Το πρόβλημα της εύρεσης Προσωπικού Βοηθού
Η εύρεση Προσωπικού Βοηθού αναδείχθηκε ως ένα από τα βασικότερα προβλήματα στην επιτυχή εφαρμογή του Προγράμματος. Η πλειονότητα των συμμετεχόντων στην έρευνα αντιμετώπισαν δυσκολία να βρουν Προσωπικό Βοηθό, με το 53,5% να απαντάει ότι η δυσκολία ήταν «μεγάλη», το 19,7% δηλώνει ότι αντιμετώπισε/αντιμετωπίζει «μέτρια δυσκολία» και το 8,3% «μικρή δυσκολία». Μόνο το 18,3% των ερωτηθέντων στην ποσοτική έρευνα δεν αντιμετώπισε δυσκολία στην εύρεση Προσωπικού Βοηθού.
Στην επεξηγηματική ερώτηση πολλαπλής επιλογής σε σχέση με τους βασικούς λόγους της δυσκολίας εύρεσης Προσωπικού Βοηθού, το μεγαλύτερο τμήμα των ερωτώ μενών απαντάει ότι αυτή η δυσκολία οφείλεται στην περιορισμένη διαθεσιμότητα των Προσωπικών Βοηθών σε μέρες και ώρες (46%), καθώς και στην περιορισμένη διαθεσιμότητα των Προσωπικών Βοηθών στην περιοχή κατοικίας τους (43,8%). Σημαντικό ποσοστό συμμετεχόντων το οποίο υπολογίστηκε σε 34,7%, αναφέρει ως αιτία της δυσκολίας την απροθυμία των Προσωπικών Βοηθών να υποστηρίξουν τα άτομα λόγω της βαρύτητας της αναπηρίας τους.
Ακολουθούν με μικρότερες συχνότητες αναφοράς, η ελλιπής γνώση/εκπαίδευση των Προσωπικών Βοηθών στις ανάγκες της αναπηρίας τους, και η δική τους επιφυλακτικότητα να συνεργαστούν με άτομο που δεν γνωρίζουν.
Η ποιοτική έρευνα επιβεβαιώνει την ποσοτική αποτύπωση. Αναλυτικότερα, στις ομάδες εστίασης και στις ατομικές συνεντεύξεις αναδείχθηκαν τα σημαντικά εμπόδια στην εύρεση βοηθού, επισημάνθηκε η περιορισμένη διαθεσιμότητα Βοηθών και η αναποτελεσματικότητα της εφαρμογής του Μητρώου Προσωπικών Βοηθών ως μηχανισμού εξεύρεσης κατάλληλου Βοηθού.
Οι συμμετέχοντες ανέφεραν επανειλημμένα ότι το Μητρώο περιλαμβάνει μικρό αριθμό διαθέσιμων βοηθών, ιδιαίτερα στην περιφέρεια. Σε ορισμένες περιοχές αναφέρθηκε ότι υπήρχαν ελάχιστες ή και καθόλου εγγραφές, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη την εύρεση βοηθού μέσω της πλατφόρμας. Το πρόβλημα εμφανίζεται τόσο σε μικρές πόλεις όσο και σε ορισμένες περιοχές της Αττικής, όπου οι διαθέσιμοι βοηθοί είναι ήδη απασχολημένοι ή δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες των ωφελούμενων.
Σε εμάς στην επαρχία δεν υπάρχουν απλά … Είναι ανύπαρκτοι…. Στην Αρκαδία δεν έχει κανέναν. Όχι, […] το Λεωνίδιο έχει δύο.
[ΕΩιο, γυναίκα, νοητική αναπηρία, Πελοπόννησος]
[Σ]τη Δράμα να φανταστείτε το ότι έχουμε μόνο 33 Προσωπικούς Βοηθούς.
[ΕΩ6, άνδρας, κινητική αναπηρία, Ανατολική Μακεδονία & Θράκη]
Η κόρη μου […] έχει σύνδρομο Down. Εμείς είμαστε από την αρχή του προγράμματος, δηλαδή τον Αύγουστο 2023 κλείνουμε τρία χρόνια, στο πρόγραμμα. Όμως και εμείς έχουμε τις ίδιες δυσκολίες παρόλο που [η ωφελούμενη] είναι σχετικά εύκολη περίπτωση, όμως δεν βρίσκουμε. Δεν βρίσκω άτομο.
[ΕΩ7, γυναίκα, νοητική αναπηρία, Αττική]
Δεν υπάρχει, δυστυχώς […] και όσο πιο απομακρυσμένα είσαι από το κέντρο της Αθήνας, τόσο λιγότεροι Προσωπικοί Βοηθοί.
[ΑΩ30, γυναίκα, αναπηρία όρασης, Αττική]
Η περιορισμένη προσφορά Προσωπικών Βοηθών είχε ως αποτέλεσμα αρκετοί ωφελούμενοι, παρότι είχαν λάβει έγκριση για μεγαλύτερο αριθμό ωρών προσωπικής βοήθειας, να μην μπορούν να τις αξιοποιήσουν πλήρως.
Ειδικότερα, όταν ο ήδη συνεργαζόμενος Προσωπικός Βοηθός είχε εξαντλήσει το ανώτατο επιτρεπόμενο όριο των 40 ωρών σε εβδομαδιαία βάση, οι ωφελούμενοι αδυνατούσαν να βρουν δεύτερο Προσωπικό Βοηθό για να καλύψει τις υπόλοιπες εγκεκριμένες ώρες υποστήριξης. Αντίστοιχες δυσκολίες αναφέρθηκαν και στην εύρεση αντικαταστάτη σε περιπτώσεις προσωρινής απουσίας του Προσωπικού Βοηθού τους. Ως αποτέλεσμα, μέρος των εγκεκριμένων ωρών προσωπικής βοήθειας να παραμένει αναξιοποίητο, και οι ωφελούμενοι στερούνται μέρος της υποστήριξης που είχε εγκριθεί για αυτούς για την κάλυψη των αναγκών τους.
[Α]πό το φθινόπωρο έχω βρει μια κοπέλα που τις περίσσευαν κάποιες ώρες και είναι τέσσερις ώρες την εβδομάδα. Έρχεται δηλαδή μία μέρα για τέσσερις ώρες αυτό … και μας έχουν 139 ώρες το μήνα … είναι ελάχιστες οι ώρες, αλλά δεν έχω πια [αντοχή να ψάξω], έχω κουραστεί.
[ΕΩ7, γυναίκα, νοητική αναπηρία, Αττική]
Εμένα που μου περισσεύουν τώρα περίπου 40 ώρες το μήνα και έψαξα για δεύτερο άνθρωπο τα Σαββατοκύριακα και όχι κάθε Σαββατοκύριακο, μόλις με ακούγανε ότι έλεγα Σαββατοκύριακο από το Μητρώο ή ότι, αν και άμα, ευχαριστούμε πολύ, είμαστε κλεισμένοι. Δηλαδή αμέσως έφερναν αντίρρηση.
[ΑΩ30, γυναίκα, αναπηρία όρασης, Αττική]
Εγώ αν θυμάμαι καλά έχω 208 ώρες. 208 ώρες αναλύονται ως εξής: ένα οχτάωρο επί πενθήμερο, είναι 40 ώρες. Επί τέσσερις εβδομάδες, γενικώς να το βάλουμε, γιατί δεν πάει τέσσερις εβδομάδες, πάει [γύρω] στις 160+ ώρες. Όπερ σημαίνει ότι από τις 208 ώρες μένουν 48 ώρες . ουδείς άλλος δεν έρχεται να αναλάβει για τόσες ώρες.
[ΑΩ1, άνδρας, κινητική αναπηρία, Αττική]
Η δυσκολία που αντιμετώπισα [ως προς την εύρεση Προσωπικού Βοηθού] ήταν σε περιπτώσεις που χρειάστηκε να απουσιάζει για λόγους υγείας ή ακόμα και για να πάρει άδεια [η Προσωπική Βοηθός είναι σε καθεστώς συνοίκησης] […] επιβάλλεται να είναι και λίγο εκτός σπιτιού […] Το ένα ρεπό είναι πάρα πολύ λίγο αν το σκεφτείς. Δυσκολεύτηκα λοιπόν πάρα πολύ να βρω αντικαταστάτη.
[ΑΩ23, γυναίκα, κινητική αναπηρία, Αττική]