3.3. Παράγοντες επιρροής των επαγγελματικών επιλογών των ατόμων με αναπηρία
Είναι γεγονός ότι οι επαγγελματικές επιλογές των ατόμων με αναπηρία επηρεάζονται από σύνθετους και πολυδιάστατους παράγοντες, οι οποίοι εξαρτώνται από παραμέτρους που καταλήγουν να διαμορφώνουν τις επιλογές και τις δυνατότητές τους. Πιο συγκεκριμένα, τα άτομα με αναπηρία καλούνται να αντιμετωπίσουν – μεταξύ άλλων – κοινωνικές προκαταλήψεις, περιορισμένες εργασιακές ευκαιρίες και σχέσεις με συναδέλφους, και το πιο σημαντικό η έλλειψη προσβασιμότητας στον εργασιακό χώρο.
Επομένως, είναι ιδιαίτερα σημαντική η εξέταση των παραμέτρων αυτών αλλά και η συνειδητοποίηση των εμποδίων που καλούνται να αντιμετωπίσουν τα άτομα με αναπηρία στο χώρο εργασίας τους, με σκοπό την αναγνώριση και την συμμετοχή τους στην παραγωγική διαδικασία. Ακολούθως παρουσιάζονται μερικοί βασικοί παράγοντες επιρροής των επαγγελματικών τους επιλογών.
3.3.1. Προσβασιμότητα στην Αγορά Εργασίας
Η προσβασιμότητα είναι η δυνατότητα λήψης πληροφοριών και συμμετοχής σε προγράμματα και δραστηριότητες αφορά την ικανότητα κάποιου να προσεγγίσει και να κινηθεί σε ένα μέρος όπου χρησιμοποιεί και απολαμβάνει υπηρεσίες, παρέχονται πληροφορίες και του δίνεται η δυνατότητα να συμμετέχει σε δραστηριότητες και σε προγράμματα, με τρόπο ίσο, αξιοπρεπή, ανεξάρτητο και ασφαλή (ADA, 1999· Ισραηλινός νόμος περί ίσων δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρίες, 2005, όπως αναφέρεται στο Waisman-Nitzan et al., 2021). Ακολούθως παρουσιάζονται μελέτες που σχετίζονται με την προσβασιμότητα στον εργασιακό χώρο.
Η έρευνα των Bechange et al., (2024), επισημαίνει την δυσκολία πολλών συμμετεχόντων αναφορικά με την πρόσβαση στον χώρο εργασίας. Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται το παράδειγμα ενός άνδρα με σωματική αναπηρία ο οποίος δεν μπορούσε να μετακινηθεί εύκολα στο γραφείο του, μιας και στεγαζόταν σε πολλούς ορόφους σε ένα πολυώροφο κτίριο. Ομοίως μία ακόμη συμμετέχουσα της έρευνας με προβλήματα ακοής ανέφερε πως δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει τη νοηματική γλώσσα με άλλους συναδέλφους στο χώρο εργασίας της και ένιωθε μόνη και απομονωμένη.
Ακόμη η μελέτη των Jin & Paulsen (2018), η οποία εξετάζει την επίδραση της πρόσβασης σε ευκαιρίες απασχόλησης στην περιοχή του Σικάγο, αναφέρει ότι η προσβασιμότητα στην εργασία διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην εξήγηση των ποσοστών ανεργίας και του εισοδήματος των νοικοκυριών. Τα ευρήματα έδειξαν ότι η ενίσχυση της προσβασιμότητας οδηγεί σε μείωση της ανεργίας και στην βελτίωση του εισοδήματος των νοικοκυριών.
Γίνεται επομένως αντιληπτό ότι η έλλειψη προσβασιμότητας δεν αφορά μόνο τον περιορισμό σε υλικά (π.χ. ράμπες), αλλά σχετίζεται με την γενικότερη παράδοση της εργασίας και την αντίληψη που υπάρχει για τις δυνατότητες των ατόμων με αναπηρία να ανταποκριθούν με επάρκεια στις απαιτήσεις της εκάστοτε θέσης. Άρα, η συνειδητοποίηση των παραμέτρων αυτών είναι καθοριστική, διότι διαφορετικά είναι ιδιαίτερα δύσκολη η ανάπτυξη προγραμμάτων, τα οποία συμβάλλουν στην ισότιμη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στην παραγωγική διαδικασία, με στόχο την καταπολέμηση των ανισοτήτων και της ανεργίας.