3.2.2      Οικογενειακοί παράγοντες

Οικονομικά προβλήματα

Τα ευρήματα των μελετών αναδεικνύουν τη σαφή σύνδεση μεταξύ οικονομικής επισφάλειας και αυξημένου κινδύνου κακοποίησης παιδιών με αναπηρία. Σύμφωνα με ανάλυση δεδομένων από την Έρευνα Οικογενειακής Υγείας του Οχάιο του 2010 (Ohio Family Health Survey) (Goudie et al., 2014), τα παιδιά με αναπηρία έχουν διπλάσιες πιθανότητες να διαμένουν με φροντιστές που βιώνουν υψηλά επίπεδα οικονομικού στρες και σχεδόν 3,5 φορές περισσότερες πιθανότητες να ζουν σε περιβάλλον όπου συνυπάρχουν τόσο οικονομικό όσο και ψυχολογικό στρες, συγκριτικά με παιδιά χωρίς αναπηρία.

Παρόμοια, η μελέτη των Maclean et al. (2017) επιβεβαιώνει ότι οι οικογένειες παιδιών με αναπηρία αντιμετωπίζουν εντονότερες οικονομικές πιέσεις λόγω αυξημένων εξόδων για ιατρική περίθαλψη και εξειδικευμένες υπηρεσίες, ενώ η ανάγκη μείωσης της επαγγελματικής απασχόλησης επιβαρύνει περαιτέρω την οικονομική τους κατάσταση. Οι οικονομικοί αυτοί περιορισμοί συνδέονται με την αυξημένη εμφάνιση παραμελητικών συμπεριφορών από πλευράς γονέων, ιδίως όταν συνοδεύονται από χαμηλή πρόσβαση σε υποστηρικτικές δομές και αυξημένες απαιτήσεις φροντίδας.

Η μελέτη των Chan και Lam (2016), η οποία επικεντρώνεται σε γονείς παιδιών με διαταραχή αυτιστικού φάσματος, έδειξε ότι η οικονομική πίεση σχετίζεται άμεσα με την εμφάνιση ψυχολογικής επιθετικότητας, ενώ η ένταση των συμπτωμάτων του παιδιού, σε συνδυασμό με το γονεϊκό άγχος, αυξάνει τον κίνδυνο για σωματική κακοποίηση.

Η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης

Η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης αποτελεί έναν κρίσιμο οικογενειακό παράγοντα που συνδέεται με την αυξημένη πιθανότητα κακοποίησης ή παραμέλησης παιδιών με αναπηρία. Η κοινωνική υποστήριξη λειτουργεί ως προστατευτικός μηχανισμός, μειώνοντας το άγχος των φροντιστών και ενισχύοντας την ψυχική τους ανθεκτικότητα. Αντίθετα, η απουσία υποστηρικτικών δικτύων, όπως συγγενείς, φίλοι ή επαγγελματικές υπηρεσίες, έχει συσχετιστεί με μεγαλύτερη συναισθηματική εξάντληση των γονέων, αυξημένα επίπεδα άγχους και αισθήματα απομόνωσης, τα οποία ενδέχεται να επηρεάσουν αρνητικά την ποιότητα της φροντίδας του παιδιού (McConnell et al., 2014; Resch et al., 2012).

Ειδικά στις οικογένειες παιδιών με αναπηρία, η κοινωνική απομόνωση είναι συχνό φαινόμενο, καθώς οι γονείς τείνουν να αποσύρονται από κοινωνικές δραστηριότητες λόγω των αυξημένων απαιτήσεων φροντίδας, των προβλημάτων συμπεριφοράς του παιδιού ή και του στίγματος που σχετίζεται με την αναπηρία. Η απουσία κοινωνικής υποστήριξης καθιστά πιο δύσκολη τη διαχείριση της καθημερινότητας και εντείνει την αίσθηση ανεπάρκειας, γεγονός που μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο εκδήλωσης κακοποιητικών συμπεριφορών (Kyzar et al., 2012; Oelofsen & Richardson, 2006).