ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ

ΣΧΟΛΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΩΝ ΑΝΘΡΩΠΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΕΧΝΩΝ

ΤΜΗΜΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ

 

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή»

 

 

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ «ΕΝΔΟΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΗ ΒΙΑ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΜΕ ΑΝΑΠΗΡΙΑ»

 

 

Θεανώ Βαρβέλη

Θεσσαλονίκη, 2025

 

 

Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής

Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Επιστήμες της Αγωγής: Ειδική Αγωγή»

 

 

ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Ενδοοικογενειακή βία σε παιδιά με αναπηρία

Intrafamilial violence against children with disabilities

 

Βαρβέλη Θεανώ

 

 

Εξεταστική επιτροπή

Συριοπούλου-Δελλή Χριστίνα, Επόπτης

Παπαβασιλείου Ιωάννα,  Εξεταστής

Γουλετά Ειρήνη,  Εξεταστής

Θεσσαλονίκη, 2025

 

 

Η συγγραφέας βεβαιώνει ότι το περιεχόμενο του παρόντος έργου είναι αποτέλεσμα προσωπικής εργασίας και ότι έχει γίνει η κατάλληλη αναφορά στην εργασία τρίτων, όπου κάτι τέτοιο ήταν απαραίτητο, σύμφωνα με τους κανόνες της ακαδημαϊκής δεοντολογίας.

……………(υπογραφή)…………………

Βαρβέλη Θεανώ

 

Πίνακας περιεχομένων

 

Περίληψη

Abstract

Πρόλογος

Εισαγωγή

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1ο – ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

1.1          Ορισμός και κατηγορίες της βίας

1.2          Η ενδοοικογενειακή βία

1.2.1      H βία από τον ερωτικό σύντροφο (Intimate Partner Violence-IPV)-Στατιστικά στοιχεία από την ΕΛ.ΑΣ. την περίοδο μετά τον COVID-19

1.2.2      Κακοποίηση ηλικιωμένων

1.2.3      Κακοποίηση παιδιών – Οι αλλαγές στο ελληνικό νομικό πλαίσιο

1.3          Μορφές ενδοοικογενειακής βίας σε παιδιά

1.3.1      Σωματική βία

1.3.2      Σεξουαλική κακοποίηση

1.3.3      Συναισθηματική / ψυχολογική βία

1.3.4      Παραμέληση

1.3.5      Εμπορική εκμετάλλευση

1.4          Ενδοοικογενειακή βία σε παιδιά με αναπηρία

1.5          Το οικολογικό μοντέλο στην κατανόηση της ενδοοικογενειακής κακοποίησης παιδιών με αναπηρία

Σκοπός της έρευνας – Ερευνητικά ερωτήματα

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2ο- ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

2.1          Ερευνητικός σχεδιασμός

2.2          Κριτήρια ένταξης

2.3          Κριτήρια αποκλεισμού

2.4          Ερευνητικά εργαλεία

2.5          Διαδικασία

2.6          Ανάλυση δεδομένων

Διάγραμμα ροής έρευνας

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3ο- ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ

3.1          ΟΙ μορφές ενδοοικογενειακής βίας που υφίστανται τα παιδιά με αναπηρία στο οικογενειακό περιβάλλον

3.1.1      Σωματική βία στα παιδιά με αναπηρία

3.1.2      Σεξουαλική βία στα παιδιά με αναπηρία

3.1.3      Συναισθηματική/ψυχολογική βία στα παιδιά με αναπηρία

3.1.4      Παραμέληση στα παιδιά με αναπηρία

3.1.5      Εμπορική εκμετάλλευση των παιδιών με αναπηρία

1ος Πίνακας αποτελεσμάτων : Οι μορφές ενδοοικογενειακής κακοποίησης σε παιδιά με αναπηρία

3.2          Ποιοι είναι οι βασικοί παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την εκδήλωση της κακοποίησης σε παιδιά με αναπηρίας;

3.2.1.     Ατομικοί παράγοντες

Η ηλικία

Το φύλο

Τύπος αναπηρίας

2ος Πίνακας αποτελεσμάτων: Οι ατομικοί παράγοντες κινδύνου εκδήλωσης ενδοοικογενειακής βίας σε παιδιά με αναπηρία

3.2.2      Οικογενειακοί παράγοντες

Γονεϊκό άγχος και συναισθηματική εξάντληση

Οικονομικά προβλήματα

Η έλλειψη κοινωνικής υποστήριξης

Διάλυση γάμου και μονογονεϊκές οικογένειες

3ος Πίνακας αποτελεσμάτων : Οι οικογενειακοί παράγοντες κινδύνου εκδήλωσης ενδοοικογενειακής βίας σε παιδιά με αναπηρία

3.2.3      Κοινοτικοί παράγοντες

Επικίνδυνες ή υποβαθμισμένες γειτονιές

Έλλειψη πρόσβασης σε κοινωνικές και υποστηρικτικές υπηρεσίες

Σχολεία χωρίς συμπερίληψη

4ος Πίνακας αποτελεσμάτων : Οι κοινοτικοί παράγοντες κινδύνου εκδήλωσης ενδοοικογενειακής βίας σε παιδιά με αναπηρία

3.2.4      Κοινωνικό επίπεδο

Πολιτισμικές αντιλήψεις για την αναπηρία και το στίγμα

Κοινωνικές ανισότητες και διακρίσεις

Ελλιπής θεσμική προστασία και κρατικές πολιτικές

5ος Πίνακας αποτελεσμάτων : Οι κοινωνικοί παράγοντες κινδύνου εκδήλωσης ενδοοικογενειακής βίας σε παιδιά με αναπηρία

3.3          Συνέπειες της ενδοοικογενειακής βίας στα παιδιά με αναπηρία

3.3.1      Σωματικές συνέπειες

3.3.2      Ψυχικές και συναισθηματικές συνέπειες

3.3.3      Κοινωνικές συνέπειες

6ος Πίνακας αποτελεσμάτων : Οι συνέπειες της ενδοοικογενειακής κακοποίησης στα παιδιά με αναπηρία

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 4ο : ΣΥΖΗΤΗΣΗ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

4.1          Συζήτηση

4.2          Συμπεράσματα

4.3          Περιορισμοί της έρευνας

4.4          Προτάσεις για μελλοντική έρευνα

4.5          Επιπτώσεις της έρευνας

Βιβλιογραφία

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ     1

Παράρτημα 1: Δείκτες από την ΕΛ.ΑΣ. για τη βία κατά των γυναικών στην Ελλάδα (2010–2022)

Παράρτημα 2: Δείκτες από την ΕΛ.ΑΣ. για τον ετήσιο αριθμό δραστών εγκλημάτων ενδοοικογενειακής βίας (2012–2022)

Παράρτημα 3: Δείκτες από την ΕΛ.ΑΣ. για τον ετήσιο αριθμό γυναικών (18 ετών και άνω) θυμάτων γυναικοκτονίας στην Ελλάδα (2010–2022)

Παράρτημα 4- Απόσπασμα της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού- Δικαιώματα παιδιών με αναπηρία (Ν. 2101/1992, άρθρα 7, 16, 19 και 23)

Παράρτημα 5 – Απόσπασμα από τον Ν. 3500/2006 για την Αντιμετώπιση της Ενδοοικογενειακής Βίας (άρθρα 1, 6, 8)

Παράρτημα 6: Απόσπασμα Ν. 5090/2024 (Τροποποίηση του Ν. 3500/2006)

Παράρτημα 7: Άρθρα 336 και 338 Ποινικού Κώδικα

Παράρτημα 8: Ποινική Διαμεσολάβηση σε περιπτώσεις Ενδοοικογενειακής Βίας

Παράρτημα 9 – Σημεία-κλειδιά του Ν. 5172/2025 (ΦΕΚ A’ …/2025)

Παράρτημα 10- Απόσπασμα της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού (Ν. 2101/1992, άρθρα 32 και 34 )