Πληροφορίες: Δημήτρης Λογαράς
Αθήνα: 25.11.2020
Αρ. Πρωτ.: 1546
ΠΡΟΣ: κ. I. Πλακιωτάκη, Υπουργό Ναυτιλίας & Νησιωτικής Πολιτικής
ΚΟΙΝ: «Πίνακας Αποδεκτών»
ΘΕΜΑ: «Διαβούλευση επί του Σχεδίου Νόμου ‘Ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική στον νησιωτικό χώρο και άλλες διατάξεις’: η απάντηση της Ε.Σ.Α.μεΑ.»
Κύριε Υπουργέ,
Η Εθνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία (Ε.Σ.Α.μεΑ.) -η οποία αποτελεί τον τριτοβάθμιο κοινωνικό και συνδικαλιστικό φορέα των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους στη χώρα, επίσημα αναγνωρισμένο Κοινωνικό Εταίρο της ελληνικής Πολιτείας σε ζητήματα αναπηρίας και ιδρυτικό μέλος του Ευρωπαϊκού Φόρουμ Ατόμων με Αναπηρία (European Disability Forum), του μεγαλύτερου φορέα εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία και των οικογενειών τους σε ευρωπαϊκό επίπεδο- με το παρόν σας αποστέλλει τις διαπιστώσεις και προτάσεις της στο πλαίσιο της δημόσιας ηλεκτρονικής διαβούλευσης επί του σχεδίου νόμου «Ολοκληρωμένη θαλάσσια πολιτική στον νησιωτικό χώρο και άλλες διατάξεις». Οι προτάσεις που περιλαμβάνονται στο παρόν έγγραφό μας υποβλήθηκαν σήμερα, 25.11.2020, και ηλεκτρονικά στον διαδικτυακό τόπο www.opegov.gr.
Είναι κοινός τόπος ότι οι πολίτες με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και οι οικογένειές τους εξακολουθούν, ιδιαίτερα στην Περιφέρεια και ακόμη περισσότερο στις νησιωτικές περιοχές, να αντιμετωπίζουν εμπόδια στην καθημερινή τους ζωή με αποτέλεσμα να βιώνουν διάκριση και αποκλεισμό. Θέματα προσβασιμότητας υποδομών και υπηρεσιών, πρόσβασης σε τοπικές και υπερτοπικές μεταφορές, στην εκπαίδευση και υγεία, στις πολιτιστικές και αθλητικές υποδομές, στις υποδομές αναψυχής, κ.λπ. δεν έχουν μέχρι σήμερα αντιμετωπιστεί. Ωστόσο οφείλουμε να επισημάνουμε ότι ακόμη και η υλοποίηση μέτρων στους τομείς που προφερθήκαμε δεν θα έχει απολύτως καμία αξία εάν δεν συνοδευτεί με τη λήψη πρόσθετων οικονομικών μέτρων ανακούφισης των ατόμων με αναπηρία, χρόνιες παθήσεις και των οικογενειών τους, που αποτελούν μία από τις πλέον ευπαθείς οικονομικά ομάδες του πληθυσμού. Οφείλουμε επίσης να επισημάνουμε ότι η απουσία νησιωτικής πολιτικής που θα λαμβάνει υπόψη και τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία δεν πλήττει μόνο τους κατοίκους με αναπηρία της νησιωτικής Ελλάδας, αλλά και την τοπική οικονομία και επιχειρηματικότητα, απωθώντας μια μεγάλη ομάδα καταναλωτών του εθνικού τουριστικού προϊόντος, τους καταναλωτές με αναπηρία (σήμερα εκτιμώνται σε 100.000.000 άτομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση), και γενικότερα τους καταναλωτές με προβλήματα παρόμοια με τα άτομα με αναπηρία (π.χ. άτομα τρίτης ηλικίας, οικογένειες με παιδιά κ.λπ.), στερώντας έτσι την τοπική οικονομία από σημαντικά έσοδα. Αρκεί να αναφερθούμε σε μελέτη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής σύμφωνα με την οποία τα έσοδα από τον τουρισμό των ατόμων με αναπηρία στην ΕΕ-27 ετησίως υπολογίζονται σε 352 δις € και αρκούν για τη συντήρηση περισσότερων από 4,2 εκατομμυρίων θέσεων εργασίας πλήρους απασχόλησης.
