3.2.2 Οικογενειακοί παράγοντες
Διάλυση γάμου και μονογονεϊκές οικογένειες
Η καθημερινή φροντίδα ενός παιδιού με αναπηρία συνεπάγεται σημαντικό ψυχολογικό και σωματικό φορτίο για τους γονείς, το οποίο μπορεί να επιβαρύνει τη συζυγική σχέση (Benson & Karlof, 2009). Μελέτες έχουν δείξει ότι οι γονείς παιδιών με αναπτυξιακές αναπηρίες διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο διαζυγίου, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν επιπλέον στρεσογόνοι παράγοντες, όπως οικονομικές δυσκολίες ή έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης (Hartley et al., 2010).
Η διάλυση του γάμου σε αυτές τις οικογένειες συχνά οδηγεί σε μονογονεϊκές οικογένειες, κυρίως με επικεφαλής τη μητέρα. Οι ανύπαντρες μητέρες παιδιών με αναπηρία αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες προκλήσεις, όπως αυξημένο άγχος, οικονομικές πιέσεις και κοινωνική απομόνωση, οι οποίες μπορεί να επηρεάσουν την ποιότητα της φροντίδας που παρέχουν (Green, 2007). Η έλλειψη υποστήριξης και οι πολλαπλές απαιτήσεις της καθημερινότητας μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο παραμέλησης ή κακοποίησης των παιδιών με αναπηρία σε αυτές τις οικογένειες (Sartor et al., 2023).
Σύμφωνα με το οικολογικό μοντέλο, οι μεταβολές στη δομή της οικογένειας, όπως η μετάβαση σε μονογονεϊκό νοικοκυριό, αποτελούν κρίσιμο οικογενειακό παράγοντα που επηρεάζει τη δυναμική κινδύνου για κακοποίηση. Η έλλειψη ενός δεύτερου γονεϊκού προσώπου για κατανομή του φορτίου φροντίδας και η κοινωνική απομόνωση που συχνά συνοδεύει τη μονογονεϊκότητα, συνθέτουν ένα πλαίσιο υψηλού στρες που ενδέχεται να οδηγήσει σε εκδήλωση δυσλειτουργικών συμπεριφορών έναντι του παιδιού (Roskam & Mikolajczak, 2023).
3ος Πίνακας αποτελεσμάτων: Οι οικογενειακοί παράγοντες κινδύνου εκδήλωσης ενδοοικογενειακής βίας σε παιδιά με αναπηρία
| Συγγραφέας / Έτος | Χώρα μελέτης | Παράγοντας Κινδύνου | Συνέπειες για το Παιδί | |||||
| Svensson et al., 2013 | Σουηδία | Γονεϊκό άγχος, συναισθηματική εξάντληση | Μειωμένη συναισθηματική υποστήριξη, αυξημένος κίνδυνος κακοποίησης λόγω περιορισμένων ψυχικών πόρων του γονέα. | |||||
| Cheng & Lai, 2023 | Χονγκ Κονγκ | Χρόνιο άγχος, ψυχολογική πίεση, ανασφάλεια για το μέλλον | Σωματική και συναισθηματική
κακοποίηση λόγω περιορισμένης ικανότητας ψυχραιμίας του γονέα. |
|||||
| Fu et al. (2023) | Κίνα | Η κοινωνική απομόνωση και η ανασφάλεια εντείνουν το άγχος των γονέων και μειώνουν την ικανότητά τους να φροντίσουν παιδιά με αναπηρία. | Αυξημένος κίνδυνος
παραμέλησης, συναισθηματικής αποστασιοποίησης και κακοποιητικών πρακτικών |
|||||
| Gérain & Zech, 2018 | Βέλγιο | Συναισθηματική εξάντληση, κοινωνική απομόνωση | Αυξημένη επιθετικότητα, αποστασιοποίηση από το παιδί, ενίσχυση του κινδύνου
κακοποίησης. |
|||||
| McConnell & Savage, 2015 | Καναδάς | Οικονομικές και επαγγελματικές πιέσεις, κοινωνική απομόνωση | Λεκτική ή ψυχολογική
κακοποίηση λόγω της πίεσης και της απομόνωσης που βιώνουν οι γονείς. |
|||||
| Neece et al., 2012 | ΗΠΑ | Δυσλειτουργική σχέση γονέα-
παιδιού, συναισθηματική κόπωση |
Κακοποίηση (σωματική ή
ψυχολογική) λόγω της μεταφοράς θυμού και ματαίωσης στο παιδί. |
|||||
| Goudie et al., 2014 | ΗΠΑ | Οικονομικό και ψυχολογικό στρες | Αυξημένος κίνδυνος κακοποίησης λόγω οικονομικής πίεσης και ψυχολογικής αστάθειας. | |||||
| Maclean et al., 2017 | Αυστραλία | Οικονομικές πιέσεις, περιορισμένα έσοδα λόγω αυξημένων ιατρικών εξόδων | Παραμέληση και κακοποίηση λόγω οικονομικών περιορισμών
και αυξημένων απαιτήσεων φροντίδας. |
|||||
| Chan & Lam, 2016 | Χονγκ Κονγκ | Οικονομική πίεση, γονεϊκό άγχος | Ψυχολογική και σωματική
κακοποίηση λόγω ψυχολογικής επιθετικότητας και αυξημένου άγχους. |
|||||
| McConnell et al., 2014 | Καναδάς | Έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης | Αυξημένος κίνδυνος κακοποίησης λόγω αυξημένων επιπέδων άγχους και εξάντλησης των γονέων. | |||||
| Resch et al., 2012 | ΗΠΑ | Απουσία κοινωνικών δικτύων και υποστήριξης | Αυξημένος κίνδυνος παραμέλησης και κακοποίησης λόγω απομόνωσης και αίσθησης
ανεπάρκειας. |
|||||
| Kyzar et al., 2012 | ΗΠΑ | Κοινωνική απομόνωση | Κακοποίηση ή παραμέληση λόγω περιορισμένων κοινωνικών
αλληλεπιδράσεων και απομόνωσης. |
|||||
| Oelofsen & Richardson, 2006 | Ηνωμένο Βασίλειο | Έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης | Αύξηση της πιθανότητας
κακοποίησης ή παραμέλησης λόγω της αίσθησης αδυναμίας να ανταποκριθούν. |
|||||
| Benson & Karlof, 2009 | ΗΠΑ | Στρες από τη φροντίδα παιδιών με αναπηρία | Αυξημένος κίνδυνος για συναισθηματική παραμέληση ή
κακοποίηση λόγω του αυξημένου φορτίου και της σχέσης πίεσης. |
|||||
| Hartley et al., 2010 | ΗΠΑ | Διαζύγιο, οικονομικές δυσκολίες και έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης | Αυξημένος κίνδυνος για συναισθηματική και σωματική κακοποίηση λόγω των οικογενειακών αναταραχών. | |||||
| Green, 2007 | ΗΠΑ | Μονογονεϊκή οικογένεια, οικονομικές πιέσεις, κοινωνική απομόνωση | Μειωμένη ποιότητα φροντίδας, αυξημένος κίνδυνος παραμέλησης και κακοποίησης λόγω της
αυξημένης πίεσης. |
|||||
| Sartor et al., 2023 | ΗΠΑ | Έλλειψη υποστήριξης και
αυξημένα καθημερινά φορτία |
Αυξημένος κίνδυνος παραμέλησης και κακοποίησης λόγω της
εξάντλησης και του άγχους των γονέων. |
|||||
| Roskam & Mikolajczak, 2023 | Βέλγιο | Μετάβαση σε μονογονεϊκή οικογένεια,
κοινωνική απομόνωση |
Αυξημένος κίνδυνος κακοποίησης λόγω της έλλειψης υποστήριξης
και της αυξημένης πίεσης από τις καθημερινές απαιτήσεις. |
|||||