ΕΘΝΙΚΗ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΤΥΦΛΩΝ

Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για την εφαρμογή της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία (ΜΕΡΟΣ Γ)

Αυγ 12, 2019 | Διακηρύξεις - Εκθέσεις, ΕΟΤ

▌ Άρθρο 11
Καταστάσεις κινδύνου και ανθρωπιστικών κρίσεων
Κατά τη διάρκεια της προσφυγικής κρίσης του 2015, ένα εκατομμύριο άνθρωποι διέσχισαν τα ελληνικά σύνορα, δημιουργώντας έκτακτες ανθρωπιστικές ανάγκες, μεταξύ αυτών και άτομα με αναπηρία, κυρίως στα νησιά του Αιγαίου που δέχτηκαν μαζικές εισροές πληθυσμών. Η Κοινή Δήλωση ΕΕ-Τουρκίας της 18.3.2016 και η δημιουργία hotspots, σε πέντε
(5) νησιά (Λέσβο, Χίο, Σάμο, Κω και Λέρο) το πρώτο εξάμηνο του 2016, οδήγησε σε έναν σταθερό πληθυσμό αιτούντων άσυλο (περίπου 15.000 άτομα σήμερα) που τελούν σε γεωγραφικό περιορισμό στα νησιά αυτά μέχρι την εξέταση της αίτησής τους.
Η νομοθεσία περιέχει ειδική μέριμνα για τον εντοπισμό και την προστασία των ατόμων με αναπηρία κατά την είσοδο και την εξέταση του αιτήματος ασύλου τους, ως εξής:
► Το άρθρ.14 παρ.8 Ν.4375/2016 περίπτωση (β) περιλαμβάνει στις ευάλωτες
ομάδες «τα άτομα που έχουν αναπηρία ή πάσχουν από ανίατη ή σοβαρή
ασθένεια».
► Το ίδιο άρθρο προβλέπει ότι ο Διοικητής του Κέντρου, ύστερα από σχετική
εισήγηση του κλιμακίου ιατρικού ελέγχου και ψυχοκοινωνικής στήριξης
παραπέμπει τα πρόσωπα που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες στον αρμόδιο
φορέα κοινωνικής στήριξης ή προστασίας.
► Το άρθρ.60 παρ.4 περ.στ΄ του Ν.4375/2016 εξαιρεί τα ευάλωτα άτομα από τις ειδικές διαδικασίες εξέτασης ασύλου στα σύνορα. Κατά την εφαρμογή, ωστόσο, της νομοθεσίας αυτής, από τις αναφορές που δέχεται ο Συνήγορος του Πολίτη προκύπτει ότι υφίστανται διάφορα προβλήματα στην πράξη, που
αφορούν, ιδίως:
► την ανεπάρκεια ή και πλήρη έλλειψη κατάλληλων προνοιακών δομών για την κοινωνική στήριξη των ατόμων αυτών,
► τις καθυστερήσεις των γνωματεύσεων περί ευαλωτότητας του κλιμακίου ιατρικού ελέγχου και ψυχοκοινωνικής στήριξης, καθυστερήσεις οι οποίες έχουν ως συνέπεια τη μη παραπομπή ευάλωτων ατόμων στην κανονική διαδικασία του ασύλου στην ενδοχώρα,
► τη διαβίωση σε συχνά ακατάλληλες συνθήκες υποδοχής στα νησιά ατόμων με σοβαρά προβλήματα υγείας που η παραμονή τους στο νησί όχι απλώς δεν
εγγυάται την κατάλληλη μεταχείριση και παρακολούθησή τους, αλλά αντιθέτως την αποκλείει, λόγω μη ύπαρξης κατάλληλων δομών ή και λόγω των
βεβαρημένων συνθηκών διαβίωσης στα ΚΥΤ. Στις περιπτώσεις αυτές ο
Συνήγορος ζητά από τη διοίκηση, εφόσον θεωρεί μη ενδεδειγμένη την άρση του γεωγραφικού περιορισμού, να αιτιολογήσει σε ποιόν ακριβώς κατάλληλο φορέα κοινωνικής ή ιατρικής στήριξης και προστασίας στο νησί θα μπορούσε να ενταχθεί ο αιτών. Το νομοθετικό πλαίσιο για τις απαιτήσεις υποδοχής αιτούντων διεθνή προστασία (ν. 4540/2018) αποτελεί την καθυστερημένη προσαρμογή της ελληνικής νομοθεσίας προς τις διατάξεις της Οδηγίας 2013/33/ΕΕ (αναδιατύπωση 29.6.13). Ο Συνήγορος υπέβαλε αναλυτικές παρατηρήσεις για το σχέδιο νόμου στο αρμόδιο Υπουργείο και στη Βουλή των
Ελλήνων. Ο νόμος προβλέπει ειδικές συνθήκες υποδοχής, χωρίς να τις εξειδικεύει, για ευάλωτα πρόσωπα όπως «τα άτομα με αναπηρία, διανοητική
διαταραχή, ανίατη ή σοβαρή ασθένεια» και τα θύματα βασανιστηρίων. Αναμένεται η εφαρμογή του στην πράξη.

▌Άρθρο 12
Ισότητα ενώπιον του νόμου
Η απαίτηση ίσης μεταχείρισης διατρέχει το σύνολο των δικαιωμάτων των ΑμεΑ. Στο πλαίσιο αυτό, η ισότητα ενώπιον του νόμου προσλαμβάνει ειδικό βάρος για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των έννομων συμφερόντων τους. Ωστόσο, σοβαρά ζητήματα έχουν διαπιστωθεί από τον Συνήγορο και σχετίζονται με την αμφισβήτηση της δικαιοπρακτικής ικανότητας των ΑμεΑ. Έτσι, απλές διαδικαστικές ενέργειες, όπως η κατάθεση μιας αίτησης ή η είσπραξη χρηματικού ποσού, μέσω τρίτων, εξουσιοδοτημένων προσώπων, συχνά δημιουργούν ανυπέρβλητα προβλήματα. Έχει διαπιστωθεί ότι οι αρμόδιες υπηρεσίες ενίοτε, είτε αμφισβητούν τη δικαιοπρακτική ικανότητα των ατόμων με αναπηρία ή δεν παρέχουν την οφειλόμενη υποστήριξη για τη διευκόλυνση άσκησης των δικαιωμάτων τους, καθώς λείπουν σαφείς διοικητικές οδηγίες και ειδική ενημέρωση. Έτσι, η διάρκεια ισχύος των πληρεξουσίων εγγράφων, η έ

Μετάβαση στο περιεχόμενο