Επιστολή της Ε.Σ.Α.μεΑ. προς τον κ. Κ. Τσαγκαρόπουλο, Γενικό Γραμματέα Κοινωνικών Ασφαλίσεων με θέμα: «Προτάσεις Ε.Σ.Α.μεΑ. για την αναβάθμιση των Υ.Ε. ΚΕΠΑ»

 

Πληροφορίες: Χριστίνα Σαμαρά

 

Αθήνα: 18.10.2024

Πρωτ.    1003

 

ΠΡΟΣ:   κ. Κ. Τσαγκαρόπουλο, Γενικό Γραμματέα Κοινωνικών Ασφαλίσεων

 

ΚΟΙΝ:    Πίνακας Αποδεκτών

ΘΕΜΑ:  «Προτάσεις Ε.Σ.Α.μεΑ. για την αναβάθμιση των Υ.Ε. ΚΕΠΑ»

 

Κύριε Γενικέ,

Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) όπως γνωρίζετε, αποτελεί την τριτοβάθμια κοινωνική και συνδικαλιστική οργάνωση εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους στη χώρα και επίσημα αναγνωρισμένο Κοινωνικό Εταίρο της Ελληνικής Πολιτείας σε θέματα αναπηρίας.

Κύρια αποστολή της είναι η καταπολέμηση των διακρίσεων σε βάρος των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους και η προώθηση, προστασία και απόλαυση των ανθρωπίνων και συνταγματικά κατοχυρωμένων δικαιωμάτων τους. Όσον αφορά στα ανθρώπινα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, αυτά κατοχυρώνονται με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία που η χώρα μας μαζί με το Προαιρετικό της Πρωτόκολλο επικύρωσε με τον Ν. 4074/2012.

Με το παρόν έγγραφό μας καταθέτουμε τις προτάσεις μας για την αναβάθμιση των Υ.Ε. ΚΕΠΑ και την αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν διαπιστωθεί.

Πρώτα απ’ όλα θα θέλαμε να επισημάνουμε την αναγκαιότητα σύστασης Ειδικής Επιτροπής Παρακολούθησης Εφαρμογής και Ελέγχου του τρόπου οργάνωσης και λειτουργίας του ΚΕΠΑ, με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Διοίκησης του e-Ε.Φ.Κ.Α., υπηρεσιακών παραγόντων της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικών Ασφαλίσεων και της Γενικής Γραμματείας Κοινωνικής Αλληλεγγύης και Καταπολέμησης της Φτώχειας, και του e-ΕΦΚΑ σχετικών με θέματα Αναπηρίας, εκπροσώπων της Ε.Σ.Α.μεΑ. και άλλων αρμόδιων φορέων. Αρμοδιότητα της ανωτέρω Ειδικής Επιτροπής θα είναι η παρακολούθηση και η αξιολόγηση της σωστής εφαρμογής του κανονισμού λειτουργίας του ΚΕΠΑ και η διαπίστωση τυχόν στρεβλώσεων για την άμεση και αποτελεσματική παρέμβαση και επίλυση όλων των προβλημάτων που διαπιστώνονται.

Προτάσεις της Ε.Σ.Α.μεΑ.:

Α. Θέματα Προσβασιμότητας και Υποδομών

1. Διασφάλιση της προσβασιμότητας των υποδομών, των υπηρεσιών και του εξοπλισμού των ΚΕΠΑ σε όλη τη χώρα. Πρόβλεψη ρητής διάταξης σχετικά με την πιστοποίηση της προσβασιμότητας όλων των χώρων των κτιρίων που στεγάζονται υπηρεσίες των ΚΕΠΑ και διενέργεια συνεχών ελέγχων της πιστοποίησης προσβασιμότητας από κλιμάκια του ΕΦΚΑ σε συνεργασία με την Ε.Σ.Α.μεΑ. και ανάρτηση στην Εθνική Πύλη Αναπηρίας της ημερομηνίας που πραγματοποιήθηκε η πιστοποίηση της προσβασιμότητας των χώρων αυτών.

 

2. Πρόβλεψη καταλληλόλητας χώρων και κτιρίων, όπως χωροθετημένες θέσεις στάθμευσης, κατάλληλος χώρος αναμονής των εξεταζόμενων με επαρκή εξοπλισμό, π.χ. κλιματισμός του χώρου ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες, δυνατότητα να προσφερθεί ένα ποτήρι νερό.

