1.3.3      Συναισθηματική / ψυχολογική βία

Η συναισθηματική ή ψυχολογική κακοποίηση των παιδιών συνιστά μία από τις πιο επιβλαβείς αλλά και λιγότερο αναγνωρισμένες μορφές παιδικής κακοποίησης. Σύμφωνα με τον ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO, 2004): «η συναισθηματική ή ψυχολογική βία περιλαμβάνει τον περιορισμό των κινήσεων του παιδιού, την υποτίμηση, τον χλευασμό, τις απειλές και τον εκφοβισμό, τις διακρίσεις, την απόρριψη και άλλες μη σωματικές μορφές εχθρικής μεταχείρισης», που προκαλούν συναισθηματική οδύνη ή ψυχολογική βλάβη.

Ορίζεται επίσης ως ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο ή ένα ακραίο περιστατικό συμπεριφοράς από γονείς ή φροντιστές, το οποίο υπονομεύει θεμελιώδεις ψυχολογικές ανάγκες του παιδιού. Οι ανάγκες αυτές περιλαμβάνουν την αίσθηση ασφάλειας, τη δυνατότητα κοινωνικοποίησης, τη συναισθηματική και κοινωνική υποστήριξη, τη γνωστική διέγερση και τον σεβασμό της προσωπικότητας του παιδιού. Τέτοιες συμπεριφορές στέλνουν στο παιδί μηνύματα ότι είναι άχρηστο, ανεπαρκές, μη αγαπητό ή ανεπιθύμητο, ή ότι η αξία του περιορίζεται μόνο στην εξυπηρέτηση των αναγκών άλλων ή ότι μπορεί εύκολα να παραμεριστεί (Brassardet al., 2020).

Επιπλέον, σύμφωνα με το ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (WHO, 1999) όπως αποτυπώθηκε στην Αναφορά της Διαβούλευσης για την Πρόληψη της Κακοποίησης Παιδιών (Report of the Consultation on Child Abuse Prevention) η συναισθηματική κακοποίηση περιλαμβάνει την αδυναμία παροχής ενός υποστηρικτικού και αναπτυξιακά κατάλληλου περιβάλλοντος για το παιδί, το οποίο απαιτεί την ύπαρξη μιας πρωτογενούς φιγούρας προσκόλλησης, έτσι ώστε το παιδί να αναπτύξει σταθερές και πλήρεις συναισθηματικές και κοινωνικές ικανότητες σύμφωνα με τις δυνατότητές του και το κοινωνικό πλαίσιο στο οποίο ζει. Επίσης, περιλαμβάνει ενέργειες που ενδέχεται να προκαλέσουν ή να έχουν υψηλή πιθανότητα να προκαλέσουν βλάβη στην υγεία ή στην σωματική, ψυχική, πνευματική, ηθική ή κοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. Τέτοιες ενέργειες, οι οποίες βρίσκονται υπό τον έλεγχο του γονέα ή του ατόμου που βρίσκεται σε σχέση ευθύνης, εμπιστοσύνης ή εξουσίας, περιλαμβάνουν τον περιορισμό της κινητικότητας του παιδιού, τη χρήση υποτίμησης, την αποδοκιμασία, την κατακραυγή, τις απειλές, τον εκφοβισμό, τη διάκριση και τη γελοιοποίηση, καθώς και άλλες μη φυσικές μορφές εχθρικής ή απορριπτικής συμπεριφοράς.

Η συναισθηματική κακοποίηση εκδηλώνεται μέσω λεκτικής επιθετικότητας, προσβλητικών ή μειωτικών σχολίων, καθώς και μέσω απόρριψης ή απαξίωσης του παιδιού από τον φροντιστή του και μπορεί να συνυπάρχει ή να είναι συνέπεια σωματικής ή σεξουαλικής κακοποίησης. Μπορεί όμως να εμφανίζεται και ως ξεχωριστή μορφή κακοποίησης με σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του παιδιού. (Hornor, 2012).