Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη | Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες 2024 – Μέρος 38ο
ΠΥΛΩΝΑΣ V: Πρόσβαση στην εργασία
Στον συγκεκριμένο Πυλώνα οι δράσεις που προτείνονται είναι δύσκολο να σχολιαστούν, καθώς δεν είναι εύκολο να κατανοηθεί τι ακριβώς θα εφαρμοσθεί. Πολλές δράσεις παρουσιάζουν ενδιαφέρον, αλλά απαιτείται η αποσαφήνιση των ζητημάτων που αφορούν τόσο τον σχετικό προϋπολογισμό, όσο και τον σαφή ορισμό χρονοδιαγραμμάτων υλοποίησης. Η εξειδίκευση της περιγραφής των δράσεων με ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο συμπεριληπτικής αναπτυξιακής πολιτικής με μετρήσιμους στόχους, κριτήρια και δείκτες, πρέπει να εξασφαλίζει τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας, να βελτιώνει την οικονομική και κοινωνική κατάσταση των ατόμων με αναπηρία και να μειώνει/εξαλείφει τις έντονες οικονομικές/κοινωνικές ανισότητες, που εμποδίζουν την πλήρη ένταξή τους, δίνοντας, παράλληλα, έμφαση στην τοπική και περιφερειακή διάσταση της Εθνικής Στρατηγικής.
ØΣε ό,τι αφορά τη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου (Στόχος V.1), πρόκειται σαφώς για θεμελιώδη στόχο. Η αύξηση της απασχόλησης και η διασφάλιση αξιοπρεπών συνθηκών εργασίας για τα άτομα με αναπηρία στη χώρα μας προϋποθέτει την ανάληψη πολυεπίπεδων θεσμικών πρωτοβουλιών που θα αναγνωρίζουν τον κρίσιμο ρόλο της αγοράς εργασίας ως μοχλό οικονομικής και κοινωνικής μετάβασης για τη χώρα. Παράλληλα, χρειάζονται σαφείς δεσμεύσεις από το πολιτικό σύστημα και τους κοινωνικούς φορείς, στη βάση μιας συμφωνίας που θα αντιλαμβάνεται τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων απασχόλησης για τα άτομα με αναπηρία ως επένδυση για το μέλλον και μέσο προώθησης ενός αναπτυξιακού υποδείγματος άσκησης κοινωνικής πολιτικής, που θα εξασφαλίζει την πρόσβαση του πληθυσμού σε μία βιώσιμη ανάπτυξη, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς. Απαιτούνται, τέλος, παρεμβάσεις που θα αποσκοπούν στην προώθηση ενεργητικών πολιτικών στήριξης της απασχόλησης, με έμφαση στη συνεχή κατάρτιση και αναβάθμιση των δεξιοτήτων του ανθρώπινου δυναμικού, αλλά και στη θεσμοθέτηση φιλόδοξων προγραμμάτων ένταξης των ανέργων ατόμων με αναπηρία στην αγορά εργασίας. Στον συγκεκριμένο στόχο, ο Συνήγορος πρότεινε την προσθήκη των εξής δράσεων: α) εξειδικευμένες υπηρεσίες επαγγελματικού προσανατολισμού, με συνεκτίμηση του είδους της αναπηρίας και σε συντονισμό με υπηρεσίες αποκατάστασης, όπου χρειάζεται και β) παροχή δυνατότητας για απόκτηση νέων δεξιοτήτων σε άτομα που καθίστανται ανάπηρα σε ώριμη ηλικία για να συνεχίσουν να ασκούν την επαγγελματική τους δραστηριότητα ή, σε περιπτώσεις που αυτό είναι ανέφικτο, για επαγγελματικό αναπροσανατολισμό.
ØΑναφερόμενος στον Στόχο V.2 σχετικά με την ενεργοποίηση του ιδιωτικού τομέα και τη στήριξη της επιχειρηματικότητας, ειδικότερα, δε, στη Δράση 124, για την εφαρμογή προγραμμάτων για την ενθάρρυνση της επιχειρηματικότητας των ευάλωτων κοινωνικών ομάδων, μεταξύ των οποίων και τα άτομα με αναπηρία, ο Συνήγορος παρατήρησε ότι οι δείκτες υλοποίησής της περιορίζονται στη συγκέντρωση αριθμών συμμετοχής (μέτρηση ωφελουμένων). Δεν γίνεται καμία αναφορά σε αριθμό επιχειρήσεων, ούτε σε δείκτες που θα δίνουν έμφαση στην ανάπτυξη και διατήρηση επιχειρήσεων κοινωνικής οικονομίας και καινοτομίας. Συνεπώς, συνάγεται ότι θα είναι περιορισμένης ισχύος. Επιπλέον, δεν υφίσταται δράση σχετική με την επιχειρηματικότητα των γυναικών με αναπηρία, για τις οποίες το ποσοστό απασχόλησης (28%) είναι σημαντικά μικρότερο αυτού των ανδρών με αναπηρία (40%). Προτάθηκε η δημιουργία ενός «αλληλέγγυου τέλους» που θα παρακρατείται ετησίως, μέσω της φορολογικής διοίκησης, από τις επιχειρήσεις που εντάσσονται στο χρηματιστήριο, από τους παρόχους ενέργειας και από άλλους φορείς. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να αναπτυχθεί ένα κεφάλαιο ικανό να στηρίζει τη δημιουργία και διατήρηση ποιοτικής απασχόλησης μέσα από τη στήριξη της επιχειρηματικότητας, την τόνωση των καινοτόμων επενδύσεων και την ενεργοποίηση μέτρων τόνωσης της εγχώριας ιδιωτικής δαπάνης και να εξασφαλιστεί η διάρκεια των πράξεων.
ØΣχολιάζοντας τους δείκτες παρακολούθησης του ανωτέρω Στόχου V.2, ο Συνήγορος πρότεινε τον εμπλουτισμό τους και με άλλους, όπως ο αριθμός των Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης, ο αριθμός Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης και Κοι.Σ.Π.Ε. που συμμετέχει σε δημόσιες συμβάσεις, ο αριθμός Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης και Κοι.Σ.Π.Ε. που αναλαμβάνει δημόσιες συμβάσεις, ο αριθμός Ατόμων με Αναπηρία που απασχολούνται σε Κοιν. Σ.Επ. Ένταξης ή σε Κοι.Σ.Π.Ε.