Στις 05.10.2020 η Ε.Σ.Α.μεΑ. απέστειλε τις προτάσεις της στον Υπουργό Επικρατείας στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης επί του «Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία». Μια εξ’ αυτών ήταν η ένταξη σε αυτό ξεχωριστού Στόχου με τίτλο «Νησιωτικότητα και άτομα με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις» . Στο πλαίσιο αυτού του Στόχου, η Ε.Σ.Α.μεΑ. πρότεινε τα εξής:
– Την απογραφή των ατόμων με αναπηρία και χρόνιες παθήσεις, με στόχο την ανάπτυξη εξειδικευμένων δράσεων για την κάλυψη των ιδιαίτερων αναγκών τους σε τομείς που επηρεάζει η νησιωτικότητα, όπως ενδεικτικά η υγεία, η εκπαίδευση, η εργασία, το επίπεδο διαβίωσης, η προσβασιμότητα φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος, οι μεταφορές, η πολιτική προστασία κ.λπ.
– Την κάλυψη των αναγκών σε προσωπικό όλων των ειδικοτήτων των νοσοκομείων και κέντρων υγείας της νησιωτικής χώρας, τη βελτίωση της προσβασιμότητάς τους και τον εκσυγχρονισμός τους σε συνεργασία με τους Δήμους και τις Περιφέρειες, μέσω της αξιοποίησης των πόρων του Ειδικού Αναπτυξιακού Προγράμματος ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού «Αντώνης Τρίτσης» 2020-2023.
– Την ενίσχυση της στελέχωσης και της λειτουργίας των υποστηρικτικών δομών των ατόμων με αναπηρία.
– Τη βελτίωση της προσβασιμότητας των υφιστάμενων σχολικών μονάδων, τη δημιουργία νέων προσβάσιμων σχολικών μονάδων καθώς και την πρόσληψη μόνιμου Ειδικού Επιστημονικού και Βοηθητικού προσωπικού και ειδικοτήτων (ψυχολόγοι, λογοθεραπευτές, εργοθεραπευτές), ανάλογα με τις ανάγκες.
– Την επέκταση της έκπτωσης 50% στα ακτοπλοϊκά εισιτήρια για τους επιβάτες με αναπηρία, τα οχήματα και τους συνοδούς αυτών που χρήζουν ανάγκης συνοδού, σε όλα τα άτομα με αναπηρία, με ποσοστό αναπηρίας 50% και άνω, εφόσον είναι μόνιμοι κάτοικοι των νησιών.
– Την παροχή χρηματοδοτικών κινήτρων σε πλοιοκτήτριες εταιρείες για τη βελτίωση της προσβασιμότητας των πλοίων τους ώστε να διασφαλιστεί η σύνδεση με προσβάσιμα πλοία των μικρών νησιών με τα μεγαλύτερα και την ηπειρωτική χώρα.
– Την εφαρμογή ολοκληρωμένων σχεδίων προσβασιμότητας του φυσικού και δομημένου περιβάλλοντος των νησιών. Τη βελτίωση της προσβασιμότητας κτηρίων με χρήση συνάθροισης κοινού, τη σταδιακή ανάπτυξη δικτύων προσβάσιμων οδεύσεων και θέσεων στάθμευσης οχημάτων ατόμων με αναπηρία, την ενίσχυση των ΚΤΕΛ για τη βελτίωση της προσβασιμότητάς τους σε επιβάτες με αναπηρία και τη βελτίωση της προσβασιμότητας παραλιών και λοιπών φυσικών περιοχών τουριστικού ενδιαφέροντος.
– Τη διατήρηση της έκπτωσης του ΦΠΑ στα νησιά.
– Την ανάπτυξη σε συνεργασία με τους Δήμους, την Ε.Σ.Α.μεΑ. και τους τοπικούς φορείς-μέλη της ατομικών σχεδίων προστασίας των νησιωτών με αναπηρία/χρόνιες παθήσεις σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών ή έκτακτων αναγκών.
