Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία – ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ της Μανάργια Ευθυμίας – ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ, Π.Μ.Σ. «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» – Μέρος 1ο
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ, ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ
Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής
Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών
«Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση»
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία
Μανάργια Ευθυμία
Εξεταστική επιτροπή
Παπαδόπουλος Κωνσταντίνος, Καθηγητής, Επόπτης
Παπακωσταντίνου Δόξα, Καθηγήτρια
Κουστριάβα Ελένη, Καθηγήτρια
Θεσσαλονίκη, 2024
Ο/η συγγραφέας βεβαιώνει ότι το περιεχόμενο του παρόντος έργου είναι αποτέλεσμα προσωπικής εργασίας και ότι έχει γίνει η κατάλληλη αναφορά στην εργασία τρίτων, όπου κάτι τέτοιο ήταν απαραίτητο, σύμφωνα με τους κανόνες της ακαδημαϊκής δεοντολογίας.
……………………. Μανάργια Ευθυμία
Πίνακας περιεχομένων
Περίληψη
Abstract
Πρόλογος
Εισαγωγή
Το Πρόβλημα της Εργασιακής Απασχόλησης των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία
Ιστορικό της Μελέτης
Το Πρόβλημα στην Εν Λόγω Εργασία
Σκοπός της βιβλιογραφικής έρευνας
Κεφάλαιο 1ο – Μεθοδολογία
Κεφάλαιο 2ο – Ορισμός, Χαρακτηριστικά της έννοιας της αναπηρίας στο πλαίσιο της Ισότιμης Εκπαίδευσης, με σκοπό τη μετάβαση στην αγορά εργασίας
2.1 Εισαγωγή Κεφαλαίου
2.2 Ορισμός της Αναπηρίας
2.3 Η Σύμβαση του ΟΗΕ για την Προσβασιμότητα και Εξυπηρέτηση των Ατόμων με Αναπηρία
2.4 Ισότιμη Εκπαίδευση για τα Άτομα με Αναπηρία, με σκοπό τη μετάβαση στην αγορά εργασίας
2.5 Η Διαδικασία της μετάβασης των ατόμων με αναπηρία από το Περιβάλλον Εκπαίδευσης στην Εργασία
2.6 Εργασία για τα Άτομα με Αναπηρία
2.7 Ο Ρολος της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης για τα Άτομα με Αναπηρία
Κεφάλαιο 3ο – Πρόβληματα Εργασιακής Απασχόλησης, Ζητήματα Μετάβασης, Τεχνολογικής Υποστήριξης και Διαδικασίες Παρέμβασης
3.1 Προβλήματα Εργασιακής Απασχόλησης των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία
3.2 Προβλήματα των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία στο Εργασιακό Πλαίσιο
3.3 Ζητήματα που σχετίζονται με τη Μεταφορά των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία
3.4 Ζητήματα που σχετίζονται με την Υποστηρικτική Τεχνολογία
3.5 Στάσεις Ενδιαφερόμενων Μερών στην Εργασία
3.6 Διαδικασίες Παρέμβασης για Άτομα με Οπτική Αναπηρία ως προς την Απόκτηση Εργασιακής Απασχόλησης
Κεφάλαιο 4ο – Η Σχέση της Εργασιακής Απασχόλησης και της Οπτικής Αναπηρίας, όπως και οι Συναισθηματικές – Ψυχολογικές Επιδράσεις και η ανάγκη για εργασιακή υποστήριξη
4.1 Η Σχέση της Εργασιακής Απασχόλησης και της Οπτικής Αναπηρίας
4.2 Εργασιακή Απασχόληση και Συναισθηματικές – Ψυχολογικές Επιδράσεις στα Άτομα με Οπτική Αναπηρία
4.3 Επιτυχημένες Στρατηγικές Αντιμετώπισης Ατόμων με Οπτική Αναπηρία για Ένταξη στους Χώρους Εργασίας
4.4 Ανάγκη για Υπηρεσίες Εργασιακής Αποκατάστασης των Ατόμων με Οπτική Αναπηρία
Κεφάλαιο 5ο – Συμπεράσματα – Συζήτηση
Περιορισμοί βιβλιογραφικής έρευνας
Προτάσεις για μελλοντικές έρευνες
Βιβλιογραφία
Ελληνική
Ξενόγλωσση
Κανονισμοί και Δημόσιες Υπηρεσίες
Περίληψη
Η παρούσα διπλωματική εργασία αποτελεί μια βιβλιογραφική ανασκόπηση, η οποία διερευνά: α) τα προβλήματα της εργασιακής απασχόλησης των ατόμων με οπτική αναπηρία, τα ζητήματα που σχετίζονται με τη μεταφορά και την τεχνολογική υποστήριξη και τις διαδικασίες παρέμβασης για την απόκτηση εργασιακής απασχόλησης, και β) τη σχέση της εργασιακής απασχόλησης και της οπτικής αναπηρίας, όπως και τις συναισθηματικές – ψυχολογικές επιδράσεις και την ανάγκη για εργασιακή υποστήριξη. Η βιβλιογραφική ανασκόπηση πραγματοποιήθηκε για το διάστημα μεταξύ 1990 έως 2023, χρησιμοποιώντας έξι βάσεις δεδομένων.
Τα σημαντικότερα συμπεράσματα σχετίζονται με το γεγονός ότι η πλειοψηφία των ατόμων με οπτική αναπηρία είναι άνεργη και μερικά από τα πιο σοβαρά ζητήματα που αντιμετωπίζουν σχετίζονται με τη μεταφορά, τις καθημερινές δυσκολίες διαβίωσης, την πρόσβαση στην τεχνολογία, καθώς και στον χώρο εργασίας. Αυτές οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν επιδρούν σημαντικά στην ποιότητα ζωής τους, επηρεάζοντάς τους συναισθηματικά και ψυχολογικά και παρεμποδίζοντάς τους από άλλες καθημερινές δραστηριότητες. Όλα αυτά τα ζητήματα υπογραμμίζουν τη σημασία της διασφάλισης της ίσης πρόσβασης και της αντιμετώπισης των αναγκών των ατόμων με οπτική αναπηρία στον εργασιακό χώρο, ώστε να μπορούν να αξιοποιήσουν επαρκώς τις δεξιότητές τους και να συμβάλουν δυναμικά στο εργασιακό περιβάλλον.
Για να αντιμετωπιστούν αυτές οι προκλήσεις, είναι σημαντικό να υπάρχει ευαισθητοποίηση, κατάρτιση και προσαρμογή του εργασιακού περιβάλλοντος, καθώς και υποστήριξη από τους εργοδότες και τους συναδέλφους. Ωστόσο, η κατανόηση των εργοδοτών σχετικά με τα πιθανά οφέλη από την απασχόληση ατόμων με οπτική αναπηρία, είναι περιορισμένη και οι μέθοδοι για τη διασφάλιση ενός περιβάλλοντος χωρίς αποκλεισμούς παραμένουν ασαφείς γι’ αυτούς. Γι’ αυτό το λόγο, μέσα από τις κατάλληλες παρεμβάσεις και τα προγράμματα αποκατάστασης μπορεί να υπάρξει πραγματική βελτίωση των εμπειριών των ατόμων με οπτική αναπηρία και αύξηση των ποσοστών απασχόλησής τους.
Λέξεις Κλειδιά: οπτική αναπηρία, εργασία, εργασιακή απασχόληση, υποστηρικτική τεχνολογία
Πρόλογος
Στο πλαίσιο της περάτωσης των μεταπτυχιακών μου σπουδών στο πρόγραμμα «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση» του Πανεπιστημίου Μακεδονίας, εκπονήθηκε η συγκεκριμένη Διπλωματική Εργασία με θέμα «Εργασία και Άτομα με Οπτική Αναπηρία». Η επιλογή του συγκεκριμένου θέματος της διπλωματικής μου εργασίας έγινε σε συνεργασία με τον καθηγητή μου, κύριο Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο, ο οποίος και ως επόπτης μου, μου άνοιξε, τολμώ να πω, νέους ορίζοντες, προκειμένου να μπορέσω να κατανοήσω τα προβλήματα που βιώνουν κατά την εργασία τους τα άτομα με οπτική αναπηρία και να γίνει αντιληπτό αυτό που δεν μπορούμε να δούμε όλοι εμείς.
Με την ολοκλήρωσή της, θα ήθελα να εκφράσω τις θερμές μου ευχαριστίες σε όλους όσους συνέβαλλαν στην εκπόνησή της. Ευχαριστώ θερμά τον επιβλέποντα καθηγητή μου, κύριο Κωνσταντίνο Παπαδόπουλο, για την αμέριστη εμπιστοσύνη που μου έδειξε εξ’ αρχής, αναθέτοντάς μου το συγκεκριμένο θέμα, την επιστημονική του καθοδήγηση, τις υποδείξεις του, την επιμονή του, τη συμπαράστασή του, τη συνεχή του υποστήριξη και το αμείωτο ενδιαφέρον που έδειξε από την αρχή μέχρι το τέλος της συνεργασίας μας. Επίσης, θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους τους καθηγητές και τις καθηγήτριές μου για τις εποικοδομητικές τους υποδείξεις και την πολύτιμη συμβολή τους στην ολοκλήρωση αυτής της εργασίας, καθώς και τα μέλη της τριμελούς επιτροπής.
Τέλος, θα ήθελα να εκφράσω την ευγνωμοσύνη μου στην οικογένειά μου για όλη την υποστήριξη, τη συμπαράσταση και την κατανόησή τους, καθ’ όλη τη διάρκεια των σπουδών μου.