέχεται να θίγει την άσκηση των δικαιωμάτων των ΑμεΑ» (άρθρο 61-Γενικές υποχρεώσεις) και «1. Τα διοικητικά όργανα και οι αρχές εντάσσουν τη διάσταση της αναπηρίας σε κάθε δημόσια πολιτική, διοικητική διαδικασία, δράση, μέτρο και πρόγραμμα της αρμοδιότητάς τους με στόχο την εξάλειψη, αποκατάσταση και αποτροπή ανισοτήτων μεταξύ ατόμων με και χωρίς αναπηρίες» (άρθρο 62-Ένταξη της διάστασης της αναπηρίας στις δημόσιες πολιτικές).
• Τον ν. 4067/2012 (Νέος Οικοδομικός Κανονισμός), ο οποίος στο άρθρο 26 προβλέπει ότι «1. Στους χώρους όλων των νέων κτιρίων εκτός των κτιρίων με χρήση κατοικίας, για τα οποία η άδεια δόμησης εκδίδεται μετά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου, επιβάλλεται να εξασφαλίζεται η οριζόντια και κατακόρυφη αυτόνομη και ασφαλής προσπέλαση από άτομα με αναπηρία ή εμποδιζόμενα άτομα και η εξυπηρέτηση αυτών σε όλους τους εξωτερικούς και εσωτερικούς χώρους των κτιρίων σύμφωνα με τις Οδηγίες Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής “Σχεδιάζοντας για Όλους”, όπως αυτές τροποποιούνται και ισχύουν κάθε φορά. […] Ειδικά για τα κτίρια με χρήση κατοικίας επιβάλλεται να εξασφαλίζεται η αυτόνομη και ασφαλής οριζόντια και κατακόρυφη προσπέλαση από άτομα με αναπηρία ή εμποδιζόμενα άτομα σε όλους τους εξωτερικούς και εσωτερικούς κοινόχρηστους χώρους των κτιρίων κατοικίας, καθώς επίσης και η διασφάλιση συνθηκών εύκολης μετατρεψιμότητας των κατοικιών σε κατοικίες μελλοντικών χρηστών με αναπηρία/εμποδιζόμενων ατόμων, χωρίς να θίγεται ο φέρων οργανισμός του κτιρίου» και ότι «3. Οι κοινής χρήσης υπαίθριοι χώροι των οικοπέδων, στα οποία κατασκευάζονται τα κτίρια που αναφέρονται στην παράγραφο 1, επιβάλλεται να διαμορφώνονται κατάλληλα, εφόσον το επιτρέπει η μορφολογία του εδάφους ώστε να χρησιμοποιούνται και από άτομα με αναπηρία ή εμποδιζόμενα άτομα. 4. Στα υφιστάμενα πριν από την ισχύ του παρόντος νόμου κτίρια που στεγάζονται […] ή έχουν χρήσεις […] προσωρινής διαμονής, […] επιβάλλεται να γίνουν οι απαραίτητες διαμορφώσεις, ώστε οι λειτουργικοί χώροι τους να είναι προσπελάσιμοι από άτομα με αναπηρία ή εμποδιζόμενα άτομα. Οι διαμορφώσεις που αναφέρονται στην παράγραφο αυτή γίνονται σύμφωνα με τις Οδηγίες Σχεδιασμού του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής, που αναφέρονται στην παραπάνω παράγραφο 1 και θα πρέπει να ολοκληρωθούν μέχρι το 2020, με την προϋπόθεση ότι δεν θίγεται ο φέρων οργανισμός του κτιρίου, άλλως τα κτίρια θα θεωρούνται αυθαίρετα.»
• Την παρούσα Υπ. Απόφαση που λάβατε με αριθ. 12868/ ΦΕΚ 3119 Β’/31.07.2018, στο άρθρο 2 της οποίας αναφέρεται ότι «2.1 Τα ΕΕΔΔ ανεγείρονται με όρους δόμησης κατοικίας, σύμφωνα με τις επιτρεπόμενες χρήσεις, τις ισχύουσες για την περιοχή γενικές και ειδικές πολεοδομικές και κτηριοδομικές διατάξεις, σε οικόπεδα/γήπεδα, στα οποία εξασφαλίζεται πρόσβαση των επισκεπτών και τροφοδοσία και αποκομιδή των απορριμμάτων του καταλύματος.»
η Ε.Σ.Α.μεΑ. επισημαίνει ότι με βάση τα παραπάνω, η Απόφασή σας που επιβάλλει ως υποχρεωτική την προσβασιμότητα των υποδομών στα άτομα με αναπηρία μόνο σε Ενοικιαζόμενα Επιπλωμένα Δωμάτια – Διαμερίσματα (ΕΕΔΔ) κατηγορίας 5 κλειδιών και δυναμικότητας άνω των 20 δωματίων (βλ. άρθρο 3, παρ.3.7 της Απόφασης) αντίκειται των προβλέψεων των παραπάνω νόμων, όταν μάλιστα ο Οικοδομικός Κανονισμός προβλέπει ότι αφενός όλα τα νέα κτίρια (άρα και αυτά με χρήση προσωρινής διαμονής όπως τα ΕΕΔΔ) θα πρέπει να είναι προσβάσιμα σε άτομα με αναπηρίες, τα δε κτίρια με χρήση κατοικίας (όπως χαρακτηρίζετε τα ΕΕΔΔ) οφείλουν να διασφαλίζουν την προσβασιμότητα σε όλους τους εξωτερικούς και εσωτερικούς κοινόχρηστους χώρους αυτών και εύκολη μετατρεψιμότητα, αφετέρου ότι ακόμη και οι υφιστάμενες υποδομές με χρήση προσωρινής διαμονής (όπως τα ΕΕΔΔ) οφείλουν να διαθέτουν προσβάσιμους λειτουργικούς χώρους μέχρι το 2020, άλλως θα θεωρούνται αυθαίρετες. Ιδιαίτερα, οφείλουμε να τονίσουμε τον παραλογισμό του να αναγνωρίζουμε ότι τα άτομα με αναπηρία αποτελούν μία εκ των ασθενέστερων οικονομικά τάξεων και να προβλέπουμε γι’ αυτά εξυπηρετήσεις μόνο στα υψηλότερης κατηγορίας 5 κλειδιών τουριστικά καταλύματα!
Παράλληλα, επισημαίνουμε ότι τα ειδικά διαμορφωμένα δωμάτια-διαμερίσματα στοχεύουν στην εξυπηρέτηση κυρίως ατόμων με κινητικές αναπηρίες και χρήστες αμαξιδίων. Άτομα με προβλήματα όρασης, ακοής κ.λπ. μπορούν να χρησιμοποιήσουν οποιοδήποτε δωμάτιο-διαμέρισμα οποιασδήποτε κατηγορίας. Το γεγονός αυτό οδηγεί στην ανάγκη πρόβλεψης ανάγλυφων (Braille) οδηγιών διαφυγής, καταλόγου προσφερόμενων υπηρεσιών, τιμοκαταλόγου κ.λπ. σε όλα τα δωμάτια οποιασδήποτε κατηγορίας κλειδιών ή εναλλακτικά στην ανάγκη πρόβλεψης ανάγλυφων κειμένων στη ρεσεψιόν και διάθεσή τους στους σχετικούς πελάτες με την άφιξή τους. Η δε πρόβλεψη ανάγλυφου αριθμού δωματίου αφορά σε όλα τα δωμάτια όλων των κατηγοριών κλειδιών.
Σε συνέχεια των παραπάνω κρίνεται άμεσα αναγκαία η τροποποίηση και συμμόρφωση με τα παραπάνω τόσο του άρθρου 3 της Απόφασης όσο και του Παραρτήματος αυτής (άρθρο 6) και η προσαρμογή τους στις απαιτήσεις της υφιστάμενης νομοθεσίας, με την πεποίθηση -όπως κατ’ επανάληψη έχουμε τονίσει- ότι η διασφάλιση της προσβασιμότητας εξυπηρετεί όχι μόνο τα άτομα με αναπηρία αλλά και τους ηλικιωμένους τουρίστες και τις οικογένειες τουριστών με μικρά παιδιά, συμβάλλοντας ταυτόχρονα στην αναβάθμιση του ελληνικού τουριστικού προϊόντος.
Με την ευκαιρία, δε, να τονίσουμε ότι ανάγκη προσαρμογής στη νεότερη νομοθεσία έχουν και άλλα νομοθετήματα του Υπουργείου σας, όπως π.χ. η Υπ. Απόφαση με αριθ. 216 ΦΕΚ 10 Β’/09.01.2015 (Καθορισμός τεχνικών και λειτουργικών προδιαγραφών και βαθμολογούμενων κριτηρίων για τα ξενοδοχεία και κατάταξη αυτών σε κατηγορίες αστέρων), η οποία στο άρθρο 5 αυτής περιλαμβάνει την εξής αντιφατική πρόβλεψη «2. Ο ελάχιστος αριθμός δωματίων για άτομα μειωμένης κινητικότητας (Α.Μ.Κ.) στα ξενοδοχεία ορίζεται σε ποσοστό 5% επί της συνολικής δυναμικότητας του καταλύματος. Η εφαρμογή του ανωτέρω ποσοστού είναι υποχρεωτική μέχρι του αριθμού των πέντε (5) συνολικά δωματίων για Α.Μ.Κ.», κατά την οποία ενώ τίθεται ελάχιστο υποχρεωτικό ποσοστό, αυτό στη συνέχεια αναιρείται με την πρόβλεψη “πλαφόν” εφαρμογής του και μάλιστα μικρότερου από αυτό που για χρόνια πριν προβλεπόταν στη σχετική νομοθεσία (βλ. Απόφαση ΔΣ ΕΟΤ με αρ. 92 συνεδρίασης 7/14.02.1995), σε μία εποχή -μάλιστα- κατασκευής τεραστίων ξενοδοχειακών μονάδων και προώθησης του «Τουρισμού για Όλους» σε διεθνές επίπεδο!
Για άλλη μία φορά θα τονίσουμε, αυτό που επίσης κατ’ επανάληψη η Ε.Σ.Α.μεΑ. σας έχει προτείνει, αλλά και οι νόμοι 4074/2012 και 4488/2017 (Μέρος Δ) επιβάλλουν, δηλαδή την ανάγκη διαβούλευσης με τις αντιπροσωπευτικές οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία πριν από την προώθηση πολιτικών και μέτρων που τα αφορούν ως τη μοναδική δικλείδα διασφάλισης της συμβατότητας αυτών με το ισχύον εθνικό και ευρωπαϊκό θεσμικό πλαίσιο και τις διεθνείς τάσεις.
Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,
Εν κατακλείδι, η Ε.Σ.Α.μεΑ. είναι στη διάθεσή σας για συνεργασία με στόχο την αναγκαία αναπροσαρμογή της Απόφασης με αριθ. 12868/ ΦΕΚ 3119 Β’/31.07.2018, επιφυλασσόμενη παντός νομίμου δικαιώματός της σχετικού με την προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία.
Με εκτίμηση
Ο Πρόεδρος
Ι. Βαρδακαστάνης
Ο Γεν. Γραμματέας
Ι. Λυμβαίος
«Πίνακας Αποδεκτών»
• Γραφείο Πρωθυπουργού
• κ. Χρ. Βερναρδάκη, Υπουργό Επικρατείας
• κ. Γ. Σταθάκη, Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας
• κα Ευρ. Κουρνέτα, Γενική Γραμματέα Υπουργείου Τουρισμού
• κ. Γ. Τζιάλλα, Γενικό Γραμματέα Τουριστικής Πολιτικής & Ανάπτυξης
• Πρόεδρο και Μέλη Επιτροπής Προσβασιμότητας Υπουργείου Περιβάλλοντος & Ενέργειας
• Φορείς-Μέλη Ε.Σ.Α.μεΑ.