Η σχέση και η επικοινωνία με τον Προσωπικό Βοηθό

Η ποιότητα και η ικανοποίηση από την παρεχόμενη υποστήριξη δεν συνδέεται μόνο με τις πρακτικές δεξιότητες των Προσωπικών Βοηθών αλλά σχετίζεται άμεσα με την οικοδόμηση της διαπροσωπικής σχέσης και επικοινωνίας μεταξύ των ωφελούμενων και των Προσωπικών Βοηθών. Τα ποιοτικά ευρήματα αποκαλύπτουν τον πολύπλευρο χαρακτήρα αυτής της σχέσης, που αναπόφευκτα δεν περιορίζεται σε ένα επαγγελματικό πλαίσιο λόγω της εγγύτητας που δημιουργείται μεταξύ του ωφελούμενου και του Προσωπικού Βοηθού.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων οι συμμετέχοντες περιέγραψαν ότι στο πλαίσιο της συνεργασίας, αναπτύχθηκαν σχέσεις εμπιστοσύνης και, σε ορισμένες περιπτώσεις φιλίας.

Η τελευταία [Προσωπική Βοηθός] που έχω, η οποία είναι πραγματικά διαμάντι, έτσι είναι πάρα πολύ καλή. Την έχω από τον Φεβρουάριο του 2025. Έχουμε ταιριάξει τόσο πολύ που ούτε με αδελφό μου δεν θα ταίριαζα τόσο να συζητήσω. Χθες ήμουνα σπίτι της […] Έχουμε αρκετή χημεία. Κοινά γούστα. Κοινό τρόπο σκέψης. Μοιραζόμαστε κοινά ενδιαφέροντα.

[ΑΩ26, άνδρας, αναπηρία όρασης, Αττική]

Έχει αναπτυχθεί μία ανθρώπινη σχέση πέρα από την επαγγελματική, και με εμάς και με το παιδί [τον ωφελούμενο] κυρίως. Έχει γίνει μέρος της οικογένειας. Βγαίνουμε να πάμε μια βόλτα, να πάμε σε μία ταβέρνα, είναι ο φίλος του, θα κληθεί και αυτός. Σε ένα θέατρο, οπουδήποτε. Τις γιορτές ανταλλάσσουν δώρα, του φέρνει δώρα, ο [ωφελούμενος] του πηγαίνει δώρα. […] Αισθάνεται ασφάλεια. Μπορεί να βγαίνει έξω. […] Εμείς, τουλάχιστον, έχουμε βρει ένα άτομο με το οποίο πραγματικά ταιριάζουν. Και το κυριότερο είναι ότι έχει βρει ένα φίλο.

[ΕΩ29, άνδρας, νοητική αναπηρία, Αττική]

Η διάθεση των Προσωπικών Βοηθών να κατανοήσουν πραγματικά τις ανάγκες των ωφελούμενων και να προσαρμόσουν την παρεχόμενη υποστήριξη με τρόπο που να διευκολύνει το άτομο με αναπηρία καθώς και η αίσθηση ασφάλειας που οικοδομείται αποτελούν βασικές παραμέτρους της καλής σχέσης.

Στην ερώτηση «Θα λέγατε ότι έχετε μια άνετη επικοινωνία με τον Προσωπικό σας Βοηθό ώστε να μπορείτε για παράδειγμα να εκφράσετε ελεύθερα τις διαφωνίες σας ή ακόμα και τη δυσαρέσκειά σας μαζί του;», το γι,6% του δείγματος απαντάει ότι έχει άνετη επικοινωνία και αισθάνεται την ελευθερία να εκφράσει διαφωνίες ή δυσαρέσκεια χωρίς φόβο και το 24,4% αναφέρει ότι έχει «σχετική άνεση» αλλά εκφράζει με επιφυλάξεις και αμηχανία τις διαφωνίες ή τη δυσαρέσκεια του.

 

Γράφημα 19: Άνεση στην επικοινωνία με τον Προσωπικό Βοηθό

Έχω σχετική άνεση, αλλά εκφράζω με επιφυλάξεις ή αμηχανία τις διαφωνίες ή τη δυσαρέσκεια μου 24,4%

Έχω άνετη επικοινωνία και αισθάνομαι την ελευθερία να εκφράσω διαφωνίες ή και δυσαρέσκεια χωρίς να φοβάμαι 71,6%

Δεν νιώθω άνεση στην επικοινωνία με τον Προσωπικό Βοηθό. Συχνά αποφεύγω ή φοβάμαι να εκφράσω διαφωνίες ή δυσαρέσκεια 4,0%

 

Αρκετοί συμμετέχοντες επισήμαναν ωστόσο ότι η ανάπτυξη μιας αποτελεσματικής συνεργασίας δεν είναι άμεση αλλά απαιτεί χρόνο. Ιδιαίτερα σε περιπτώσεις σύνθετων αναγκών υποστήριξης, τόσο ο βοηθός όσο και το άτομο με αναπηρία χρειάζονται μια περίοδο αμοιβαίας προσαρμογής μέχρι να διαμορφωθεί ένας λειτουργικός τρόπος συνεργασίας. Μικρές δυσκολίες που αναπόφευκτα εμφανίζονται στην αρχή δεν θεωρήθηκαν απαραίτητα προβληματικές, εφόσον υπήρχε καλή διάθεση και από τις δύο πλευρές για επίλυση των ζητημάτων.

