3.2.4      Κοινωνικό επίπεδο

Κοινωνικές ανισότητες και διακρίσεις

Η κακοποίηση παιδιών με αναπηρία επηρεάζεται σημαντικά από τις κοινωνικές ανισότητες και τις διακρίσεις που υφίστανται τα άτομα με αναπηρία στις κοινωνίες. Οι κοινωνικές ανισότητες περιλαμβάνουν τις διαφορές στην πρόσβαση σε οικονομικούς πόρους, εκπαίδευση, υγειονομική περίθαλψη και υποστηρικτικές υπηρεσίες, οι οποίες ενδέχεται να δημιουργούν συνθήκες που αυξάνουν τον κίνδυνο κακοποίησης. Τα παιδιά με αναπηρία συχνά αντιμετωπίζουν περιορισμένες ευκαιρίες για κοινωνική συμμετοχή, κάτι που ενδέχεται να τα απομονώσει από σημαντικούς υποστηρικτικούς μηχανισμούς και να ενισχύσει την ευπάθειά τους στην κακοποίηση (Emerson & Hatton, 2007).

Οι κοινωνικές ανισότητες και οι διακρίσεις οδηγούν επίσης στην περιθωριοποίηση των ατόμων με αναπηρία και στη στιγματισμό των οικογενειών τους. Τα παιδιά με αναπηρία μπορεί να βιώσουν διακρίσεις στο σχολείο, στον κοινωνικό περίγυρο ή ακόμα και στο σπίτι, γεγονός που ενδέχεται να έχει αρνητική επίδραση στην αυτοεκτίμησή τους και στη σχέση τους με τους γονείς ή άλλα μέλη της οικογένειας. Οι οικογένειες που ζουν σε περιβάλλοντα με υψηλότερες κοινωνικές ανισότητες ενδέχεται να έχουν λιγότερη πρόσβαση σε υποστηρικτικές υπηρεσίες ή να βιώνουν μεγαλύτερες οικονομικές δυσκολίες, γεγονός που αυξάνει την πίεση στους γονείς και τον κίνδυνο κακοποίησης (Serchuk et al., 2021).

Επιπλέον, οι κοινωνικές ανισότητες μπορεί να διαδραματίσουν ρόλο στην έλλειψη ενσυναίσθησης και κατανόησης των αναγκών των παιδιών με αναπηρία. Σε κοινωνίες όπου η αναπηρία δεν θεωρείται ισότιμη ή είναι συνυφασμένη με τη φτώχεια, τα άτομα με αναπηρία και οι οικογένειές τους συχνά δεν έχουν επαρκή πρόσβαση σε κρατικούς μηχανισμούς πρόνοιας και προστασίας, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο κακοποίησης και παραμέλησης. Η φτώχεια, για παράδειγμα, μπορεί να αναγκάσει τις οικογένειες να επικεντρωθούν στην επιβίωση, με αποτέλεσμα την αδυναμία παροχής επαρκούς φροντίδας και προστασίας για τα παιδιά με αναπηρία (Enwefa et al., 2006).

Ελλιπής θεσμική προστασία και κρατικές πολιτικές

Η ελλιπής θεσμική προστασία και οι αδύναμες κρατικές πολιτικές σχετικά με την παιδική κακοποίηση, και ειδικότερα με την κακοποίηση παιδιών με αναπηρία, είναι καθοριστικοί παράγοντες κινδύνου για την ευημερία αυτών των παιδιών (Stalker & McArthur, 2012). Οι πολιτικές που αφορούν τα δικαιώματα των παιδιών με αναπηρία, την πρόσβασή τους σε υπηρεσίες υγείας και εκπαίδευσης ή την προστασία τους από κακοποίηση είναι συχνά ανεπαρκείς ή μη συντονισμένες σε πολλές χώρες (UNICEF, 2013). Η απουσία ενός ενιαίου πλαισίου θεσμικής προστασίας και παρέμβασης μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις όπου η κακοποίηση και η παραμέληση δεν αναγνωρίζονται ή δεν καταγγέλλονται έγκαιρα (Jones et al., 2012).

Η έλλειψη κρατικής υποστήριξης μπορεί να συντελέσει στην αδυναμία των οικογενειών να διαχειριστούν τις ανάγκες των παιδιών με αναπηρία. Όταν οι γονείς δεν έχουν πρόσβαση σε οικονομική βοήθεια, υπηρεσίες ψυχολογικής υποστήριξης ή ειδική εκπαίδευση, η πίεση που δέχονται ενδέχεται να τους οδηγήσει σε ακατάλληλες στρατηγικές διαχείρισης, όπως παραμέληση ή ακόμη και κακοποίηση (Njelesani, 2019). Η συστηματική έλλειψη επαγγελματικής στήριξης από κρατικές υπηρεσίες συχνά καθιστά δύσκολη την αποτελεσματική ανίχνευση ή την παρέμβαση σε περιπτώσεις κακοποίησης (Sullivan & Knutson, 2000).

Επιπλέον, η αδυναμία των κρατικών θεσμών να εφαρμόσουν και να επιβλέψουν την εφαρμογή πολιτικών προστασίας για τα παιδιά με αναπηρία συμβάλλει στην κοινωνική περιθωριοποίηση αυτών των παιδιών. Σε πολλές περιπτώσεις, η νομοθεσία είναι είτε ασαφής είτε ελλιπής ως προς την κάλυψη των αναγκών των παιδιών με αναπηρία (Conrad, 2006) . Η έλλειψη ενιαίων πολιτικών που να προλαμβάνουν την κακοποίηση ή να προσφέρουν ολοκληρωμένες λύσεις για την προστασία αυτών των παιδιών ενδέχεται να αφήσει τις οικογένειες εκτεθειμένες σε κινδύνους και τα παιδιά χωρίς τη στοιχειώδη προστασία που χρειάζονται (Emerson & Hatton, 2007).