Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Τμήμα Εκπαιδευτικής και Κοινωνικής Πολιτικής
Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών «Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση»
ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
Εκπαίδευση και κατάρτιση ατόμων με αναπηρία σε τεχνικά επαγγέλματα: μια συνοπτική βιβλιογραφική ανασκόπηση των εφαρμογών και προσαρμογών στον γεωτεχνικό κλάδο
(Education and Training of Persons with Disabilities in Technical Professions: A Brief Literature Review of Applications and Adaptations in the Geotechnical Sector)
Τσιλιγγίρη Ασημένια
Εξεταστική επιτροπή
Καρτασίδου Λευκοθέα, Καθηγήτρια, Επόπτρια
Αγαλιώτης Ιωάννης, Καθηγητής
Δημητριάδου Ιωάννα, Επικουρικό Προσωπικό
Θεσσαλονίκη 2025
Η συγγραφέας βεβαιώνει ότι το περιεχόμενο του παρόντος έργου είναι αποτέλεσμα προσωπικής εργασίας και ότι έχει γίνει η κατάλληλη αναφορά στην εργασία τρίτων, όπου κάτι τέτοιο ήταν απαραίτητο, σύμφωνα με τους κανόνες της ακαδημαϊκής δεοντολογίας.
Tσιλιγγίρη Ασημένια
ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΘΕΩΡΗΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ – ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑΣ
1.1. Κύριες εκπαιδευτικές ανάγκες ατόμων με αναπηρία
1.1.1. Σύγχρονες θεωρήσεις για τα άτομα με αναπηρία
1.1.2. Συνοπτική Ιστορική αναδρομή της εκπαίδευσης των ατόμων με αναπηρία
στην Ελλάδα
1.2. Τεχνολογικές προσαρμογές υποστήριξης της εκπαίδευσης των ατόμων με
αναπηρία
1.2.1. Νέες τεχνολογίες και μάθηση
1.2.2. Νέες τεχνολογίες και εκπαίδευση των ατόμων με αναπηρία
1.2.3. Χαρακτηριστικά τεχνολογικών εργαλείων στην εκπαίδευση των ατόμων με
αναπηρία
1.3. Καλές πρακτικές ένταξης των ατόμων με αναπηρία σε τεχνικά επαγγέλματα
1.3.1. Γενικές παρατηρήσεις
1.3.2. Η επαγγελματική εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία
1.3.3. ΟΙ προκλήσεις της ειδικής επαγγελματικής εκπαίδευσης στις ειδικότητες του γεωτεχνικού κλάδου
1.4. Ερευνητικές υποθέσεις και διερευνητικά ερωτήματα
2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΜΕΘΟΔΟΛΟΓΙΑ
2.1. Ερευνητική στρατηγική
2.2. Δείγμα
2.3. Διαδικασία και εργαλεία της έρευνας
2.4. Ανάλυση δεδομένων
2.5. Προβλήματα με τη διεξαγωγή της έρευνας
3ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ: ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΗΣ ΕΡΕΥΝΑΣ
3.1. Κύριες εκπαιδευτικές ανάγκες των ατόμων με αναπηρία στον γεωτεχνικό κλάδο
3.1.1. Ανάλυση των δεξιοτήτων που απαιτούνται στον γεωτεχνικό κλάδο
3.1.2. Παράγοντες που δυσχεραίνουν τα άτομα με αναπηρία στην επαγγελματική
τους εκπαίδευση στον γεωτεχνικό κλάδο
3.1.3. Ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ατόμων με αναπηρία στον γεωτεχνικό τομέα
3.1.4. Υφιστάμενες πολιτικές και εκπαιδευτικά προγράμματα για άτομα με
αναπηρία στον γεωτεχνικό κλάδο
3.2. Τεχνικές και τεχνολογικές προσαρμογές που υποστηρίζουν την εκπαίδευση των
ατόμων με αναπηρία στον γεωτεχνικό κλάδο
3.2.1. Γενικές παρατηρήσεις
3.2.2. Τεχνικές προσαρμογές
3.2.3. Τεχνολογικές προσαρμογές
3.2.4. Η επάρκεια των εκπαιδευτικών στην χρήση τεχνολογικών εργαλείων
3.3. Καλές πρακτικές για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία σε τεχνικά
επαγγέλματα του γεωτεχνικού κλάδου
3.3.1. Γενικές παρατηρήσεις
3.3.2. Συνολική θεώρηση καλών πρακτικών
3.3.3. Κοινότητες μάθησης
3.3.4. Ανάλυση έργου και συστηματική καθοδήγηση
- ΣΥΖΗΤΗΣΗ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ – ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
4.1. Συζήτηση των ευρημάτων της έρευνας
4.2. Συμπεράσματα της έρευνας
4.3. Περιορισμοί της έρευνας
4.4. Επιπτώσεις της έρευνας στην Ειδική Αγωγή, Εκπαίδευση και Αποκατάσταση
4.5. Προτάσεις για Μελλοντικές Έρευνες
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
ΠΕΡΙΛΗΨΗ
Πλαίσιο: Η παρούσα εργασία εντάσσεται στο πεδίο της Ειδικής Αγωγής και πραγματεύεται την επαγγελματική εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία, με εστίαση στον γεωτεχνικό τομέα. Στο πλαίσιο αυτό, εξετάζονται οι κοινωνικές, θεσμικές και τεχνολογικές προσεγγίσεις που προωθούν τη συμπερίληψη και την επαγγελματική αποκατάσταση των ατόμων με αναπηρία σε τεχνικά επαγγέλματα.
Σκοπός: Η εργασία αποσκοπεί στη χαρτογράφηση των εκπαιδευτικών αναγκών, των τεχνολογικών υποστηρίξεων και των καλών πρακτικών που εφαρμόζονται στον γεωτεχνικό κλάδο, αναδεικνύοντας τρόπους ουσιαστικής συμμετοχής των εκπαιδευομένων με αναπηρία στη μαθησιακή και επαγγελματική διαδικασία.
Αποτελέσματα: Η βιβλιογραφική ανασκόπηση δείχνει ότι η χρήση ΤΠΕ, οι ευέλικτες παιδαγωγικές στρατηγικές, καθώς και η διαφοροποίηση της διδασκαλίας και αξιολόγησης, αποτελούν βασικά εργαλεία για την επιτυχημένη ένταξη. Επιπλέον, καταγράφονται ιστορικές και θεσμικές εξελίξεις στην ελληνική εκπαίδευση και παραδείγματα καλών πρακτικών.
Συμπεράσματα: Η επαγγελματική εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία οφείλει να βασίζεται στη συμπερίληψη, την εξατομικευμένη προσέγγιση και τη συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών. Η ενίσχυση της προσβασιμότητας, της αυτονομίας και της κοινωνικής αποδοχής αποτελεί θεμέλιο για μια δίκαιη και αποτελεσματική εκπαιδευτική πολιτική.
Λέξεις-κλειδιά: Αναπηρία, επαγγελματική εκπαίδευση, γεωτεχνικά επαγγέλματα, τεχνολογίες υποστήριξης, εκπαιδευτική συμπερίληψη
ABSTRACT
Context: This thesis belongs to the field of Special Education and explores the vocational training of individuals with disabilities, focusing on the geotechnical sector. Within this framework, it examines the social, institutional, and technological approaches that promote inclusion and professional integration of people with disabilities into technical professions.
Purpose: The study aims to map out the educational needs, technological support tools, and best practices applied in the geotechnical sector, highlighting effective strategies for the meaningful participation of students with disabilities in both the learning and professional processes.
Findings: The literature review indicates that the use of ICT, flexible pedagogical strategies, and differentiated instruction and assessment methods are key to successful inclusion. Additionally, it presents the historical and legal evolution of Special Education in Greece and showcases examples of effective educational practices.
Conclusions: Vocational education for individuals with disabilities must be based on inclusion, individualized approaches, and continuous teacher training. Enhancing accessibility, autonomy, and social acceptance is fundamental to establishing fair and effective educational policy and supporting the equal participation of these individuals in the workforce.
Keywords: Disability, vocational education, geotechnical professions, assistive technologies, educational inclusion
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Η επαγγελματική εκπαίδευση αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την ένταξη των ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας, ιδιαίτερα στους τεχνικούς και γεωτεχνικούς κλάδους, όπου απαιτούνται πρακτικές δεξιότητες. Η εφαρμογή καινοτόμων και διαφοροποιημένων παιδαγωγικών πρακτικών, η χρήση βοηθητικών τεχνολογιών, καθώς και η προσαρμογή του εκπαιδευτικού περιβάλλοντος είναι απαραίτητες για την ισότιμη συμμετοχή όλων. Η παρούσα εργασία αναλύει το θεσμικό πλαίσιο, τις προκλήσεις, τα εργαλεία και τις καλές πρακτικές ένταξης, δίνοντας έμφαση στις δυνατότητες αξιοποίησης των ικανοτήτων των ατόμων με αναπηρία στον γεωτεχνικό τομέα.