Έρευνα του Παρατηρητηρίου θεμάτων Αναπηρίας της Ε.Σ.Α.μεΑ. -Ο Προσωπικός Βοηθός στην πράξη: Η εμπειρία των ωφελούμενων με αναπηρία (μέρος 2ο)

Ο «Προσωπικός Βοηθός» στο διεθνές πλαίσιο δικαιωμάτων

Η ανεξάρτητη διαβίωση και η πλήρης συμμετοχή στην κοινότητα αποτελούν θεμελιώδεις αρχές της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες. Η Σύμβαση, υιοθετώντας μια δικαιωματική προσέγγιση της αναπηρίας, αναγνωρίζει τα άτομα με αναπηρία ως υποκείμενα-φορείς δικαιωμάτων, με αυτονομία και δικαίωμα στην αυτοδιάθεση, και όχι ως παθητικούς αποδέκτες πρόνοιας ή φροντίδας.

Ειδικότερα, το άρθρο 19 «Ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινωνία» της Σύμβασης επικεντρώνεται στα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία να ζουν ανεξάρτητα και να συμμετέχουν στην κοινότητα. Σύμφωνα με το άρθρο 19, τα άτομα με αναπηρία έχουν δικαίωμα να επιλέγουν τον τόπο κατοικίας τους, το που και με ποιον θα ζουν, χωρίς να υποχρεώνονται να ζουν υπό ιδιαίτερες συνθήκες διαβίωσης. Για την ουσιαστική άσκηση του δικαιώματός τους στην ανεξάρτητη διαβίωση, τα κράτη οφείλουν να διασφαλίσουν την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία σε ένα ευρύ δίκτυο υπηρεσιών υποστήριξης, με την προσωπική βοήθεια να είναι μία τέτοια υπηρεσία.

Προκειμένου να διευκρινιστεί το περιεχόμενο του άρθρου 19 και οι υποχρεώσεις των κρατών, η Επιτροπή των ΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες εξέδωσε το 2017 το Γενικό Σχόλιο αρ. 5, στο οποίο εξειδικεύεται η έννοια της ανεξάρτητης διαβίωσης και ο ρόλος της προσωπικής βοήθειας.  Ειδικότερα, σύμφωνα με την Επιτροπή, τέσσερα είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της προσωπικής βοηθείας:

α) η χρηματοδότησή της βασίζεται στις εξατομικευμένες ανάγκες του ατόμου και όχι σε προκαθορισμένες υπηρεσίες, β) το ίδιο το άτομο με αναπηρία αποφασίζει ποιος, πότε, πού και με ποιόν τρόπο θα του παρέχει υποστήριξη, γ) η σχέση της προσωπικής βοήθειας βασίζεται στην επιλογή, την καθοδήγηση και την εποπτεία του προσωπικού βοηθού από τον ίδιο τον χρήστη της υπηρεσίας, και δ) η υπηρεσία οργανώνεται με τρόπο που επιτρέπει στο άτομο με αναπηρία να την αυτοδιαχειρίζεται σύμφωνα με τις ανάγκες και τις προτιμήσεις του.

Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι τα χαρακτηριστικά αυτά διαφοροποιούν την προσωπική βοήθεια από τις παραδοσιακές υπηρεσίες φροντίδας. Στο πλαίσιο της προσωπικής βοήθειας, το άτομο με αναπηρία διατηρεί τον έλεγχο της υποστήριξης που λαμβάνει, καθώς αποφασίζει ποιος θα είναι ο προσωπικός του βοηθός, πότε, πού και με ποιον τρόπο θα παρέχεται η υποστήριξη, σύμφωνα με τις ανάγκες, τις προτιμήσεις και τις επιλογές του. Με τον τρόπο αυτό, η προσωπική βοήθεια λειτουργεί ως μέσο άσκησης του δικαιώματος στην ανεξάρτητη διαβίωση, επιτρέποντας στο άτομο με αναπηρία να διατηρεί τον έλεγχο της ζωής του και των αποφάσεων που το αφορούν, συμμετέχοντας ισότιμα στην κοινωνία.

Πηγή: www.esamea.gr