Στην ερώτηση εάν έχουν υπάρξει εντάσεις στη συνεργασία τους με τον σημερινό ή με προηγούμενο Προσωπικό Βοηθό, ο ένας (ι) στους τρεις (3) απαντάει θετικά.

 

Γράφημα 20: Εντάσεις στη συνεργασία με τον Προσωπικό Βοηθό

Ναι 33,0%

Όχι 67,0%

Από την ποιοτική διερεύνηση προκύπτει ότι τα σημεία τριβής αφορούν κυρίως σε διαφωνίες σε σχέση με τα καθήκοντα των Προσωπικών Βοηθών, σε ζητήματα συνέπειας αλλά και στη διαθεσιμότητα των Προσωπικών Βοηθών σε μέρες και ώρες που υπάρχει ανάγκη.

Στην ερώτηση εάν και με ποιο τρόπο επιλύθηκαν οι εντάσεις ή διαφωνίες που προέκυψαν, οι μισοί ερωτώμενοι απαντούν ότι επιλύθηκαν με κάποιο τρόπο και συχνότερα με αμοιβαίες υποχωρήσεις (27,6%). Ποσοστό 14% του δείγματος αναφέρει ότι επιλύθηκαν με υποχώρηση του ωφελούμενου, ενώ ποσοστό 17% δηλώνει ότι δεν επιλύθηκαν αλλά συνεχίστηκε η συνεργασία.

Από την άλλη, είναι μεγάλο το τμήμα των ερωτώμενων που απαντάει ότι οι εν λόγω διαφωνίες οδήγησαν σε τερματισμό της συνεργασίας με τον Προσωπικό Βοηθό, τμήμα το οποίο ανέρχεται σε 34>5% του δείγματος.

 

Γράφημα 21: Με ποιο τρόπο επιλύθηκαν οι εντάσεις ή διαφωνίες

Οδήγησαν σε τερματισμό της συνεργασίας 34,5%

Επιλύθηκαν με αμοιβαίες υποχωρήσεις 27,6%

Επιλύθηκαν κυρίως με υποχώρηση του Προσωπικού Βοηθού  6,9%

Επιλύθηκαν κυρίως με δική μου υποχώρηση 13,8%

Δεν επιλύθηκαν πλήρως, αλλά συνεχίστηκε η συνεργασία 17,2%

 

Η σχέση εμπιστοσύνης με τον Προσωπικό Βοηθό αναπόφευκτα ωστόσο επηρεάζεται αρνητικά από το πλαίσιο και τους όρους εργασίας των Προσωπικών Βοηθών. Τα ποιοτικά ευρήματα αναδεικνύουν σε σημαντικό τμήμα των συμμετεχόντων μια συνθήκη ανασφάλειας και ανησυχίας για την πιθανότητα παραίτησης του Προσωπικού Βοηθού, λόγω των δυσμενών όρων εργασίας και της περιορισμένης επαγγελματική δέσμευσης που συνεπάγεται. Ο άρρητος αυτός πολλές φορές φόβος των ατόμων με αναπηρία, ότι ο Προσωπικός Βοηθός θα εγκαταλείψει «αργά ή γρήγορα» τη θέση αυτή διαμορφώνει μια συνθήκη ανισότητας που επισκιάζει σε αρκετές περιπτώσεις την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης και της ασφάλειας.

Φεύγουν πολύ σύντομα. Μετά από δύο-τρεις μήνες, «α, δεν μπορώ, κουράστηκα». […] Και νιώθεις συνεχώς ότι δεν θα είναι κάποιος μόνιμα, ότι θα φύγουν. Και μετά ξανά να βρεις άλλο άτομο.

[ΑΩ24, γυναίκα, κινητική αναπηρία, Αττική]

Επειδή είναι χαμηλή η αμοιβή τους [των Προσωπικών Βοηθών] φεύγουν. Και πολλές, ας πούμε, πολλοί μπαίνουν στο Μητρώο σαν Βοηθοί, κάνουν τη διαδικασία, αλλά παραλλήλως έχουν κάνει αιτήσεις και σε άλλες δουλειές και με το που πάνε στην άλλη δουλειά, σε αφήνουνε εσένα καταμεσής του πελάγους […] μου έχει πει [η Προσωπική βοηθός μου] ότι εγώ θα μείνω μαζί σου αλλά εάν βρω δουλειά μέσω ΑΣΕΠ με οχτάωρο και με αυτά, δυστυχώς θα πάω εκεί.

[ΑΩ26, άνδρας, αναπηρία όρασης, Αττική]

 

Πηγή: www.esamea.gr