Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» –  Μέρος 9ο

Ιαν 10, 2025 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» –  Μέρος 9ο

 

2.3         Η Σύμβαση του ΟΗΕ για την Προσβασιμότητα και Εξυπηρέτηση των Ατόμων με Αναπηρία

 

Η Παγκόσμια Έκθεση για την Αναπηρία, περιγράφει τα άτομα με αναπηρία ως τη μεγαλύτερη μειονοτική ομάδα στον κόσμο, που αποτελεί το 15% του πληθυσμού (World Health Organization and World Bank, 2011). Η ανταπόκριση εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική παγκόσμια πρόκληση για την υγεία, ιδιαίτερα στις χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, όπου ζει το 80% των ατόμων με αναπηρία και τα εμπόδια είναι συχνά πιο έντονα (UNDP, 2016).

Για να μπορέσουν τα άτομα με αναπηρία να απολαύσουν πλήρως όλα τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία αναγνωρίζει τη σημασία της προσβασιμότητας στο φυσικό, κοινωνικό, οικονομικό και πολιτιστικό περιβάλλον, στην υγεία και την εκπαίδευση και στην πληροφόρηση και την επικοινωνία (United Nations General Assembly, 2007). Ωστόσο, εμπόδια όπως οι ανεπαρκείς νόμοι, οι αρνητικές κοινωνικές συνθήκες, η έλλειψη οικονομικών πόρων και η έλλειψη στοιχείων συνδυάζουν σημαντικά τον περιορισμό αυτής της προσβασιμότητας για τα άτομα με αναπηρία (United Nations General Assembly, 2007; World Health Organization and World Bank, 2011).

Σε διεθνή βάση, τα δεδομένα της αναπηρίας σχετικά με τον επιπολασμό και τους όποιους φραγμούς, συχνά δεν είναι διαθέσιμα και, όπου είναι διαθέσιμα, στερούνται τυποποίησης, με αποτέλεσμα να υπάρχουν μεγάλες διακυμάνσεις στις εκτιμήσεις για τον επιπολασμό (World Health Organization and World Bank, 2011; Ramachandra et al., 2016). Οι τρέχουσες έρευνες για την αναπηρία, διεθνώς, έχουν συνήθως περιοριστεί στη μέτρηση του επιπολασμού των εν λόγω ατόμων (Mitra & Sambamoorthi, 2006; World Health Organization and World Bank, 2011). Άλλες μελέτες εστιάζουν σε συγκεκριμένες πτυχές της ζωής των ατόμων με αναπηρία, όπως είναι η εκπαίδευση. Ενώ τα δεδομένα επικινδυνότητας είναι σημαντικά, δεν υπάρχει μια πληρέστερη κατανόηση της συμμετοχής και της πρόσβασης σε διάφορους τομείς της ζωής τους. Εντούτοις, αυτές οι πληροφορίες απαιτούνται, ώστε να υποστηρίξουν τις αλλαγές σε τοπικό και πολιτικό επίπεδο (World Health Organization and World Bank, 2011).

Επιπλέον, προκειμένου να βελτιωθεί η ευημερία των ατόμων αυτών, απαιτούνται δεδομένα σχετικά με τα εμπόδια στη συμμετοχή και την πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας και αποκατάστασης, βοηθητικές συσκευές, ύδρευση, αποχέτευση, κοινωνικές και θρησκευτικές δραστηριότητες για άτομα με αναπηρία, σε σύγκριση με άτομα χωρίς αναπηρία. Τα εμπόδια που έχουν προταθεί, περιλαμβάνουν διαρθρωτικές, ψυχολογικές, θεσμικές και πολιτισμικές ιεραρχίες, οι οποίες είναι αρκετά ευρείες ώστε να συμπεριλαμβάνουν τις περισσότερες πτυχές της κοινωνικής ζωής (World Health Organization and World Bank, 2011). Εάν πρέπει να υπάρξει μια ενεργητική υπεράσπιση για την αντιμετώπιση αυτών των εμποδίων και τη βελτίωση της πρόσβασης, τότε απαιτούνται δεδομένα σχετικά με την τρέχουσα πρόσβαση και τα εμπόδια. Ωστόσο, στη βόρεια Ινδία υπάρχει έλλειψη πληροφόρησης σχετικά με τα ειδικά εμπόδια στις αγροτικές κοινότητες εν γένει.

Σε απάντηση, διεξήχθη η έρευνα Rapid Assessment of Disability (Marella et al., 2014) που μετράει τους διάφορους τομείς της αναπηρίας που περιγράφονται στο πλαίσιο της Διεθνούς Οργάνωσης Υγείας (2017) στην περιοχή Dehradun του Uarakhand. Το Κοινό Δίκτυο Παγκόσμιας Υγείας εφάρμοσε αυτήν την έρευνα με στόχο την εκτίμηση του επιπολασμού των αναπηριών, τον προσδιορισμό των σχετικών κοινωνικοδημογραφικών παραγόντων (π.χ. ηλικία, φύλο, κοινωνικοοικονομική κατάσταση) και τη σύγκριση της συμμετοχής και της πρόσβασης στην κοινότητα μεταξύ των ατόμων με και χωρίς αναπηρία (Grills et al., 2014). Ωστόσο και βάσει των ανωτέρω, για τα άτομα με Νοητική Υστέρηση, η υλοποίηση του δικαιώματος να ζουν στην κοινότητα (άρθρο 19 του ΟΗΕ), εξαρτάται αποκλειστικά από την προσβασιμότητα αυτών στις κοινότητες. Όχι μόνο όσον αφορά τη φυσική πρόσβαση στη στέγαση και τις ενισχύσεις που συνδέονται με την αναπηρία τους, αλλά κυρίως για την ενσωμάτωση των κοινοτικών υπηρεσιών, όπως η εκπαίδευση, η απασχόληση, η υγειονομική περίθαλψη, η δικαιοσύνη κλπ. Για να εφαρμοστεί το άρθρο 19 κατά τρόπο που να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με κάποιου είδους αναπηρία, είναι σημαντικό να κατανοηθεί η διασύνδεση μεταξύ όλων των πτυχών της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα άτομα αυτά (Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2005).

Το άρθρο 24 επίσης ορίζει το δικαίωμα στην εκπαίδευση και σε ένα περιβάλλον χωρίς αποκλεισμούς. Ωστόσο, από τα 77 εκατομμύρια παιδιά που βρίσκονται εκτός σχολείου, τουλάχιστον 25 εκατομμύρια από αυτά είναι παιδιά με αναπηρία (UNESCO, 2006). Οι ράμπες κατασκευής στα σχολεία μπορούν να εξασφαλίσουν ότι τα παιδιά έχουν πρόσβαση στο φυσικό κτίριο, αλλά δεν αρκεί για να εξασφαλιστεί ότι όλα τα παιδιά έχουν πρόσβαση στο πρόγραμμα σπουδών, συμμετέχουν στην τάξη και δημιουργούν σχέσεις με τους συνομηλίκους τους. Επίσης, τα άτομα με αναπηρία συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες πρόσβασης σε δημόσιες υπηρεσίες και στην υγειονομική περίθαλψη (άρθρο 25), επειδή τα ιατρικά συστήματα είναι περίπλοκα και οι γιατροί και άλλοι επαγγελματίες υγείας, δε γνωρίζουν πως να επικοινωνήσουν μαζί τους. Οι επαγγελματίες της υγείας θα προτιμήσουν να μιλήσουν στο άτομο υποστήριξης του ατόμου με αναπηρία και θα αγνοήσουν τις εκφράσεις τους και τους τρόπους επικοινωνίας τους. Συχνά, υποθέτουν ότι το άτομο δεν μπορεί να λάβει αποφάσεις ή να καταλάβει τι του λένε και ως εκ τούτου δεν επιχειρεί να παρέχει πληροφορίες και υποστήριξη στο ίδιο.

Στις αναπτυσσόμενες χώρες, τα άτομα με αναπηρία, είναι πιθανότερο να έχουν κακή ποιότητα υγείας και να πάσχουν από ασθένειες, καθώς είναι πιο πιθανό να ζουν σε συνθήκες φτώχειας (Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2005). Επίσης, πολλές φορές, έχουν δύσκολη πρόσβαση σε πληροφορίες για τη δημόσια υγεία ή πληροφορίες σχετικά με το HIV / AIDS και άλλες ασθένειες. Μάλιστα, τα άτομα με αναπηρία συχνά αποκλείονται από την σχολική εκπαίδευση, είτε επειδή δεν μπορούν να παρακολουθήσουν το κανονικό σχολείο, είτε επειδή θεωρούνται ανίκανοι να κατανοήσουν τις οποιεσδήποτε πληροφορίες. Επιπροσθέτως, μειονεκτούν σημαντικά ως προς την πρόσβασή τους στη δικαιοσύνη (άρθρο 13). Ενώ τα άτομα με αναπηρία είναι πιο πιθανό να πέσουν θύματα βίας και κακοποίησης, πολλές από αυτές τις περιπτώσεις κακοποίησης παραμένουν άγνωστες ή ποτέ δεν παραπέμπονται σε δίκη, επειδή οι φωνές αυτών των ατόμων δεν ακούγονται. Οι δημόσιοι υπάλληλοι στις υπηρεσίες αυτές, είναι ανεπαρκώς καταρτισμένοι και πολλά δικαστικά συστήματα δεν παρέχουν στήριξη σε αυτά τα άτομα, ώστε να καταθέσουν ή να προσκομίσουν τα απαραίτητα αποδεικτικά στοιχεία.

Ένα θεμελιώδες δικαίωμα που στηρίζει όλες τις πτυχές της σύμβασης για τα άτομα με αναπηρία και την πρόσβασή τους στις δημόσιες υπηρεσίες, είναι το άρθρο 12, το οποίο αναφέρεται στο δικαίωμα της ισότιμης αναγνώρισής τους από το νόμο. Χωρίς την αναγνώριση ότι τα άτομα με αναπηρία, έχουν νομική ικανότητα σε ισότιμη βάση με όλους τους ανθρώπους, η πρόσβαση στην εκπαίδευση, την υγειονομική περίθαλψη και τη δικαιοσύνη (μερικά μόνο παραδείγματα) δε θα είναι εφικτά. Τέλος, προκειμένου να «προσπελαστεί» το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρία στη νομική ικανότητα, πολλοί άνθρωποι με αναπηρία, αναζητούν υποστήριξη για τη λήψη αποφάσεων και όχι μόνο. Αυτή η υποστήριξη, μερικές φορές, παρέχεται από φίλους, οικογένεια ή άλλους υποστηρικτές, ενώ άλλες φορές πρέπει να παρέχεται από τρίτους, όπως ιατρούς, εργαζομένους στην κοινότητα ή και χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, με τη μορφή πληροφοριών και επικοινωνίας σε προσιτές μορφές (Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, 2005).

Μετάβαση στο περιεχόμενο