Η εφαρμογή της ιδέας «Ένα σχολείο για όλους» αποφέρει θετικά αποτελέσματα όσον αφορά την ενίσχυση των μαθητών με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες. Όπως έχει διαπιστωθεί, η συνεκπαίδευση των παιδιών με και δίχως αναπηρία, επιφέρει θετικά αποτελέσματα και για τους δύο. Από την μία πλευρά, οι μαθητές με αναπηρία έρχονται σε επαφή με συνομήλικους μαθητές δίχως αναπηρία, καταφέρνοντας να εξελιχθούν σημαντικά, ενώ οι μαθητές δίχως αναπηρία καταφέρνουν και κατανοούν την διαφορετικότητα με άμεσο τρόπο και έτσι επιτυγχάνεται η μεταξύ τους συμβίωση και συνεργασία, υπό το πλαίσιο ενός δημοκρατικού σχολείου. Τα παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες πρέπει να έχουν πρόσβαση σε γενικά σχολεία που να μπορούν να ικανοποιούν τις ανάγκες τους στο πλαίσιο μιας παιδοκεντρικής παιδαγωγικής (Σούλης, 2008).
Πρακτικά, συμπερίληψη είναι η συνύπαρξη μαθητών με ποίκιλες ατομικές διαφορές και ανάγκες, κατά την διάρκεια της διδασκαλίας σε ανομοιογενείς τάξεις (Takala, Pirttimaa, &; Tormanen, 2009, όπως αναφέρεται στο Λάππα & Μαντζίκος 2018). Επομένως, θεωρείται ιδιαίτερα ωφέλιμη η υλοποίηση επιμορφωτικών προγραμμάτων, τα οποία είναι προσανατολισμένα στις σύγχρονες εκπαιδευτικές προσεγγίσεις, που προάγουν τη συμπερίληψη και που αφορούν την εφαρμογή διαφορετικών μοντέλων συνδιδασκαλίας (Λάππα & Μαντζίκος 2018).
Ιδιαίτερα σημαντική επίσης είναι η κοινωνικοποίηση των μαθητών με αναπηρία και η «αίσθηση του ανήκειν» σε μια ομάδα με συνομηλίκους που τους δέχονται ανεξάρτητα από την αναπηρία τους. Με τον τρόπο αυτό αυξάνεται η αυτοπεποίθησή τους, έχουν πίστη στις δυνατότητές τους και προσπαθούν για το μέλλον τους.
Είναι γεγονός ότι η αποτελεσματικότητα της μετάβασης των ατόμων με αναπηρία από το σχολικό στο πανεπιστημιακό στάδιο της εκπαιδευτικής τους σταδιοδρομίας, εξαρτάται σε καθοριστικό βαθμό από την επάρκεια της πανεπιστημιακής πρακτικής στα κίνητρα, τις προτιμήσεις και τις ανάγκες των αποφοίτων αυτής της κατηγορίας μαθητών, οι οποίες καθορίζουν την επιλογή μιας επαγγελματικής και εκπαιδευτικής διαδρομής, είτε πρόκειται για επαγγελματικό προσανατολισμό είτε για την οργάνωση της ίδιας της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Επομένως, η μετάβαση από το σχολικό πλαίσιο στο πανεπιστημιακό περιβάλλον κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική.
Στην χώρα μας, μετά την Πρωτοβάθμια εκπαίδευση, εκτός από την επιλογή φοίτησης των μαθητών με αναπηρία ή και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες στο Γυμνάσιο, δίνεται η δυνατότητα, σύμφωνα με το Νόμο 4415/20167, να φοιτούν στα Εργαστήρια Ειδικής Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (ΕΕΕΕΚ) τα οποία αποτελούν σχολικές μονάδες δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, με στόχο την επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση μαθητών που αντιμετωπίζουν πρόσθετες δυσκολίες στην παρακολούθηση ακαδημαϊκού προγράμματος του γυμνασίου, γενικού ή ειδικού, ή και του γυμνασίου ΕΝ.Ε.Ε.ΓΥ.-Λ.
Στο ΕΕΕΕΚ οι μαθητές, εκτός την διδασκαλία μαθημάτων γενικής παιδείας, παράλληλα αποκτούν κοινωνικές και ακαδημαϊκές δεξιότητες, συμπεριλαμβανομένων και των δεξιοτήτων ανεξάρτητης διαβίωσης και επαγγελματικής κατάρτισης. Ταυτόχρονα, οι μαθητές του παρακολουθούν και εργαστηριακά μαθήματα (όπως κηπουρική, μαγειρική-ζαχαροπλαστική, χειροτεχνία, υδραυλική, αγγειοπλαστική) ανάλογα με τις εγκεκριμένες ειδικότητες του ΕΕΕΕΚ (Αρχείο ΙΝΕ – ΓΣΕΕ, σσ.4, 2021). Μετά την ολοκλήρωση και της Πρακτικής Άσκησης, οι απόφοιτοι λαμβάνουν απολυτήριοι τίτλοι και επαγγελματικά δικαιώματα.
