«Εκπαίδευση και κατάρτιση ατόμων με αναπηρία σε τεχνικά επαγγέλματα: μια συνοπτική βιβλιογραφική ανασκόπηση των εφαρμογών και προσαρμογών στον γεωτεχνικό κλάδο»-Διπλωματική εργασία της Ασημένιας Τσιλιγγίρη-Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας-ΠΜΣ «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση»-μέρος 6ο

Νοέ 13, 2026 | Άλλες προσεγγίσεις της τυφλότητας και της αναπηρίας, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Όπως προαναφέρθηκε, τα άτομα με αναπηρία μπορεί να ωφελούνται τα μέγιστα από τη χρήση των νέων τεχνολογικών εργαλείων. Θα πρέπει, ωστόσο, η ευκαιρία αποκόμισης του εκπαιδευτικού οφέλους από τη χρήση των ΤΠΕ να μην οδηγεί σε νέες διακρίσεις, π.χ. λόγω της πολυπλοκότητας των εργαλείων και να συνδυάζεται με το είδος της αναπηρίας των εκπαιδευομένων (ΕΣΑμΕΑ, 2014).

Μαθητές με φυσικές αναπηρίες συνήθως δυσκολεύονται ιδιαίτερα να εκτελέσουν οποιαδήποτε κίνηση (π.χ. να πιάσουν κάποιο αντικείμενο). Ωστόσο, είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν προσαρμογές μηχανικών εργαλείων και εξαρτημάτων προηγμένης τεχνολογίας, προκειμένου τα άτομα αυτά να είναι σε θέση να εκτελέσουν κάποια δραστηριότητα ουσιαστικής σημασίας για την εκπαίδευσή τους. Άλλωστε, η εκπαίδευση σε επαγγέλματα του γεωτεχνικού κλάδου, όπως θα περιγραφεί αναλυτικότερα στη συνέχεια, τείνει να περιέχει σε σημαντικό βαθμό πρακτικές εφαρμογές. Το είδος των παραπάνω εργαλείων ενδέχεται να είναι διάφορα ποντίκια, μπαστούνια, φωτεινές πένες και ειδικοί διακόπτες που καθιστούν δυνατή την αποστολή σημάτων στον ηλεκτρονικό υπολογιστή με αξιοποίηση της κάθε κίνησης που είναι εφικτή. Γενικά, οι τεχνολογικές λύσεις μπορούν να διακριθούν στην κατηγορία εκείνων που δρουν εκ των υστέρων και διά των οποίων επιχειρείται η προσαρμογή υφιστάμενων τεχνολογιών στις ιδιαιτερότητες των εκπαιδευομένων και στην κατηγορία εκείνων που δρούν εκ των προτέρων. Επίσης, κατά τη χρήση τεχνολογιών εργαλείων θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψιν η πιθανότητα ακόμη και η χρήση του διακόπτη μιας συσκευής (on/off) μπορεί να είναι αδύνατη ή δύσκολη και σε αυτή την περίπτωση μπορεί να επιβάλλεται η χρήση εργαλείων όπως εναλλακτικών συσκευών εισόδου που λειτουργούν με βάση κάποιο άλλο μέρος του σώματος ή μέσω αναγνώρισης ομιλίας. Στην ομάδα αυτών των εκπαιδευομένων εντάσσονται και άτομα με αναπηρίες των άνω άκρων που δυσκολεύονται στον χειρισμό εντύπου υλικού (βιβλίων, εγχειριδίων, τετραδίων κλπ.), ώστε πολλές φορές περιλαμβάνονται σε ειδική ομάδα ατόμων που εμφανίζουν αναπηρία σε σχέση με τη χρήση εντύπου υλικού (print disabled), συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με τυφλότητα (EΣΑμεΑ, 2014).

