Ευγενία (Τζένη) Βαμβακά*

Η πρόταση του ΣΥΡΙΖΑ για την εκπαίδευση γνωρίζουμε πλέον ότι έχει δύο διακριτούς στόχους: Δημόσια, δωρεάν, δημοκρατική, μαζική εκπαίδευση, από τη μια μεριά, και ποιοτικά αναβαθμισμένη, υψηλού επιπέδου εκπαίδευση, από την άλλη.

Μέχρι τώρα τα νεοφιλελεύθερα διλήμματα του τύπου «ποιοτική εκπαίδευση για λίγους ή μαζική εκπαίδευση χαμηλού επιπέδου», «αριστεία ή δημοκρατία», ήταν προσχηματικά, και αναπαράγουν διαχρονικά επιχειρήματα των συντηρητικών δυνάμεων. Για την Αριστερά, η απόλαυση του αγαθού της Παιδείας από όλους και όλες ανεξαιρέτως αποτελούσε πάντα όπλο κοινωνικής και προσωπικής χειραφέτησης και μέσο εμβάθυνσης της δημοκρατίας. Σήμερα, ίσως περισσότερο από ποτέ, η γνώση και η κριτική της είναι η δύναμη, όχι μόνο για την κατανόηση, αλλά και για την αλλαγή της κοινωνίας. Αυτή η δύναμη οφείλει να βρίσκεται στα χέρια των πολλών και όχι των λίγων.

Αυτό πρέπει να ισχύει και στην Ειδική Εκπαίδευση που είναι ένα μεγάλο τραυματισμένο κομμάτι της Εκπαίδευσης.

Το άρθρο 21, παρ. 6 του Συντάγματος ορίζει ότι «τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της χώρας». Με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες το Κράτος δεσμεύεται και υποχρεώνεται, αναγνωρίζοντας το δικαίωμα στην υποχρεωτική εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και με σκοπό την άσκηση του δικαιώματος αυτού να λαμβάνει όλα τα απαιτούμενα μέτρα που αποσκοπούν στην ευθυγράμμιση των νόμων και των πρακτικών τους που διασφαλίζουν μεταξύ άλλων ότι:

Α) τα παιδιά με αναπηρίες και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δεν αποκλείονται από τη δωρεάν και υποχρεωτική πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση βάσει αναπηρίας και μπορούν να έχουν ενιαία ποιοτική και ελεύθερη πρόσβαση σ΄ αυτήν σε ίση βάση με τους άλλους,

Β) τα παιδιά με αναπηρίες και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες λαμβάνουν μέσα στο γενικό εκπαιδευτικό σύστημα την απαιτούμενη υποστήριξη προκειμένου να διευκολυνθεί η αποτελεσματική εκπαίδευσή τους,

Γ) στα παιδιά με αναπηρίες και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες παρέχεται εύλογη προσαρμογή στις ατομικές ειδικές ανάγκες και αποτελεσματικά εξατομικευμένα μέτρα υποστήριξης.

Όταν ένας μαθητής χρήζει ειδικής εκπαίδευσης, είναι μαθητής με ιδιαιτερότητες. Δεν χρειάζεται η αναφορά στον όρο «παθήσεις» που μπορεί να είναι δόκιμος στην ιατρική αλλά σε καμία περίπτωση στην εκπαίδευση. Βασική προϋπόθεση είναι η μετατροπή των σχολείων σε χώρους, έτοιμους και πρόθυμους να υποδεχτούν τους μαθητές.

• Η διακηρυγμένη αρχή «ένα σχολείο για όλους» αναφέρεται στο σχολείο της γειτονιάς, στο οποίο εγγράφονται όλα τα παιδιά ανεξαρτήτως δυσκολιών και το οποίο υποστηρίζεται, στελεχώνεται, εξοπλίζεται και διαμορφώνεται έτσι ώστε να υλοποιείται με συνέπεια, σταθερότητα και διάρκεια ο στόχος της ένταξης και συμπερίληψης.

Τα παιδιά με «αναπηρία» και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες δεν θα απομονώνονται χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι τους αλλά σε ένα σχολικό περιβάλλον του σχολείου της γειτονιάς που τα βοηθάει να ενταχθούν στο κοινωνικό σύνολο της εκπαιδευτικής κοινότητας.

• Η ειδική εκπαίδευση αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της γενικής εκπαίδευσης. Οι ειδικές νομοθετικές παρεμβάσεις όπου και όταν απαιτούνται, θα πρέπει να είναι μέρος της γενικότερης νομοθετικής παρέμβασης, να εναρμονίζεται με τους γενικούς και ειδικούς στόχους, να συνυφαίνεται με την γενική εκπαιδευτική διαδικασία και κατά κανόνα να υλοποιούνται στους χώρους, τα πλαίσια και τα προγράμματα της γενικής εκπαίδευσης.

