1.2.1      H βία από τον ερωτικό σύντροφο (Intimate Partner Violence-IPV)-Στατιστικά στοιχεία από την ΕΛ.ΑΣ. την περίοδο μετά τον COVID-19  (Ά μέρος)

H βία από τον ερωτικό σύντροφο είναι ένα μοτίβο κακοποιητικών συμπεριφορών που εκδηλώνονται σε σχέσεις, με στόχο την απόκτηση ή διατήρηση ελέγχου από τον θύτη. Περιλαμβάνει σωματική, σεξουαλική, ψυχολογική, οικονομική ή συναισθηματική βία. Η κακοποίηση επηρεάζει άτομα ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, σεξουαλικού προσανατολισμού ή κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου, και μπορεί να συμβεί σε οποιαδήποτε σχέση. (Assembly, 1993).

Σύμφωνα με επίσημα δεδομένα της Ελληνικής Αστυνομίας (Γενική Γραμματεία Ισότητας και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, 2023) και του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτο για την Ισότητα των Φύλων (European Institute for Gender Equality [EIGE], 2023) τα καταγεγραμμένα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας κατά των γυναικών παρουσιάζουν συνεχή αύξηση την τελευταία δεκαετία, με ιδιαίτερη έξαρση κατά την περίοδο της πανδημίας COVID-19 και έπειτα. Το 2021 καταγράφηκε μια ραγδαία αύξηση των καταγγελιών κατά 72,9% σε σχέση με το 2020, ενώ το 2022, σε σύγκριση με το 2020, ο  αριθμός των γυναικών που κατήγγειλαν ενδοοικογενειακή βία υπερδιπλασιάστηκε, φτάνοντας το 137,6%. Από τα συνολικά καταγεγραμμένα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας, οι γυναίκες αποτελούν το 75% των θυμάτων που προχωρούν σε καταγγελία στην αστυνομία.

Η ανάλυση των σχέσεων θύματος και δράστη δείχνει ότι η πλειονότητα των περιστατικών σχετίζεται με συντροφικές ή συζυγικές σχέσεις, με ποσοστό 59,4%. Οι σύζυγοι (31,7%) και οι μόνιμοι σύντροφοι (13,5%) καταγράφονται ως οι κύριοι δράστες, ενώ οι τέως σύντροφοι και οι τέως σύζυγοι ακολουθούν με 7,3% και 6,8%, αντίστοιχα. Στις υπόλοιπες κατηγορίες θυμάτων ενδοοικογενειακής βίας περιλαμβάνονται τα παιδιά (14,3%), οι γονείς (9,8%) και τα αδέλφια (7,2%) των δραστών.

Στη ίδια έρευνα, αναφορικά με τις μορφές βίας, τα δεδομένα δείχνουν ότι τα περισσότερα καταγεγραμμένα περιστατικά αφορούν στη σωματική και ψυχολογική βία. Το 2022, ο αριθμός των περιστατικών σωματικής βίας παρέμεινε σχετικά σταθερός, ενώ οι περιπτώσεις ψυχολογικής βίας αυξήθηκαν κατά 44,9% σε σχέση με το 2021. Επιπλέον, καταγράφηκε σημαντική αύξηση (284,4%) των καταγγελιών για σεξουαλική βία, με τα περιστατικά προσβολής γενετήσιας αξιοπρέπειας να υπερ-τριπλασιάζονται το 2022 σε σχέση με το 2021. Η οικονομική βία, αν και δεν καλύπτεται πλήρως από τη νομοθεσία, παρουσίασε επίσης αύξηση στις καταγγελίες, φτάνοντας το 2022 σε 1.626 περιπτώσεις για γυναίκες, ενώ οι άνδρες ανήλθαν σε 60 καταγγελίες (βλ. Παράρτημα 1).

Η βία από τον ερωτικό σύντροφο εκδηλώνεται με ένα σύνολο συμπεριφορών που εφαρμόζονται μέσα από διάφορες τακτικές, ορισμένες επιβλαβείς για τη σωματική ακεραιότητα και άλλες όχι, κάποιες παράνομες και άλλες νόμιμες, και εκδηλώνονται σε επαναλαμβανόμενα επεισόδια, συχνά σε καθημερινή βάση. Επίσης μπορεί να είναι ένας συνδυασμός χρήσης σωματικής βίας, εκφοβιστικών ενεργειών και ελεγκτικών πρακτικών από τους δράστες, που οδηγεί στην πρόκληση φόβου καθώς και σωματικής και ψυχολογικής βλάβης στα θύματα και στοχεύει στην άσκηση ελέγχου ή στην εξαναγκαστική συμμόρφωση του θύματος (McHugh & Frieze, 2006).