«Εργασιακές σχέσεις και εργασιακό στρες ατόμων με αισθητηριακές αναπηρίες (Κώφωση και Τύφλωση)» Διπλωματική Εργασία της Κουλανδρέτσου Αγγελικής – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ-Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής-Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 20ο

Απρ 2, 2024 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

«Εργασιακές σχέσεις και εργασιακό στρες ατόμων με αισθητηριακές αναπηρίες (Κώφωση και Τύφλωση)» Διπλωματική Εργασία της Κουλανδρέτσου Αγγελικής – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ-Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής-Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 20ο

 

4.4          Κοινωνική στήριξη

 

Η κοινωνική στήριξη σύμφωνα με τον Williams et al. (2004), έχει πολλές διαστάσεις και δεν έχει δοθεί ακόμη ένας ακριβής ορισμός (Williams et al., 2004), με πολλούς επιστήμονες ωστόσο, να έχουν επιχειρήσει τον προσδιορισμό της, μέσω διαφορετικών παραμέτρων. Η κοινωνική στήριξη σύμφωνα με τους Sherboune & Stewart (1991), χωρίζεται σε ορισμένες κατηγορίες. Τη στήριξη που σχετίζεται με την πληροφόρηση (π.χ με το να δίνει κάποιος κατευθυντήριες γραμμές και ο ενδιαφερόμενος να λαμβάνει τις πληροφορίες που χρειάζεται), τη στήριξη που σχετίζεται με χειρωνακτικές εργασίες, και τη θετική κοινωνική στήριξη (Sherboune & Stewart, 1991). Επιπροσθέτως, σύμφωνα με τον Chen (2013), η κοινωνική στήριξη μπορεί να δοθεί μέσω της συναισθηματικής βοήθειας της οικογένειας, των φίλων και των συναδέλφων (Chen, 2013). Γενικότερα, η παροχή κοινωνικής στήριξης μπορεί να επιφέρει θετικά ψυχολογικά αποτελέσματα στην καθημερινότητα του ανθρώπου, να εξελίξει την ποιότητα ζωής αλλά και να χτίσει γερές σχέσεις με τον περίγυρο του. Τα οφέλη της κοινωνικής στήριξης συνδέονται με καλή ψυχική υγεία (Uchino, 2009), με χαμηλά επίπεδα στρες (Raffaelli et al., 2012), μείωση αρνητικών συναισθημάτων (Singletary et al., 2009) και αύξηση των συναισθημάτων αυτοεκτίμησης (Rees & Freeman, 2007).

Η κοινωνική υποστήριξη, όταν είναι επαρκής, μπορεί να καταστήσει μια κατάσταση λιγότερο αγχωτική, όπως αναφέρει η μελέτη των del-Pino Casado et al. (2018). Επιπλέον, μπορεί να έχει επιπρόσθετες σημαντικές ψυχολογικές επιπτώσεις στα άτομα, όπως βελτίωση της ποιότητας ζωής τους, αύξηση της αυτοπεποίθησης τους και μείωση της αίσθησης μοναξιάς (Huurre, 1999). Η έρευνα του Birch (1998) τονίζει ότι η θετική κοινωνική στήριξη βοηθά τους ανθρώπους να έχουν καλές σχέσεις με τον εαυτό τους και να απολαμβάνουν μια πιο ικανοποιητική ζωή (Birch, 1998). Άλλη έρευνα, έχει δείξει ότι η κοινωνική στήριξη όταν είναι τόσο συναισθηματική όσο και πρακτική, αναμένεται να έχει θετικές επιπτώσεις στην ευημερία των ατόμων (Reinhardt et al., 2001). Επιπλέον, βοηθά στην αποτελεσματική αντιμετώπιση του στρες και τη διαχείριση δύσκολων καταστάσεων στη ζωή των ατόμων με προβλήματ όρασης (Reinhardt et al., 2001).

Υπάρχουν δύο βασικές πτυχές της κοινωνικής στήριξης, η πρακτική και η συναισθηματική. Η πρακτική στήριξη αφορά την παροχή βοήθειας στις καθημερινές ανάγκες, ενώ η συναισθηματική επικεντρώνεται στη ψυχολογική στήριξη και στην προσφορά εμπνεύσεως. Και οι δύο πτυχές είναι σημαντικές, αλλά πρέπει να παρέχονται με τρόπο που να είναι πραγματικά χρήσιμος για το άτομο με αναπηρία. Επίσης, είναι σημαντικό να αποφεύγεται η υπερπροστατευτικότητα, ο αναίτιος έπαινος και η υπέρμετρη βοήθεια, καθώς αυτά μπορεί να μην βοηθούν πραγματικά το άτομο με αναπηρία (Παπακωνσταντίνου, 2012).

