Το όλο πρόγραμμα βασίζεται στην ιδέα του σημασιολογικού ιστού (semantic web), μία νέα εκδοχή του παγκόσμιου ιστού, που όταν αναπτυχθεί πλήρως, θα δίνει το δυνατότητα, πέρα από τον άνθρωπο, και στις υπολογιστικές μηχανές να κατανοούν το περιεχόμενο ιστοσελίδων, καθιστώντας έτσι την επεξεργασία της πληροφορίας ευκολότερη. Με βάση την ιδέα αυτή, κάθε ιστοσελίδα του παγκόσμιου ιστού, μπορεί να συνοδεύεται από ένα σύνολο επισημειώσεων (annotations), με τις οποίες εντοπίζονται οι καίριες για την αποτελεσματική πλοήγηση πληροφορίες.

Οι επισημειώσεις είναι ένα σύνολο από μεταδεδομένα, δηλαδή πληροφορίες για τα περιεχόμενα της εκάστοτε ιστοσελίδας. Τα μεταδεδομένα συντάσσονται με τη βοήθεια ενός εργαλείου επισημείωσης (annotation tool), το οποίο επίσης έχει αναπτυχθεί στα πλαίσια του ερευνητικού προγράμματος και υπακούν σε ένα σύνολο κανόνων οι οποίοι βασίζονται και εντοπίζονται σε συγκεκριμένο λεξικό. Αυτό είναι διαφορετικό για κάθε εφαρμογή (χαμηλή όραση, χαμηλή ακοή, κινητικά προβλήματα, ηλικιωμένοι, παιδιά, κ.ο.κ.).

Οι επισημείωσεις αποθηκεύονται σε κατάλληλους διακομιστές, οι οποίοι λειτουργούν παράλληλα με αυτούς των ιστοσελίδων. Έτσι όταν καλείται μια ιστοσελίδα από το SeEBrowser, ελέγχεται αν υπάρχουν μεταδεδομένα γι’ αυτήν. Αν ναι, φορτώνονται μαζί με την ιστοσελίδα. Τότε ο χρήστης, μέσω των συντομεύσεων πλοήγησης (browsing shortcuts) που παρέχει η εφαρμογή, μπορεί να αντιληφθεί ευκολότερα την οργάνωση της και να πλοηγηθεί άμεσα στις πληροφορίες που τον ενδιαφέρουν, αποφεύγοντας την άσκοπη ακρόαση, διαφημήσεων, μακροσκελών κειμένων, κ.α. Πιλοτικές πειραματικές έρευνες έχουν δείξει ότι, με βάση διάφορα κριτήρια, υπάρχει σημαντική βελτίωση στον χρόνο αναζήτησης πληροφοριών.

Άτομα με σχετική γνώση (knowledge engineering) μπορούν να δημιουργούν λεξικά οντοτήτων που περιγράφουν και αντιμετωπίζουν κάθε πρόβλημα (στην προκειμένη περίπτωση την πλοήγηση για χρήστες με προβλήματα όρασης). Χρήστες με στοιχειώδη γνώση του παγκόσμιου ιστού μπορούν να αντιστοιχίζουν μέρη μίας ιστοσελίδας με τους όρους του οντολογικού λεξικού, δημιουργώντας επισημειώσεις. Για κάθε ιστοσελίδα αρκεί να δημιουργηθεί μία φορά ένα σύνολο επισημειώσεων. Για ιστοσελίδες οι οποίες ακολουθούν μία συγκεκριμένη οργάνωση και δομή (template), αρκουν οι ίδιες επισημειώσεις για το συνολό τους.

Σύντομη περιγραφή του έργου

Η μεγάλη ανάπτυξη του διαδικτύου και ειδικότερα του παγκόσμιου ιστού (World Wide Web, WWW) δημιούργησε μία τεράστια δεξαμενή πληροφορίας και γνώσης.

Αυτή η τεράστια ποσότητα πληροφοριών και γνώσεων που ουσιαστικά συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό της ανθρώπινης γνώσης είναι χρήσιμη για μία σειρά από ανθρώπινες δραστηριότητες (π.χ. αναζήτηση πληροφοριών για την απάντηση ενός ερωτήματος ή την επίλυση ενός προβλήματος, επιμόρφωση, εκπαίδευση, εργασία κτλ). Δυστυχώς, αυτή η τεράστια και πολύ χρήσιμη δεξαμενή πληροφοριών δεν είναι καθόλου ή πολύ δύσκολα προσπελάσιμη σε ανθρώπους με προβλήματα όρασης (μειωμένη όραση ή πλήρης απώλεια όρασης).

Τα τελευταία χρόνια έχουν προταθεί ιδέες (π.χ. dual interface design) και έχουν ξεκινήσει διάφορες πρωτοβουλίες (π.χ. Web Accessibility Initiative, http://www.w3.org/WAI/) και ερευνητικές προσπάθειες που οδήγησαν σε μία σειρά από χρήσιμα εργαλεία (π.χ. screen readers, text-to-speech, screen magnifiers, voice browsers) για την επίλυση του προβλήματος προσβασιμότητας. Oι τεχνολογίες αυτές στοχεύουν κυρίως και αναφέρονται σε περιβάλλον γενικής χρήση και δεν ερευνηθεί επαρκώς η εφαρμογή τους στην υλοποίηση ολοκληρωμένων εκπαιδευτικών συστημάτων που θα βασίζονται στη δημιουργία ολοκληρωμένων και εξειδικευμένων web sites για εκπαιδευτική χρήση.

Η προτεινόμενη ερευνητική προσπάθεια στοχεύει να μελετήσει αυτό ακριβώς το ζήτημα μέσα στο γενικότερο πλαίσιο του προβλήματος της προσβασιμότητας στο παγκόσμιο ιστό από άτομα με προβλήματα όρασης. Δηλαδή, στοχεύει να ασχοληθεί ειδικότερα με τους τρόπους ενσωμάτωσης & εξειδίκευσης των διαφόρων τεχνολογιών και μεθοδολογιών αύξησης της προσβασιμότητας μέσα όμως στα ειδικά πλαίσια της έρευνας & ανάπτυξης ενός διαδικτυακού (web-based) εκπαιδευτικού περιβάλλοντος για άτομα με προβλήματα όρασης.

Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη μελέτη, προσαρμογή και επέκταση υπαρχόντων τεχνολογιών και την αποτελεσματική εφαρμογή τους σε περιβάλλοντα μάθησης για άτομα με προβλήματα όρασης.

Τελικός στόχος της ερευνητικής προσπάθειας αποτελεί η έρευνα τεχνολογιών και η ανάπτυξη και αξιολόγηση σειράς εργαλείων (λογισμικό) που θα επιτρέπουν την ανάπτυξη δομημένων και κατάλληλα οργανωμένων εκπαιδευτικών δικτυακών τόπων (web sites) που θα είναι ευκολότερα και αποτελεσματικότερα προσβάσιμοι και από άτομα με προβλήματα όρασης.

Τα περισσότερα από τα τρέχοντα διαδεδομένα εργαλεία συγγραφής ιστοσελίδων (web authoring tools) δεν λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τους την ανάγκη προσβασιμότητας από άτομα με προβλήματα όρασης. Το κυριότερο όμως που αφορά άμεσα το κενό που θα προσπαθήσει να καλύψει η προτεινόμενη ερευνητική προσπάθεια είναι ότι τα σημερινά εργαλεία συγγραφής ιστοσελίδων δεν προσφέρουν την κατάλληλη υποδομή για την ανάπτυξη web sites εξειδικευμένων για εκπαιδευτική χρήση από άτομα με προβλήματα όρασης.

Η επιτυχής ολοκλήρωση του προτεινόμενου ερευνητικού έργου θα ωφελήσει:

• την κοινότητα των ατόμων με προβλήματα όρασης γιατί θα ανεβάσει σημαντικά το δείκτη προσβασιμότητας στον παγκόσμιο ιστό γενικά και ειδικά σε δικτυακούς τόπους με εκπαιδευτικούς σκοπούς

• κάθε εκπαιδευτικό σε οποιαδήποτε εκπαιδευτική βαθμίδα (πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, τριτοβάθμια) γιατί θα του προσφέρει μία σειρά από εργαλεία λογισμικού που θα διευκολύνουν την παραγωγή δικτυακών τόπων για εκπαιδευτικούς σκοπούς που θα απευθύνονται σε άτομα με κανονική όραση και πλήρης δυνατότητα αλληλεπίδρασης αλλά ταυτόχρονα θα διαθέτουν υψηλό δείκτη προσβασιμότητας από άτομα με προβλήματα όρασης.

• τους γενικότερους στόχους κοινωνικής ένταξης ατόμων με πρόβλημα όρασης όπως αυτοί οι στόχοι έχουν εκφραστεί σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο (π.χ. πρόσβαση στην εκπαίδευση, ανάπτυξη γνώσεων και δυνατότητα εισόδου στην αγορά εργασίας).

Το προτεινόμενο ερευνητικό έργο θα εκτελεστεί από την κύρια ερευνητική ομάδα (5 μέλη ΕΠ ΤΕΙ, 2 μέλη ΔΕΠ AEI) και τη δευτερεύουσα ομάδα (2 υποψήφιοι διδάκτορες, 1 πτυχιούχος μηχανικός πληροφορικής & τυφλοί χρήστες).

Πηγή: http://seebrowser.it.teithe.gr/