 

3. Διασφάλιση ότι ο ιστότοπος της Ενιαίας Ψηφιακής Πύλης της Δημόσιας Διοίκησης (gov.gr-ΕΨΠ) έχει επίπεδο προσβασιμότητας, τουλάχιστον, ΑΑΑ του προτύπου W3C/WCAG 2.1 ή συμμορφώνεται με τις προβλέψεις του Κεφαλαίου Η` του ν. 4727/2020 (Α` 184), περί της ψηφιακής προσβασιμότητας, και της υπό στοιχεία ΥΑΠ/Φ.40.4/1/989/10.4.2012 απόφασης του Υφυπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης και Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης (Β` 1301), περί του Πλαισίου Παροχής Υπηρεσιών Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης.

 

4. Διασφάλιση παροχής διερμηνείας νοηματικής γλώσσας για την εξυπηρέτηση των επικοινωνιακών αναγκών κωφών – βαρήκοων ατόμων στις διοικητικές και υγειονομικές υπηρεσίες των ΚΕΠΑ, υποχρεωτική αποστολή ενημερωτικών sms σε κωφά-βαρήκοα άτομα, (σύμφωνα με τον κανονισμό του ΚΕΠΑ), σε συνεργασία με την Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος (ΟΜ.Κ.Ε.) καθώς και έκδοσης έντυπου υλικού οδηγιών συμπλήρωσης των αιτήσεων σε μορφή Braille για τα τυφλά άτομα, σε συνεργασία με την Εθνική Ομοσπονδία Τυφλών (Ε.Ο.Τ.) και τον Πανελλήνιο Σύνδεσμο Τυφλών (Π.Σ.Τ.)

Ειδικά για τα άτομα με αναπηρία όρασης, πρέπει τα κτίρια που στεγάζονται οι υπηρεσίες των Επιτροπών ΚΕΠΑ να διαθέτουν οδηγούς όδευσης τυφλών, εσωτερικά και εξωτερικά, ανάγλυφες επιδαπέδιες ενδείξεις στην έναρξη και στο τέλος της σκάλας, φωνητική αναγγελία ορόφων καθώς και γραφή Braille στα πλήκτρα των ανελκυστήρων, ταμπέλες έξω από τα γραφεία τόσο στη γραφή Braille όσο και σε μεγαλογράμματη γραφή με τις απαιτούμενες αντιθέσεις χρωμάτων ώστε να μπορούν να διαβαστούν και από άτομα με χαμηλή όραση.

5. Μεγέθυνση της γραμματοσειράς που χρησιμοποιείται στις γνωματεύσεις, διότι αυτή που υπάρχει σήμερα είναι πολύ μικρή, με αποτέλεσμα τα κείμενα των γνωματεύσεων να είναι δυσανάγνωστα.

 

Β. Στελέχωση και κατάρτιση ιατρικού και διοικητικού προσωπικού

1. Eπιμόρφωση όλων των ιατρών που υπηρετούν στα ΚΕΠΑ σε θέματα αναπηρίας για τη διασφάλιση του σεβασμού της προσωπικότητας του εξεταζόμενου κατά τη διάρκεια της αξιολόγησής του από τις επιτροπές, σε συνεργασία με το Κέντρο δια Βίου Μάθησης του Ι.Ν.Ε.Σ.Α.μεΑ. Επίσης επιμόρφωση των ιατρών στα θέματα ασφαλιστικής αναπηρίας.

Σε αυτό το σημείο αξίζει να αναφέρουμε ότι, παρά το γεγονός ότι έχουμε επισημάνει πως έχουμε λάβει και συνεχίζουμε να λαμβάνουμε καταγγελίες από εξεταζόμενους των Επιτροπών για άσχημη και προσβλητική συμπεριφορά των ιατρών απέναντι στους ίδιους κατά η διάρκεια της εξέτασης, δεν έχει επιλυθεί το σοβαρό αυτό ζήτημα μέχρι τώρα.

Κρίνουμε αναγκαία τη σύσταση μηχανισμού εξέτασης και εξακρίβωσης των καταγγελιών των εξεταζόμενων για την ανάρμοστη συμπεριφορά των ιατρών και ανάλογη επιβολή κυρώσεων ανάλογα με το αποτέλεσμα.