Μια ειδική κατηγορία της κοινωνικής στήριξης είναι η εργασιακή κοινωνική στήριξη, που εστιάζει στο εργασιακό περιβάλλον. Αυτή η στήριξη προέρχεται τόσο από τους εργοδότες όσο και από τους υπόλοιπους εργαζόμενους στην επιχείρηση. Το πώς παρέχεται αυτή η στήριξη ποικίλλει και μπορεί να περιλαμβάνει την παροχή οδηγιών για την εκτέλεση των εργασιακών καθηκόντων, τον καταμερισμό των εργασιών ή ακόμη και την παροχή συναισθηματικής υποστήριξης στον εργασιακό χώρο (Παπακωνσταντίνου, 2019). Αυτές οι επιπτώσεις περιλαμβάνουν αυξημένο άγχος και μείωση της εργασιακής απόδοσης (Searle et al., 2001). Η εργασιακή στήριξη περιλαμβάνει διάφορες μορφές βοήθειας και συνεργασίας μεταξύ ανθρώπων στον εργασιακό χώρο. Αυτές περιλαμβάνουν την από κοινού επίλυση προβλημάτων, την παροχή χρήσιμων πληροφοριών και συμβουλών (Brough & Pears, 2004), την αξιολόγηση των καταστάσεων, τη συναισθηματική υποστήριξη, και τη βοήθεια σε θέματα που σχετίζονται με την εργασία (Deelstra et al., 2003).

Η έρευνα των Nissly et al. (2005), που διεξήχθη σε 418 δημόσιους υπαλλήλους, αναδεικνύει τη βαρύτητα της κοινωνικής στήριξης καθώς οι εργαζόμενοι που βιώνουν καταστάσεις άγχους στον εργασιακό τους χώρο σε συνδυασμό με ελλιπή κοινωνική στήριξη, είναι πιο πιθανό να σκεφτούν την παραίτηση. Η έρευνα, εξέτασε την επίδραση της κοινωνικής υποστήριξης ανάμεσα στις μορφές στρες (εργασιακό και οικογενειακό). Τα αποτελέσματα που προέκυψαν επιβεβαιώνουν αρχικά ότι και οι δύο μορφές στρες αυξάνουν τις πιθανότητες απομάκρυνσης από την εργασία. Οι εργαζόμενοι που βιώνουν συγχρόνως και τις δύο μορφές στρες, έχουν ακόμα περισσότερες πιθανότητες να παραιτηθούν, ενώ η λήψη κοινωνικής υποστήριξης έχει θετικό αντίκτυπο και μειώνει τις πιθανότητες αποχώρησης (Nissly et al., 2005).

Η έρευνα που έγινε σε 161 άτομα με τύφλωση από τους Pinquart & Pfeiffer (2013), είχε σκοπό να αποδείξει το κατά πόσο η κοινωνική στήριξη επηρεάζει την ψυχολογία των ατόμων αυτών. Αποδείχτηκε λοιπόν, πώς η αντιληπτή υποστήριξη συνδέεται άμεσα με την ψυχολογική ευεξία, ενώ τα χαμηλά επίπεδα οικογενειακής στήριξης συνδέονται με υψηλά επίπεδα στρες (Pinquart & Pfeiffer, 2013). Η έμπρακτη παροχή κοινωνικής στήριξης βοηθά το άτομο στο να αντιμετωπίσει στρεσογόνες καταστάσεις που αντιμετωπίζει στη ζωή του (Salunke, 2013). Από την έρευνα των Burmedi et al. (2002), προέκυψε πως ενήλικες με χρόνια τύφλωση, λάμβαναν περισσότερη κοινωνική στήριξη, σε αντίθεση με όσους έχασαν την όρασή τους εξαιτίας της μεγάλης ηλικίας τους (Burmedi et al., 2002).

Στα άτομα με οπτική αναπηρία, διάφοροι παράγοντες όπως το φύλο, ο βαθμός της κινητικής αναπηρίας, η απασχόληση, και οι δεξιότητες αυτοδιαχείρισης και ανεξαρτησίας παίζουν σημαντικό ρόλο στα επίπεδα κοινωνικής στήριξης που δέχονται. Οι εργαζόμενοι με οπτική αναπηρία έχουν περισσότερες κοινωνικές υποστηρικτικές σχέσεις, σε σύγκριση με αυτούς που είναι άνεργοι(Papadopoulos et al., 2014). Τα άτομα με προβλήματα όρασης που αντιμετωπίζουν αρνητική στάση στο εργασιακό περιβάλλον, έδειξε πως επιδεινώνουν τη ψυχική τους υγεία και παρεμποδίζουν την ομαλή λειτουργικότητα τους (Cimarolli & Wang, 2006).

Η μελέτη των Sung et al. (2022), επιδίωξε να μελετήσει εάν πανδημία του Covid-19 επηρέασε τα επίπεδα στρες των ανθρώπων με αναπηρία. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι η πανδημία είχε αρνητικές επιπτώσεις, ιδίως σε άτομα με αναπηρία και ιδίως γυναίκες, αυξάνοντας τα επίπεδα άγχους. Ωστόσο, το θετικό εύρημα ήταν ότι η κοινωνική στήριξη από τους άλλους, όπως οικογένεια, φίλοι, ή φροντιστές, βοήθησε να αντισταθμιστούν αυτές οι αρνητικές επιπτώσεις, ενισχύοντας την ικανοποίηση από τη ζωή και μειώνοντας τα επίπεδα στρες σε αυτά τα άτομα (Sung et al., 2022). Συνολικά, η ευκαιρία για απασχόληση ατόμων με αναπηρίες επηρεάζεται από πολλές πτυχές, και απαιτεί στήριξη από την κοινωνία και την οικογένεια, καθώς και σαφείς στόχους και προσπάθεια από τους ίδιους τους ανθρώπους με αναπηρίες.

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο