3.3.5. Οι Εργοδότες
Η πρόσληψη των ατόμων με αναπηρία αποδεικνύεται δύσκολη και πολυπαραγοντική υπόθεση εάν λάβουμε υπόψιν τις ποίκιλες προκλήσεις και τα εμπόδια που επηρεάζουν την απόφαση των εργοδοτών. Οι λόγοι που οι εργοδότες διστάζουν να προσλάβουν άτομα με αναπηρία είναι πολυδιάστατοι και συνδέονται με μια σειρά κοινωνικών, οικονομικών και πρακτικών παραγόντων, οι οποίοι συχνά δημιουργούν στερεότυπα και προκαταλήψεις.
Οι Stone-Romero et al., (2006) στην έρευνά τους παρουσίασαν μερικά από τα ζητήματα τα οποία εμποδίζουν τους εργοδότες να προσλάβουν άτομα με αναπηρία. Πιο συγκεκριμένα, διαπίστωσαν α) ότι οι εργοδότες ανησυχούν πως τα άτομα με αναπηρία είναι λιγότερο ειδικευμένα, β) απαιτούν περισσότερα εποπτεία, γ) αυξάνουν το κόστος υγειονομικής περίθαλψης και δ) έχουν χαμηλά επίπεδα συναισθηματικής προσαρμογής (όπως αναφέρεται στο Bjelland et al., 2010).
Σε ανασκόπηση άλλης έρευνας, διαπιστώθηκε ότι α) η έλλειψη της απαιτούμενης εργασιακής εμπειρίας, δεξιοτήτων και κατάρτισης, β) η έλλειψη γνώσεων του επόπτη σχετικά με τα καταλύματα, και γ) η στάση του προϊσταμένου ή του συναδέλφου ήταν βασικά εμπόδια για την απασχόληση και την εξέλιξη για άτομα με αναφερόμενες αναπηρίες (Bjelland et al., 2010).
Οι εργοδότες που ερωτήθηκαν στην παρούσα μελέτη εξέφρασαν συνήθεις ανησυχίες σχετικά με την πρόσληψη ΑμεΑ. Ανησυχούν ότι τα ΑμεΑ α) ενδέχεται να στερούνται των απαραίτητων γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων· β) ενδέχεται να μην είναι σε θέση να εκτελέσει σωματικά απαιτητικά καθήκοντα· γ) μπορεί να αυξήσει τις δαπάνες υγειονομικής περίθαλψης· δ) θα απαιτήσει δαπανηρά καταλύματα· ε) μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα ασφάλειας· στ) μπορεί να ασκήσει αγωγή για διακριτική μεταχείριση· ζ) μπορεί να βλάψει το ηθικό των συναδέλφων· και (η) μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τους πελάτες» (Lengnick-Hall et al., 2008).
Σε μια ανασκόπηση 47 μελετών, παρουσιάζονται τα πιο συχνά αναφερόμενα εμπόδια που θεωρούν ότι καλούνται να αντιμετωπίσουν οι εργοδότες. Μεταξύ των άλλων είναι οι προσδοκίες των εργοδοτών ότι τα άτομα με αναπηρία:
Α) είναι μη παραγωγικά, β) κοστίζουν πολλά χρήματα, γ) η έλλειψη γνώσεων σχετικά με τις αναπηρίες (από μέρους των εργοδοτών). Οι πιο ερευνημένοι διαμεσολαβητές για τους εργοδότες να προσλαμβάνουν άτομα με αναπηρίες περιλαμβάνουν (1) το κίνητρο να βοηθήσουν τους άλλους, (2) την εργασία σε έναν μεγάλο οργανισμό και (3) την προσδοκία ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος (Nagtegaal et al., 2023).
Οι Peck & Kirkbride, (2001), παρουσιάζουν την θέση μερικών εργοδοτών στην Αμερική και χαρακτηριστικά αναφέρουν:
«Ενώ ο αμερικανικός νόμος για τις αναπηρίες (ADA) του 1995 συνέβαλε στην εξασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού για τα άτομα με αναπηρίες, εξακολουθεί να υπάρχει εκπαιδευτικό κενό στον χώρο εργασίας. Πολλοί εργοδότες καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι θα έπρεπε να δαπανήσουν δεκάδες χιλιάδες δολάρια για να φέρουν την επιχείρησή τους στα πρότυπα ADA εάν επρόκειτο να προσλάβουν κάποιον με αναπηρία.
Ένας δεύτερος φόβος στην Αμερική είναι ο φόβος για το τι επιπτώσεις θα είχε ένα άτομο με αναπηρία στο χώρο εργασίας. Πρώτον, οι εργοδότες ανησυχούν για την ιδιαίτερη προσοχή που μπορεί να χρειαστεί να δοθεί στους εργαζόμενους με αναπηρία. Ανησυχούν για το χρονικό διάστημα που θα χρειαστεί ο προϊστάμενος να αφιερώσει σε έναν εργαζόμενο με αναπηρία και στη συνέχεια να τον κρατήσει μακριά από τα άλλα καθήκοντά του. Η δεύτερη συνιστώσα είναι η ανησυχία σχετικά με την παραγωγικότητα του εργαζομένου με αναπηρία. Το ερώτημα που απασχολεί πρωτίστως τον επιχειρηματία είναι: “Θα χρειαστεί να κάνω παραχωρήσεις παραγωγικότητας για αυτόν τον υπάλληλο;”.
Ο τρίτος φόβος που βιώνουν οι περισσότερες επιχειρήσεις είναι πιθανώς ο φόβος που προκαλεί τη μεγαλύτερη ανησυχία στους εργοδότες και αυτό συμβαίνει εάν η δουλειά δεν λειτουργεί. Θα κολλήσει ο εργοδότης να πληρώνει για πάντα έναν υπάλληλο κατώτερης ποιότητας; Φαίνεται ότι πολλοί εργοδότες αισθάνονται ότι τα άτομα με αναπηρία αποτελούν προστατευόμενη τάξη. Υπάρχει μια γενική αίσθηση ότι αν προσλάβουν κάποιον με αναπηρία, θα ήταν δύσκολο να τερματιστεί η εργασιακή σχέση ακόμη και αν ο νέος εργαζόμενος δεν μπορεί να εκτελέσει τις βασικές λειτουργίες της εργασίας» (Peck & Kirkbride, 2001).
Τέλος, στο άρθρο του Feldman, (2004), παρουσιάζεται μια μελέτη στην οποία οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι ενώ οι εργοδότες συχνά εξέφραζαν σημαντική συμπάθεια για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, ήταν ακόμα λιγότερο πιθανό να τους προσλάβουν. Επίσης, αναφέρεται χαρακτηριστικά πώς επειδή οι υπεύθυνοι προσλήψεων τείνουν να επιλέγουν υποψηφίους που είναι σαν τους αυτούς, τα άτομα με ιδιαίτερα ορατές αναπηρίες μπορεί να είναι λιγότερο πιθανό να επιλεγούν για εργασία.