Λαμβάνοντας υπόψη τα προαναφερθέντα αιτήματα της Ε.Σ.Α.μεΑ., τις παρακάτω συνταγματικές επιταγές και απαιτήσεις της εθνικής μας νομοθεσίας, όπως :
– την παρ. 6 του άρθρου 21 του Συντάγματος της χώρας, σύμφωνα με την οποία «τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας»,
– την παρ. 1 του άρθρου 28 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, στην οποία αναφέρεται ότι «1. Τα Συμβαλλόμενα Κράτη αναγνωρίζουν το δικαίωμα των ατόμων με αναπηρίες για ένα βιοτικό επίπεδο ανεκτό, για τα ίδια και τις οικογένειές τους, συμπεριλαμβανομένης και της κατάλληλης διατροφής, ένδυσης και κατοικίας, και για συνεχή βελτίωση των συνθηκών διαβίωσής τους και λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για να προστατεύουν και να προάγουν την εξασφάλιση του δικαιώματος αυτού, χωρίς διακρίσεις βάσει της αναπηρίας»,
– την παρ. 1 του άρθρου 61 του ν.4488/2017, στην οποία προβλέπεται ότι «1. Κάθε φυσικό πρόσωπο ή νομικό πρόσωπο δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου υποχρεούται να διασφαλίζει την ισότιμη άσκηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία στο πεδίο των αρμοδιοτήτων ή δραστηριοτήτων του, λαμβάνοντας κάθε πρόσφορο μέτρο και απέχοντας από οποιαδήποτε ενέργεια ή πρακτική που ενδέχεται να θίγει την άσκηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία. Ιδίως υποχρεούται: α) να αφαιρεί υφιστάμενα εμπόδια κάθε είδους, β) να τηρεί τις αρχές καθολικού σχεδιασμού σε κάθε τομέα της αρμοδιότητάς του ή της δραστηριοποίησής του, προκειμένου να διασφαλίζει για τα άτομα με αναπηρία την προσβασιμότητα των υποδομών, των υπηρεσιών ή των αγαθών που προσφέρει, γ) να παρέχει, όπου απαιτείται σε συγκεκριμένη περίπτωση, εύλογες προσαρμογές υπό τη μορφή εξατομικευμένων και κατάλληλων τροποποιήσεων, ρυθμίσεων και ενδεδειγμένων μέτρων, χωρίς την επιβολή δυσανάλογου ή αδικαιολόγητου βάρους, δ) να απέχει από πρακτικές, κριτήρια, συνήθειες και συμπεριφορές που συνεπάγονται διακρίσεις σε βάρος των ατόμων με αναπηρία, ε) να προάγει με θετικά μέτρα την ισότιμη συμμετοχή και άσκηση των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία στον τομέα της αρμοδιότητας ή δραστηριότητάς του.»,
– το άρθρο 54 και το Παράρτημα VII του ν.4412/2016 «Δημόσιες Συμβάσεις Έργων, Προμηθειών και Υπηρεσιών (προσαρμογή στις Οδηγίες 2014/24/ΕΕ και 2014/25/ΕΕ)» (Αρ. ΦΕΚ 147 Α΄/ 08.08.2016), που αναφέρονται στην υποχρέωση κατάρτισης των τεχνικών προδιαγραφών με τρόπο που να λαμβάνονται υπόψη κριτήρια προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία,
– το άρθρο 26 του ν.4067/2012 «Νέος Οικοδομικός Κανονισμός» (Αρ. ΦΕΚ 79 Α΄/09.04.2012) που θέτει το πλαίσιο για την προσβασιμότητα στα άτομα με αναπηρία του δομημένου περιβάλλοντος,
– το κεφάλαιο Η΄ του ν.4727/2020, με το οποίο ενσωματώθηκε εκ νέου στην εθνική μας νομοθεσία η Οδηγία ΕΕ) 2016/2102 για την προσβασιμότητα των ιστότοπων και εφαρμογών για φορητές συσκευές των Οργανισμών του Δημόσιου Τομέα,
αλλά και το παρακάτω κανονιστικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κατευθύνσεις πολιτικής εν γένει, όπως:
– τον Κανονισμό (ΕΕ) 1177/2010 για τα δικαιώματα των επιβατών στις θαλάσσιες και εσωτερικές πλωτές μεταφορές, σύμφωνα με τον οποίο «προκειμένου να δοθούν στα άτομα με αναπηρία και τα άτομα με μειωμένη κινητικότητα δυνατότητες θαλάσσιων και εσωτερικών πλωτών μεταφορών ανάλογες με εκείνες των άλλων πολιτών, θα πρέπει να καθοριστούν κανόνες για την αποφυγή διακρίσεων και την παροχή συνδρομής κατά το ταξίδι τους» και «όταν αποφασίζουν το σχεδιασμό νέων λιμένων και λιμενικών τερματικών σταθμών, καθώς και σε περιπτώσεις εκτενών εργασιών ανακαίνισης, οι φορείς που έχουν την ευθύνη των εγκαταστάσεων αυτών θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και των ατόμων με μειωμένη κινητικότητα, ιδίως όσον αφορά την προσβασιμότητα, αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στις απαιτήσεις που απορρέουν από την αρχή «σχεδιασμός για όλους». Οι μεταφορείς θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις ανάγκες αυτές, όταν αποφασίζουν τον σχεδιασμό νέων και προσφάτως ανακαινισμένων επιβατηγών πλοίων […]»,
– τις αυξημένες απαιτήσεις του υπο-διαπραγμάτευση Κανονιστικού Πλαισίου των Ευρωπαϊκών Διαθρωτικών και Επενδυτικών Ταμείων για την προγραμματική περίοδο 2021-2027 αναφορικά με τις οριζόντιες αρχές της μη διάκρισης λόγω αναπηρίας και της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρίες ,
– την αρχή 17 «Ένταξη ατόμων με αναπηρία» του Ευρωπαϊκού Πυλώνα Κοινωνικών Δικαιωμάτων, σύμφωνα με την οποία: «Τα άτομα με αναπηρία έχουν δικαίωμα σε εισοδηματική στήριξη που τους διασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση, σε υπηρεσίες που τους επιτρέπουν να συμμετέχουν στην αγορά εργασίας, και στην κοινωνία και σε εργασιακό περιβάλλον προσαρμοσμένο στις ανάγκες τους»,
– την Ατζέντα 2030, στην οποία περιλαμβάνονται αρκετές άμεσες και έμμεσες αναφορές στα άτομα με αναπηρία καθώς η βιώσιμη ανάπτυξη συνιστά μια ολοκληρωμένη προσέγγιση που περιλαμβάνει οικονομικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές (κοινωνική συνοχή, ανθρώπινα δικαιώματα) πτυχές,
η Ε.Σ.Α.μεΑ. προτείνει τα εξής:
– τη συμπλήρωση της παρ. 2 του άρθρου 1 «Αντικείμενο» ως ακολούθως (βλ. με έντονη γραμματοσειρά):
«2. Το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, σε συνεργασία με τα συναρμόδια
Υπουργεία και τους φορείς σχεδιασμού και προγραμματισμού που είναι υπεύθυνοι για την κατάρτιση τομεακών, περιφερειακών και τοπικών προγραμμάτων, όπως δήμοι, περιφέρειες, επιμελητήρια, θεσμικοί φορείς κοινωνίας των πολιτών, ακαδημαϊκά ιδρύματα και ερευνητικά ινστιτούτα, φορείς εκπροσώπησης κοινωνικών και παραγωγικών τομέων: (α) Θεσμοθετεί και παρακολουθεί στρατηγικές, σχέδια, προγράμματα και δράσεις που σχετίζονται με τη θαλάσσια οικονομία και τον νησιωτικό χώρο. (β) Μεριμνά για την υιοθέτηση ολοκληρωμένου και συνεκτικού σχεδίου δράσης για την αντιμετώπιση των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της έντονης διαφοροποίησης του νησιωτικού οικονομικού και κοινωνικού χώρου, με ιδιαίτερη έμφαση στις ειδικές κατηγορίες του νησιωτικού χώρου, όπως τα μικρά νησιά ή νησιά που αντιμετωπίζουν συνδυαστικά χωρικές, οικονομικές, κοινωνικές-πληθυσμιακές και περιβαλλοντικές προκλήσεις καθώς και τις ευάλωτες ομάδες του νησιωτικού πληθυσμού, όπως είναι οι νησιώτες με αναπηρία/χρόνιες παθήσεις».