• Την ευθύνη για την εκπαίδευση κάθε μαθητή έχει το σχολείο στο οποίο εγγράφεται. Το σχολείο διατηρεί την αυτοτέλεια και αυτονομία ως προς τις αποφάσεις για τα εκπαιδευτικά προγράμματα. Οι όποιες υποστηρικτικές υπηρεσίες εφόσον αυτές αναφέρονται σε αμιγώς εκπαιδευτικά θέματα έχουν συμβουλευτικό και γνωμοδοτικό χαρακτήρα. Η εγγραφή ή μετεγγραφή σε ειδικό πλαίσιο, όπου και όταν απαιτείται γίνεται με την σύμφωνη γνώμη του γονέα ή του νόμιμου κηδεμόνα του παιδιού.

• Τα δικαιολογητικά, υποστηρικτικά και υποβοηθητικά μέτρα για τα άτομα με αναπηρία και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες έχουν εφαρμογή σε κάθε οργανωμένη εκπαιδευτική διαδικασία καθ΄ όλη τη διάρκεια της ζωής τους δηλαδή στην προσχολική, σχολική και ακαδημαϊκή ζωή καθώς και σε κάθε μορφή δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης.

• Το εύρος, η ποικιλία, η διεπιστημονικότητα και μερικές φορές το μέγεθος και η ένταση των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών και των εμποδίων λόγω αναπηρίας επιβάλλουν την διεπιστημονική, πολύπλευρη εκπαιδευτική αντιμετώπιση.

• Η συμμετοχή όλων των κλάδων είναι ισότιμη και η προσέγγιση έχει κυρίως εκπαιδευτικό χαρακτήρα και όχι ιατρικό.

• Ενιαία και ισότιμη μισθολογική, διοικητική εξέλιξη όλων των εργαζομένων στην ίδια σχολική μονάδα χωρίς διακρίσεις και με βάση τα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα. Η νομοθεσία διευκολύνει την ενιαία συνδικαλιστική έκφραση και υπηρεσιακή κρίση όλων των εργαζομένων στην ίδια σχολική μονάδα.

• Η ειδική εκπαίδευση παρέχεται αποκλειστικά και μόνον από δημόσια σχολεία δωρεάν και έχει υποχρεωτικό χαρακτήρα. Η πολιτεία δεσμεύεται ότι η ειδική εκπαίδευση δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο εμπορευματοποίησης πολύ δε μάλλον κερδοσκοπίας.

• Η χρηματοδότηση της ειδικής εκπαίδευσης γίνεται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Τα ευρωπαϊκά προγράμματα και κονδύλια δεν υποκαθιστούν την κρατική υποχρέωση για χρηματοδότηση αλλά λειτουργούν ενισχυτικά με την εφαρμογή καινοτόμων δράσεων. Χαρακτηρίζονται δε από διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.

• Η αρχή «από το γενικό στο ειδικό», βασική προϋπόθεση για την θεραπεία κάθε επιστήμης, θα πρέπει να ισχύει και για την παιδαγωγική προετοιμασία όλων των εργαζομένων στο χώρο της ειδικής εκπαίδευσης. Σημείο αναφοράς αποτελεί το γενικό σχολείο. Οι εργαζόμενοι σε ειδικά πλαίσια καθώς και συμβουλευτικές υπηρεσίες θα πρέπει να διευκολύνονται ώστε ύστερα από ένα ορισμένο χρονικό διάστημα να επανέρχονται και να υπηρετούν στο γενικό σχολείο.

• Σε έναν χώρο που στηρίζει και στηρίζεται στην ισονομία, και αποδέχεται την ισοτιμία των ανθρώπων, δεν μπορεί παρά όλοι να έχουν ίσα δικαιώματα. Στόχος μας η υιοθέτηση και εφαρμογή των μέτρων εκείνων που θα εξασφαλίσουν στα παιδιά με αναπηρίες και ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες πραγματική πρόσβαση στα εφόδια της εκπαίδευσης.

Με απλά λόγια, το σχολείο που θέλουμε για την ειδική εκπαίδευση σε όλες τις βαθμίδες της (προσχολική, πρωτοβάθμια, δευτεροβάθμια, τριτοβάθμια) είναι ανθρωποκεντρικό, για τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς σε συνεργασία με γονείς και υπηρεσίες υποστήριξης.

Αυτός είναι ο στόχος μας. Ο στόχος του ΣΥΡΙΖΑ. Δεν είναι υποσχέσεις και παροχές είναι ευθύνη μας και υποχρέωση μας η αναδόμηση από μηδενική βάση της Ειδικής Εκπαίδευσης.

*Ψυχολόγος.

Πηγή: Εφημερίδα «Η Αυγή»