Η υποστήριξη εκπαιδευομένων με προβλήματα λόγου είναι δυνατόν να ενισχυθεί με χρήση του συστήματος επικοινωνίας Bliss, που αποτελεί ένα από τα συχνότερα εφαρμοζόμενα συστήματα συμβολικής επικοινωνίας. Το σύστημα Bliss μπορεί να ενσωματώνεται στα ηλεκτρονικά εργαλεία στο πλαίσιο ανάγνωσης και καταγραφής μηνυμάτων που ενθαρρύνουν την ανεξάρτητη δραστηριοποίηση του εκπαιδευομένου και την παραγωγή μεγαλύτερων κειμένων με χρήση της συμβολικής αυτής γλώσσας. Επιπλέον, η χρήση βοηθημάτων Εναλλακτικής και Επαυξητικής Επικοινωνίας (ΕΕΕ), τα οποία εδράζονται σε πληροφοριακά συστήματα και διαθέτουν έξοδο συνθετικής ομιλίας, εμφανίζει τη δυνατότητα βελτίωσης της παραμένουσας ικανότητας για παραγωγή ομιλίας ή την αντικατάστασή της με εναλλακτικές (ΕΣΑμεΑ, 2014; White et al., 2021).

Η εκπαίδευση των προβλημάτων με προβλήματα όρασης μπορεί να ενισχυθεί μέσω της χρήσης ειδικών συστημάτων ανάγνωσης οθονών, μετασχηματισμού κειμένου σε συνθετική ομιλία, συστημάτων μεγέθυνσης σε οθόνη και συσκευών ειδικού λογισμικού που μετασχηματίζουν το κείμενο, ηλεκτρονικό ή μη, σε κείμενο γραφής Braille. Εναλλακτικές λύσεις εισόδου των δεδομένων αποτελούν τα ειδικά πληκτρολόγια και τα συστήματα αναγνώρισης ομιλίας. Ιδιαίτερα αξιόλογη είναι η υποστήριξη των εκπαιδευομένων με προβλήματα ακοής μέσω της τεχνολογίας και μάλιστα σε τρεις άξονες, δηλαδή σε ό,τι αφορά τη βελτίωση της επικοινωνίας τους εν γένει, την ανάπτυξη της γλωσσικής ικανότητας και τη δημιουργία συνθηκών ευνοϊκότερων για τη διδασκαλία άλλων δεξιοτήτων που εξυπηρετούν τη διαδικασία της μάθησης. Στα σχετικά τεχνολογικά εργαλεία περιλαμβάνονται εφαρμογές μετατροπής κειμένου σε ομιλία και αναγνώρισης ομιλίας, ανταλλαγής γραπτών μηνυμάτων, όπως επίσης και εργαλεία ενίσχυσης του ήχου στις τερματικές συσκευές (ΕΣΑμεΑ, 2014).

Μία άλλη ομάδα ατόμων με αναπηρία συνιστούν οι εκπαιδευόμενοι με νοητική υστέρηση και διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές υψηλού βαθμού. Η χρήση ηλεκτρονικού υπολογιστή δύναται να εξυπηρετήσει κύριες ανάγκες των ατόμων αυτών, συμπεριλαμβανομένων της ανάγκης παροχής ασφαλούς περιβάλλοντος, απεγκλωβισμού από πίεση που επιφέρει η κοινωνική συναναστροφή, ιδιαίτερα τους εκπαιδευόμενους που εμφανίζουν αναπτυξιακές διαταραχές, της αξιοποίησης της οπτικής διόδου επικοινωνίας, της εξατομικευμένης εργασίας κ.ά. Έτσι, στην εκπαίδευση μπορούν να ενσωματώνονται τεχνολογικά βοηθήματα επαυξητικής διαπροσωπικής επικοινωνίας, δηλαδή συστημάτων ενίσχυσης ή συμπλήρωσης των παραμενουσών, προφορικών ή/και γραπτών, γλωσσικών δεξιοτήτων των ατόμων. Και σε αυτή την περίπτωση είναι δυνατή, λοιπόν, η χρήση συμβολικών συστημάτων επικοινωνίας στο πλαίσιο της παραγωγής προφορικού ή γραπτού λόγου (ΕΣΑμεΑ, 2014).

 

Μετάβαση στο περιεχόμενο