– τη συμπλήρωση της παρ. 2 του άρθρου 4 «Περιεχόμενο, ειδικοί στόχοι και διαδικασίες κατάρτισης της Εθνικής Στρατηγικής» ως ακολούθως (βλ. με έντονη γραμματοσειρά):
«2. Η Εθνική Στρατηγική περιλαμβάνει κατ’ ελάχιστο τα ακόλουθα:
(α) Αποτίμηση των αναπτυξιακών κενών ανά κατηγορία νησιωτικών περιοχών ή θεματικού πεδίου, με έμφαση στην ανάλυση των ιδιαίτερων χωρικών, οικονομικών, κοινωνικών-πληθυσμιακών και περιβαλλοντικών προκλήσεων, καθώς και κοινωνικών ανισοτήτων,
[…]
(δ) διατύπωση και ανάλυση πυλώνων προτεραιότητας, με επαρκή αιτιολόγηση του
περιεχομένου και συσχέτιση με προτεραιότητες και κατευθύνσεις ευρωπαϊκών και άλλων εθνικών πολιτικών και στρατηγικών (π.χ. Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία), καθώς και θέσπιση δεικτών εκροών και αποτελέσματος […],
(ζ) σχέδια δράσης υλοποίησης ανά τομέα πολιτικής, συμπεριλαμβανομένου ειδικού σχεδίου δράσης για την υλοποίηση πολιτικών και παρεμβάσεων για τα μικρά και τα απομακρυσμένα νησιά, στα οποία θα ενσωματώνεται οριζόντια η διάσταση της αναπηρίας. […]
4. Η Εθνική Στρατηγική συντάσσεται σύμφωνα με την αρχή της επικουρικότητας, περιλαμβάνοντας τις απολύτως αναγκαίες προς την εκπλήρωση της αποστολής της δράσεις, οι οποίες δεν μπορούν να προσδιορισθούν ή να αναληφθούν σε χαμηλότερα επίπεδα διοίκησης ή και σχεδιασμού και πάντα σύμφωνα με τη μεθοδολογία που καθορίζεται από τη διεθνή επιστημονική ανάλυση και πρακτική. Κατά τη διαδικασία κατάρτισης της Εθνικής Στρατηγικής λαμβάνονται υπόψη ιδίως οι αρχές της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής Συνοχής, συμπεριλαμβανομένης της αρχής της μη διάκρισης λόγω αναπηρίας και της προσβασιμότητας στα άτομα με αναπηρία, και οι συναφείς εθνικές και ενωσιακές προτεραιότητες που συμβάλλουν στη μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων, στη θεσμική ενδυνάμωση των φορέων της Εθνικής Στρατηγικής και στη διασφάλιση κανόνων βιώσιμης και αειφόρου ανάπτυξης, ιδίως των μικρών και απομακρυσμένων νησιών».
– τη συμπλήρωση της παρ. 1 του άρθρου 6 «Χρηματοδότηση έργων δημόσιου χαρακτήρα – πρόγραμμα ‘Νέαρχος’» ως ακολούθως (βλ. έντονους χαρακτήρες):
«1. Στο πλαίσιο υλοποίησης δράσεων της Εθνικής Στρατηγικής, καταρτίζεται από το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής ειδικό πρόγραμμα με τον τίτλο «Νέαρχος» με τους εξής στόχους: α) την οικονομικά βιώσιμη ανάπτυξη των λιμένων και τη βελτίωση των βασικών υποδομών τους, β) την ανάπτυξη ποιοτικών υπηρεσιών θαλασσίων ενδομεταφορών και τουρισμού προσβάσιμων σε όλους, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία, γ) την ανάπτυξη ειδικών νησιωτικών περιοχών ή περιοχών που αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις της νησιωτικότητας και δ) τις ασφαλείς, ποιοτικές και επαρκείς μετακινήσεις και διαβίωση όλων των κατοίκων των νησιωτικών περιοχών, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία/χρόνιες παθήσεις».
Τέλος αξίζει να επισημανθεί ότι σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 68 του ν.4488/2017 «Στην ανάλυση συνεπειών ρυθμίσεων που συνοδεύει κάθε σχέδιο νόμου, προσθήκη ή τροπολογία, καθώς και κανονιστικές αποφάσεις μείζονος οικονομικής ή κοινωνικής σημασίας, συμπεριλαμβάνεται ειδική ενότητα τεκμηρίωσης της συμβατότητας των προτεινόμενων ρυθμίσεων με τη Σύμβαση, καθώς και των ειδικών συνεπειών των προτεινόμενων ρυθμίσεων στα άτομα με αναπηρία». Στο υπό διαβούλευση Σχέδιο Νόμου δεν περιλαμβάνεται καμία τέτοια αναφορά στα αρχεία «Ανάλυση συνεπειών ρύθμισης».
Ελπίζοντας ότι θα ανταποκριθείτε θετικά στα δίκαια αιτήματά μας.
Σας ευχαριστούμε θερμά εκ των προτέρων
Με εκτίμηση
Ο Πρόεδρος
Ι. Βαρδακαστάνης
Ο Γεν. Γραμματέας
Ι. Λυμβαίος