3.4.4. Ενθάρρυνση και Υποστήριξη από το Οικογενειακό Περιβάλλον και το Κοινωνικό Πλαίσιο
Ο ρόλος της οικογένειας είναι ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας επιρροής καθώς συμβάλλει στην ένταξη των νέων με αναπηρία στην αγορά εργασίας, άλλοτε με θετικό και άλλοτε με αρνητικό αντίκτυπο, ανάλογα με τις στάσεις και τις αντιλήψεις της. Ιδιαίτερο ερευνητικό ενδιαφέρον παρουσιάζει η μελέτη της Braziene (2020), η οποία ερευνά την επίδραση της οικογενειακής εκπαίδευσης στην μετάβαση των νέων με αναπηρία, από το σχολικό πλαίσιο στην αγορά εργασίας. Το δείγμα της έρευνας είναι νέοι ηλικίας 16 έως 29 ετών (N = 1.590) από τη Λιθουανία το 2013. Τέθηκαν δύο ερευνητικά ερωτήματα: 1) Οι νέοι από οικογένειες με λιγότερη εκπαίδευση έχουν μεγαλύτερες δυσκολίες στη μετάβαση στην αγορά εργασίας και 2) όσο υψηλότερη είναι η εκπαίδευση των γονέων, τόσο ευκολότερο είναι για τους νέους να προσαρμοστούν στον πρώτο χώρο εργασίας. Τα αποτελέσματα επιβεβαιώνουν τις παραπάνω υποθέσεις και αποκαλύπτουν ότι η χαμηλή εκπαίδευση των γονέων επηρεάζει σημαντικά τα παιδιά τους, τα οποία φάνηκε να μην είχαν γενικές ικανότητες στο χώρο εργασίας αλλά και λιγότερο αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας.
Ακόμη, στην μελέτη των Vilà et al., (2007), επισημαίνεται ότι η έλλειψη γνώσεων από μέρους των οικογενειών, ενδεχομένως δεν θα είναι σε θέση να μεγιστοποιήσουν τις ικανότητες του παιδιού τους με αναπηρία. Είναι γεγονός ότι τις οικογένειες πρέπει να παρέχονται πληροφορίες σχετικά με τις διαδικασίες ένταξης στην εργασία και αναφορικά με τις επιλογές που θα έχει το μέλος της οικογένειάς τους με αναπηρία.
Για παράδειγμα, οι περισσότεροι γονείς σε συγκεκριμένα εργαστήρια των Ε.Ε.Ε.Ε.Κ., διαπιστώθηκε, ότι δεν γνώριζαν την έφεση των παιδιών τους και, ως εκ τούτου, δεν γνώριζαν τι είδους επαγγελματικές ευκαιρίες ανταποκρίνονταν στις ιδιαίτερες ικανότητες του παιδιού τους (Κουτουβέλη κ.ά., 2020).
Από γνήσιο ενδιαφέρον και από υπερπροστατευτικότητα, οι γονείς, οι δάσκαλοι και οι σύμβουλοι, μπορούν να καθοδηγήσουν τους νέους ενήλικες να επιλέξουν επαγγέλματα που είναι λιγότερο κουραστικά (σωματικά), λιγότερο αγχωτικά και προσβάσιμα. Επειδή οι γονείς ενδιαφέρονται έντονα για την υγεία και την ευημερία των παιδιών τους, ενδέχεται να είναι λιγότερο διεκδικητικοί στο να πιέζουν τα παιδιά τους να συλλέγουν πληροφορίες σχετικά με την καριέρα τους και να λαμβάνουν σημαντικές αποφάσεις για το μέλλον, λόγω της αναπηρίας τους. Ωστόσο, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς η υπερβολική προστατευτικότητα από την οικογένεια μπορεί να περιορίσει την αυτονομία των ατόμων με αναπηρία και να εμποδίσει την επαγγελματική τους ανάπτυξη (Feldman, 2004).
Η έρευνα των Bechange et al., (2024), αναφέρει ότι πολλοί συμμετέχοντες έλαβαν σημαντική υποστήριξη από τα μέλη της οικογένειάς τους και τους στενούς φίλους τους, χωρίς τους οποίους θα κατακλίνονταν από συναισθήματα άγχους και αποκλεισμού. Η υλική και συναισθηματική υποστήριξη που παρέχεται από συγγενείς και φίλους θεωρήθηκε κρίσιμος παράγοντας στο ταξίδι προς την επίσημη απασχόληση για τους νέους με αναπηρία και συνέχισε να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην επαγγελματική τους ζωή. Εν ολίγοις, η συγκεκριμένη μελέτη επιβεβαίωσε ότι ο ρόλος των υποστηρικτικών δικτύων συνομηλίκων, φίλων και συγγενών ήταν απαραίτητος στο ταξίδι προς την επικερδή απασχόληση και για τη σωματική και συναισθηματική ευημερία των νέων με αναπηρίες.
Ομοίως και οι έρευνες των Dorstyn et al., (2020), Lindstrom et al., (2007) και Chadsey & Beyer, (2001) αποκάλυψαν τη σημασία της οικογενειακής υποστήριξης και της υποστήριξης από συνομηλίκους και των καλών σχέσεων με τους συναδέλφους και τους προϊσταμένους στο χώρο εργασίας (όπως αναφέρεται στο Bechange et. al., 2024).
Αλλά και τα ίδια τα άτομα με αναπηρία χρειάζεται να θέτουν στόχους αναφορικά με την σταδιοδρομία τους. Πιθανώς, το εμπόδιο που συζητήθηκε συχνότερα στη βιβλιογραφία για την αναπηρία ήταν τα χαμηλότερα επίπεδα φιλοδοξίας και ο αρνητικός αντίκτυπός τους στις επαγγελματικές επιλογές (Feldman, 2004).
Οι συμμετέχοντες στη μελέτη του Feldman, (2004), μίλησαν για το δικό τους θάρρος και αυτοπεποίθηση, που τους βοήθησε να αναζητήσουν ενεργά και να υποβάλουν αίτηση για θέσεις εργασίας. Αυτά τα προσωπικά χαρακτηριστικά τους βοήθησαν να ζητήσουν αυτό που χρειάζονταν από τους εργοδότες τους και άλλες δομές υποστήριξης. Κάποιοι υποστήριξαν ότι ένιωθαν αποφασισμένοι να «πηδήξουν στο ρινγκ και να τα βάλουν με άλλους». Ήταν περήφανοι για τον εαυτό τους και ήθελαν να «ανταγωνιστούν για θέσεις εργασίας όπως όλοι οι άλλοι» αντί να βασίζονται σε δικαιώματα ποσόστωσης αναπηρίας (Feldman, 2004).
Γενικότερα, όπως γίνεται αντιληπτό, η συνεργασία μεταξύ οικογένειας και κοινωνικού περιβάλλοντος φαίνεται να αποτελεί την ισχυρότερη στρατηγική για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας.