Οι σκανδιναβικές χώρες έχουν μακρά παράδοση στην εφαρμογή προγραμμάτων για την αγορά εργασίας για την αντιμετώπιση δυνητικά μακροχρόνιων αρνητικών επιπτώσεων της ανεργίας. Αξίζει να αναφερθούν μελέτες που εστιάζουν ειδικά στη Σουηδία και τη Νορβηγία.

Ακολούθως παρουσιάζεται εκτενώς η μελέτη των Hall et al., (2024), η οποία συγκρίνει τον αντίκτυπο των πολιτικών εφαρμογών που σχεδιάστηκαν με σκοπό την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων με αναπηρία (ηλικίας 25-29 ετών) στη Σουηδία και τη Νορβηγία, δύο πλούσιες προηγμένες οικονομίες με ιδιαίτερα ανεπτυγμένα κράτη πρόνοιας και τεράστια εμπειρία στην εφαρμογή ενεργητικών προγραμμάτων για την αγορά εργασίας. Υπάρχουν εντυπωσιακές διαφορές μεταξύ των δύο χωρών όσον αφορά το είδος των μέτρων που τονίζονται για την αύξηση της απασχολησιμότητας των νέων ενηλίκων με αναπηρία.

Αρχικά, η μελέτη παρουσιάζει την έρευνα των Markussen και Roed (2014), η οποία διαπιστώνει ότι η συμμετοχή σε μέτρα που μοιάζουν περισσότερο με την κανονική εργασία είναι πιο επιτυχής από εναλλακτικές στρατηγικές στον προστατευόμενο τομέα. Ομοίως και οι Von Simson & Hardoy (2020), αποκάλυψαν ότι οι στρατηγικές που δίνουν προτεραιότητα στην επιδότηση της κανονικής εργασίας φαίνεται να είναι σχετικά επιτυχείς. Οι Salvanes et al. (2018), αποκαλύπτουν ότι υπάρχουν ισχυρά φαινόμενα εγκλωβισμού κατά τη συμμετοχή σε προγράμματα, είτε σε εκείνα που σχετίζονται με τον χώρο εργασίας, είτε εκείνα που αφορούν την κατάρτιση / εκπαίδευση. Ωστόσο, υπάρχει θετικό αντίκτυπο στη μετάβαση σε μη επιδοτούμενη εργασία ή εκπαίδευση μετά τη συμμετοχή σε μέτρα που παρέχουν εργασιακή πρακτική και εμπειρία. Ουσιαστικά οι παραπάνω έρευνες αποκαλύπτουν την αποτελεσματικότητα μέτρων που αφορούν άμεσα την απασχόληση, χωρίς επιδοτούμενες πρακτικές (όπως αναφέρεται στο Hall, et. al., 2024).

Πιο αναλυτικά, η μελέτη των Hall et al., (2024), τονίζει το γεγονός ότι η επιτυχία των μέτρων κατάρτισης φαίνεται να συνδέεται με το κατά πόσον παρέχουν πιστοποιημένα προσόντα. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι η συμμετοχή σε προγράμματα που παρέχουν εργασιακή εμπειρία, σχεδόν διπλασιάζει τις πιθανότητες μετάβασης είτε στην κανονική απασχόληση είτε στην εκπαίδευση. Αυτό συμβαίνει τόσο στη Σουηδία όσο και στη Νορβηγία. Παρακάτω επισημαίνεται η βασική διαφορά των δύο χωρών.

Στη Σουηδία, τα προγράμματα που απευθύνονται σε νέους με αναπηρία αποτελούνται κυρίως από προγράμματα που παρέχουν εργασιακή πρακτική/εμπειρία, ενώ στην Νορβηγία κυριαρχούν τα εκπαιδευτικά προγράμματα. Η μελέτη ακολούθησε μια εδραιωμένη διάκριση των τύπων προγραμμάτων στη βιβλιογραφία, προχώρησε δηλαδή σε διαχωρισμό σε προγράμματα που παρέχουν εμπειρία στο χώρο εργασίας και σε προγράμματα κατάρτισης / εκπαίδευσης. Είναι ενδιαφέρον ότι η Νορβηγία και η Σουηδία έχουν ακολουθήσει ποιοτικά διαφορετικά μείγματα πολιτικής όσον αφορά τα προγράμματα που απευθύνονται σε νέους ενήλικες με μειωμένη ικανότητα εργασίας. Η Σουηδία έδωσε έμφαση κυρίως στα προγράμματα που σχετίζονται με τον χώρο εργασίας (πρακτική άσκηση). Αντίθετα, το δημοφιλέστερο μέτρο για τους νέους ενήλικες με αναπηρία εργασίας στη Νορβηγία ήταν η συμμετοχή σε προγράμματα κατάρτισης. Όσο πιο κοντά βρίσκονται τα προγράμματα στη συνήθη αγορά εργασίας, τόσο πιο επιτυχημένα φαίνεται να είναι (Hall et. al., 2024).

Τέλος, η μελέτη των Κουτουβέλη κ.ά., (2020), παρουσιάζει την έρευνα των Yamamoto et al., 2011, όπου προτείνεται μια στρατηγική για την επαγγελματική αποκατάσταση των ατόμων με αναπηρία. Πιο συγκεκριμένα, αναφέρεται στην αυτοαπασχόληση των ατόμων με αναπηρία, μιας επιλογής που ενδεχομένως να αποτελέσει μια σημαντική εναλλακτική λύση για την αντιμετώπιση του προβλήματος της ανεργίας των ατόμων με αναπηρία.