Ταυτόχρονα, ο ΔΥΠΑ, διαθέτει δύο (2) εκπαιδευτικές δομές, με σκοπό την επαγγελματική κατάρτιση άνεργων ατόμων με αναπηρία, τη διεύρυνση των δεξιοτήτων τους και την προετοιμασία τους για την ένταξη στην αγορά εργασίας: 1) τη Σχολή Επαγγελματικής Κατάρτισης Ατόμων με Αναπηρία Αθηνών και 2) το Εκπαιδευτικό Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΕΚΕΚ) ΑμεΑ Θεσσαλονίκης.
Πιο αναλυτικά, η Σχολή Επαγγελματικής Κατάρτισης Ατόμων με Αναπηρία Αθηνών (Σχολή ΑμεΑ Αθηνών), στοχεύει στην επαγγελματική εξειδίκευση άνεργων των ατόμων με αναπηρία, έτσι ώστε να αποκατασταθούν επαγγελματικά. Ακόμη, κατά τη διάρκεια των προγραμμάτων κατάρτισης, προσφέρεται στα άτομα με αναπηρία συμβουλευτική και ψυχοκοινωνική υποστήριξη, με απώτερο σκοπό την ενθάρρυνση και εμψύχωσή τους για την απόκτηση επαγγελματικών προσόντων, την διεύρυνση των δεξιοτήτων τους και την προετοιμασία τους για την ένταξη στην αγορά εργασίας. Αφού αποφοιτήσουν, η Υπηρεσία Ειδικών Κοινωνικών Ομάδων της ΔΥΠΑ και τα Κέντρα Προώθησης Απασχόλησης (ΚΠΑ), αναλαμβάνουν την απορρόφηση τους από την αγορά εργασίας. Για σπουδαστές αποφοίτους όλων των βαθμίδων εκπαίδευσης προσφέρονται διάφορες ειδικότητες όπως είναι η πηλοπλαστική, τα τουριστικά, η κεραμική, η ξυλουργική – έπιπλα κουζίνας, η κατασκευή δερμάτινων τσαντών και μικρών αξεσουάρ – Φο Μπιζού, εικόνες Αγιογραφίας, ενώ για αποφοίτους Λυκείου δίνονται οι επιλογές του υπαλλήλου Μηχανογραφημένου Λογιστηρίου, του Σχεδιασμού και κατασκευής Ιστοσελίδων, αλλά και του Διοικητικού και Οικονομικού Στελέχους Επιχειρήσεων (Σχολή Επαγγελματικής Κατάρτισης ΑμεΑ Αθηνών, ΔΥΠΑ).
Το Εκπαιδευτικό Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης (ΕΚΕΚ) ΑμεΑ Θεσσαλονίκης, είναι μια σχολή επαγγελματικής εκπαίδευσης ατόμων με αναπηρία, στην οποία σήμερα φοιτούν περίπου 160 άτομα. Τα τμήματα κατάρτισης του ΕΚΕΚ ΑμεΑ Θεσσαλονίκης είναι τα κάτωθι:
- Εκπαιδεύσιμων με ειδικότητες: Γεωτεχνικού, Κοπτικής Ραπτικής, Ξυλουργικού, Πληροφορικής, για συνολικά έως 32 σπουδαστές. Η φοίτηση διαρκεί συνολικά 4 έτη.
- Ασκήσιμων όπου διδάσκονται μαθήματα γενικής παιδείας, κοινωνικών δεξιοτήτων και εργαστήρια Ταπητουργίας – Υφαντικής, Ξυλοτεχνίας, Εργοτεχνίας, Κοπτικής – Ραπτικής και Γεωτεχνικού, για συνολικά έως 8 σπουδαστές. Η φοίτηση διαρκεί συνολικά 5 έτη (Όπως αναφέρεται στο Ε.Κ.Ε.Κ. ΑμεΑ Θεσσαλονίκης).
Επομένως στην Ελλάδα σήμερα έχουν γίνει τα πρώτα βήματα για την ενίσχυση της επαγγελματικής αποκατάστασης των ατόμων με αναπηρία, τουλάχιστον από την μεριά της πολιτείας. Παρακάτω παρουσιάζονται εκπαιδευτικές πρακτικές μετάβασης των νέων με αναπηρία από την εκπαίδευση στην αγορά εργασίας, άλλων χωρών.