Θεωρούμε ότι η επιμόρφωση των ιατρών οφείλει να εδράζεται στη δικαιωματική προσέγγιση για την αναπηρία με βάση το Σύνταγμα της χώρας και τη διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία, που η χώρα έχει κυρώσει και οφείλει να εφαρμόσει σε όλο το εύρος των πολιτικών της για τα άτομα με αναπηρία. Για να είναι αποτελεσματική η επιμόρφωση του ιατρικού σώματος, πρέπει να συνεργαστούμε όλοι μαζί για να συμφωνήσουμε στο τί πρέπει να γίνει, στο περιεχόμενο, στην καινοτομία του εγχειρήματος και στη συνέχεια να οριστούν οι φορείς που μπορούν να εκτελέσουν ένα τέτοιο πρόγραμμα.

 

2. Επαρκής στελέχωση του ιατρικού σώματος των Επιτροπών, με όλες τις ιατρικές ειδικότητες που κρίνονται απαραίτητες, όπως π.χ. του νεφρολόγου και του παιδοκαρδιολόγου.

 

3. Διασφάλιση της τήρησης του συνόλου της νομοθεσίας για την πιστοποίηση της αναπηρίας από το ιατρικό σώμα, όπως του Ε.Π.Π.Π.Α., του Πίνακα με τις παθήσεις που κρίνονται επ’ αόριστον, της νομοθεσίας των δικαιωμάτων και των παροχών των ατόμων με αναπηρία κ.α. μέσω της εκπαίδευσης των ιατρών και της διαρκούς επιμόρφωσής τους, ώστε να μειωθούν οι ενστάσεις και κατ’ επέκταση ο όγκος του έργου των Επιτροπών. Σε κάθε περίπτωση, εφ’ όσον η ασφαλιστική αναπηρία είναι σύμφωνα με τον νόμο σημαντική παράμετρος στον προσδιορισμό της συνολικής αναπηρίας, θα πρέπει να γίνεται ειδική αναφορά.
4. Επαρκής στελέχωση του προσωπικού των διοικητικών υπηρεσιών των ΚΕΠΑ για την αποτελεσματική εξυπηρέτηση των αιτούντων, διότι παρατηρούνται καθυστερήσεις στη γνωστοποίηση των αποφάσεων, αδυναμία απάντησης σε τηλεφωνικές κλήσεις κ.α. και επιμόρφωση αυτού σε θέματα αναπηρίας σε συνεργασία με το Κέντρο δια Βίου Μάθησης του Ι.Ν. Ε.Σ.Α.μεΑ.

 

5. Εκπαίδευση του προσωπικού, τόσο του διοικητικού και του βοηθητικού όσο και του ιατρικού, στις απαραίτητες τεχνικές συνοδείας τυφλών, καθώς και κωφών-βαρήκοων ατόμων.

 

Γ. Ζητήματα οργάνωσης και σωστής λειτουργίας των Επιτροπών ΚΕΠΑ

1. Υποχρεωτική αναγραφή των ονομάτων των ιατρών της εξέτασης στις αποφάσεις πιστοποίησης της αναπηρίας και να φέρουν την υπογραφή τους, για λόγους διαφάνειας και ανάληψης ευθύνης, όπως γίνεται και στις Υ.Ε. της ΑΣΥΕ. Το ίδιο επίσης, πρέπει να ισχύει και για το προσωπικό των διοικητικών υπηρεσιών του ΚΕΠΑ που συμμετέχουν σε αυτές.

 

2. Διασφάλιση της εφαρμογής της διάταξης του Κανονισμού των ΚΕ.Π.Α. για την παρουσία ιατρού με τη σχετική ειδικότητα της κύριας πάθησης του εξεταζόμενου κατά την εξέταση, διότι παρατηρούνται φαινόμενα απουσίας σχετικών ειδικοτήτων.

 

3. Πρόβλεψη ούτως ώστε όχι μόνο η κύρια, αλλά και οι συνυπάρχουσες προς αξιολόγηση παθήσεις των αιτούντων να αξιολογούνται από μέλη των Υ.Ε. με συνάφεια ειδικότητας (και όχι «ανεξαρτήτως ειδικότητας σε σχέση με τις λοιπές προς αξιολόγηση παθήσεις» κατ’ άρθρο 16, παρ.3 του Κανονισμού των ΚΕ.Π.Α.), προκειμένου να μην στοιχειώνονται αμφιβολίες περί της αντικειμενικότητας και ορθότητας της κρίσης τους.

 

4. Πλήρη εναρμόνιση των δημόσιων υπηρεσιών με τη νομοθεσία της χώρας και τον Ε.Π.Π.Π.Α. έτσι ώστε, εφόσον η γνωμάτευση αναπηρίας είναι σε ισχύ, να μπορεί ο δικαιούχος να κάνει χρήση όλων των ευνοϊκών ρυθμίσεων που δικαιούται, χωρίς επανεξέταση, ακόμη και αν αυτές έχουν ψηφιστεί μετά την ημερομηνία έναρξης της γνωμάτευσής του.

 

5. Ενημέρωση του αιτούντα για την προγραμματισμένη ημερομηνία συνεδρίασης της Υ.Ε. τουλάχιστον δεκαπέντε (15) ημερών πριν από την ημερομηνία της εξέτασης, ώστε ο υποψήφιος να έχει επαρκή χρόνο για να το προγραμματίσει.

 

6. Πρόβλεψη ανώτατου χρονικού ορίου 60 ημερών για την πραγματοποίηση της κατ’ οίκον αξιολόγησης.

 

7. Ρητή αναφορά των παθήσεων που δικαιούνται κατ’ οίκον εξέταση στην πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ, ώστε να αποφεύγεται αφενός το «φόρτωμα» των ΚΕΠΑ, αφετέρου να προγραμματίζεται η εξέταση των δικαιούχων χωρίς καθυστερήσεις.

 

8. Διασφάλιση πλήρους σύνθεσης κλιμακίου Επιτροπών που εξετάζουν κατ΄ οίκον σε απομακρυσμένες περιοχές, διότι έχει παρατηρηθεί το φαινόμενο, τα μέλη των επιτροπών που επισκέπτονται κατ’ οίκον πολίτες σε απομακρυσμένες περιοχές, στην προσπάθειά τους να μειώσουν τον χρόνο των επισκέψεων και να καλύψουν όλα τα περιστατικά, εξετάζουν χωριστά τους εξεταζόμενους.

 

9. Διασφάλιση λειτουργίας Επιτροπών ΚΕΠΑ σε όλες τις νησιωτικές περιοχές, καθώς και σε ηπειρωτικές απομακρυσμένες περιοχές της χώρας, για την αποφυγή πρόσθετης ταλαιπωρίας και οικονομικής επιβάρυνσης των ενδιαφερομένων. Σε περίπτωση που αυτό δεν είναι εφικτό, να υπάρχει η δυνατότητα δημιουργίας κλιμακίου ιατρών, το οποίο να επισκέπτεται νησιά και ηπειρωτικές απομακρυσμένες περιοχές της χώρας για εξέταση πολιτών σε συγκεκριμένο χώρο.

 

10. Διασφάλιση τήρησης υγειονομικού πρωτοκόλλου για την ασφάλεια, την προστασία και την αξιοπρέπεια του εξεταζόμενου.

 

11. Διασφάλιση ότι στις γνωματεύσεις ατόμων με οπτική αναπηρία με ποσοστό 80% και άνω, θα αναγράφεται υποχρεωτικά ότι χρήζουν συμπαράστασης και βοήθειας εταίρου προσώπου, ώστε να μειωθούν οι ενστάσεις και κατ’ επέκταση ο όγκος του έργου των Επιτροπών.

 

12. Σε περίπτωση αιτούντος πρόσφυγα/μετανάστη, η ενημέρωσή του για την προγραμματισμένη ημερομηνία συνεδρίασης της Υ.Ε. με γραπτό μήνυμα (SMS) στο κινητό που έχει δηλώσει, πρέπει να προβλεφθεί ότι θα γίνεται στα αγγλικά.

 

13. Πρόσβαση των ιατρών στο ιστορικό του εξεταζόμενου και στις εξετάσεις, οι οποίες καταθέτονται πια ηλεκτρονικά, μέσω της παροχής του απαραίτητου εξοπλισμού, ο οποίος είναι ελλιπής ή και ανύπαρκτος, με αποτέλεσμα να είναι πρακτικά αδύνατη ακόμη και η ανάγνωση ενός απλού CD. Δεν κατανοούμε τον λόγο της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής κατάθεσης του φακέλου με τα δικαιολογητικά, σύμφωνα με τον Κανονισμό του ΚΕΠΑ, όταν δεν υπάρχει η δυνατότητα ανάγνωσής τους από τους ιατρούς της εξέτασης και αναβάλλονται προγραμματισμένες συνεδριάσεις επιτροπών για να κατατεθούν τα δικαιολογητικά και τυπωμένα.

 

14. Σε περίπτωση αναβολής συνεδρίασης χωρίς υπαιτιότητα του εξεταζόμενου, να ενημερώνεται άμεσα ο αιτών και να προγραμματίζεται εκ νέου ημερομηνία εξέτασης από Υ.Ε. κατά προτεραιότητα.

 

15. Δυνατότητα παραλαβής ΓΑΠΑ, αλλά και υποβολής ένστασης και ψηφιακά και όχι απαραίτητα με φυσική παρουσία του ενδιαφερόμενου σε κατάστημα ΚΕΠΑ.
16. Εφαρμογή της παρ. 3 του άρθρου 8 «Αξιολόγηση για Επιδείνωση Υπάρχουσας ή Προσθήκη Νέας Πάθησης» του Κανονισμού του ΚΕΠΑ και σε όσους είχαν καταθέσει χειρόγραφους εισηγητικούς φακέλους. Διότι όσοι διαθέτουν γνωμάτευση αναπηρίας με ισχύ εφόρου ζωής, με κατάθεση χειρόγραφου εισηγητικού φακέλου και κάνουν αίτηση για επιδείνωση της υπάρχουσας πάθησης ή για νέα πάθηση, υπάρχει ο κίνδυνος να λάβουν νέα πιστοποίηση αναπηρίας χωρίς να γίνεται αναφορά στην αρχική πάθησή τους.

 

 

Δ. Νομοθετικά ζητήματα

 

1. Ζητάμε την άμεση ανάκληση της υπ’ αριθ. πρωτ. Φ80000/91133/17.10.2023 εγκυκλίου, στην οποία αναφέρεται: «Εάν η αίτηση για την πιστοποίηση της αναπηρίας υποβληθεί μετά τη λήξη της Γνωστοποίησης Αποτελέσματος Πιστοποίησης Αναπηρίας (Γ.Α.Π.Α.), η νέα πιστοποίηση ισχύει από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης στο ΚΕ.Π.Α. Αυτός είναι και ο χρόνος έναρξης των δικαιωμάτων που εξαρτώνται από την πιστοποίηση της αναπηρίας». Με την εφαρμογή της παρούσας εγκυκλίου, η οποία έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν τη δημοσίευσή της και οι οποίες προστάτευαν τους δικαιούχους, οι συνταξιούχοι με αναπηρία δεν θα χάσουν μόνο οικονομικές παροχές, θα χάσουν και τις προϋποθέσεις μονιμοποίησης σύνταξης λόγω αναπηρίας, παρά το γεγονός ότι έχουν το δικαίωμα αυτό, αφού διαθέτουν το απαιτούμενο ποσοστό αναπηρίας. Δεν αντιλαμβανόμαστε ποια κοινωνικοασφαλιστική αναγκαιότητα εξυπηρετεί μια προσπάθεια διαδικαστικού «σωφρονισμού» των αναπήρων, που σε πάρα πολλές περιπτώσεις πλέον, θα αναγκάζονται να προστρέχουν σε εργατολόγους. Αντίστοιχα προβλήματα θα εμφανισθούν και στις περιπτώσεις των δικαστικών προσφυγών.

Επί σειρά ετών, το σύστημα επαναξιολόγησης της αναπηρίας λειτουργούσε χωρίς να δημιουργούνται προβλήματα ή και απώλεια δικαιωμάτων για τα άτομα με αναπηρία.  Δεν υπάρχει κανένας λόγος αλλαγής του.

 

2. Κατάργηση από τις γνωματεύσεις των Επιτροπών ΚΕΠΑ του όρου: «Ανίκανος για κάθε βιοποριστικό επάγγελμα», διότι ο πολίτης που φέρει το συγκεκριμένο χαρακτηρισμό δεν έχει δικαίωμα να κάνει εγγραφή στα μητρώα ανέργων του ΟΑΕΔ, να εργαστεί ή να κάνει χρήση άλλων ευεργετικών διατάξεων. Επίσης ο όρος αυτός έρχεται σε αντίθεση με το Σύνταγμα της χώρας και τις απαιτήσεις της Διεθνούς Σύμβασης για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, την οποία η χώρα μας μαζί με το προαιρετικό πρωτόκολλό της κύρωσε με τον Ν.4074/2012 (ΦΕΚ 88 Α΄/11.04.2012), και πρόσφατα θέσπισε με το ν.4488/2017  τις κατευθυντήριες – οργανωτικές διατάξεις για την υλοποίησή της.

 

Ευελπιστώντας ότι θα ανταποκριθείτε θετικά στις προτάσεις μας, σας ευχαριστούμε εκ των προτέρων.

 

Με εκτίμηση

 

Ο Πρόεδρος

Ι. Βαρδακαστάνης

 

Ο Γεν. Γραμματέας

Β. Κούτσιανος

 

Πηγή: Ε.Σ.Α.μεΑ.