Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη | Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες 2024 – Μέρος 36ο

Πυλώνας ΙΙ: Ανεξάρτητη Διαβίωση στην Κοινότητα

Αναμένεται η αξιολόγηση του Προγράμματος Προσωπικού Βοηθού (Στόχος ΙΙ.1, Δράση 30) με την ολοκλήρωση της πιλοτικής εφαρμογής, ώστε να είναι δυνατές διορθωτικές παρεμβάσεις για την κάλυψη των αναγκών σε μεγαλύτερο βαθμό κατά την οριστική εφαρμογή του προγράμματος, και με τρόπο που να μην υπάρξει χρονικό διάστημα κατά το οποίο δεν θα παρέχονται οι σχετικές υπηρεσίες. Ενόψει της επέκτασης εφαρμογής του προγράμματος, ο Συνήγορος έθεσε υπόψη του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας τα διοικητικά ζητήματα που είχε εντοπίσει κατά την περίοδο υλοποίησης και έχρηζαν βελτίωσης120. Σε κάθε περίπτωση, θετικό στοιχείο αποτελεί η επέκταση του προγράμματος «Βοήθεια στο Σπίτι» (Δράση 39), το οποίο υλοποιείται από τους Δήμους της Χώρας, αναγκαίο ωστόσο θα ήταν να επιτευχθεί ο συντονισμός στην λειτουργία των δύο προγραμμάτων «Βοήθεια στο σπίτι» και «Προσωπικού Βοηθού», για την αποφυγή επικαλύψεων ή κενών στην παρεχόμενη προστασία.
Προκειμένου για την επίτευξη της ανεξάρτητης διαβίωσης των ατόμων με αναπηρίες, είναι θετικό ότι επιδιώκονται, στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής, παρεμβάσεις σε επίπεδο θεσμικό για τη βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου, με στόχο την εύρεση προσβάσιμης στέγασης, καθώς και η αναμόρφωση του θεσμικού πλαισίου για τις Στέγες Υποστηριζόμενης Διαβίωσης. Παράλληλα, προβλέπεται η υποστήριξη των περιφερειακών και τοπικών αρχών στις πολιτικές αποϊδρυματοποίησης (Στόχος ΙΙ.1, Δράσεις 31 και 36). Ο Συνήγορος επισήμανε ότι πρέπει σχετικά να συμπεριληφθούν ως πρώτιστης σημασίας δράσεις και α) η καταγραφή των πραγματικών αναγκών ως προς τον αριθμό των ατόμων με αναπηρία που έχουν ανάγκες πρόσβασης σε κατάλληλους χώρους με υπηρεσίες υποστήριξης διαβίωσης, ανά περιοχή και αναλόγως των ιδιαίτερων αναγκών τους, β) η δημιουργία μητρώου χώρων υποστηριζόμενης διαβίωσης ατόμων με αναπηρία και αντίστοιχων φορέων, καθώς και η θέσπιση διαδικασιών υποβολής – καταγραφής και διαχείρισης σχετικών αιτημάτων.
Ως ιδιαίτερα θετικό μέτρο κρίνεται η υιοθέτηση ενιαίου κανονισμού για την εκτίμηση της αναπηρίας στο πλαίσιο του έργου δημιουργίας ενιαίου κανονισμού ασφάλισης και παροχών για το σύνολο των ενταχθέντων στον e-Ε.Φ.Κ.Α. φορέων (Δράση 41). Θα ήταν, ωστόσο, επιβεβλημένη η προσθήκη και των εξής επιπλέον Δράσεων: α) έκδοση του Κανονισμού Παροχών και Υπηρεσιών του Ο.Π.Ε.Κ.Α., με συστηματοποίηση των διατάξεων που διέπουν τα επιδόματα αναπηρίας, τα οποία χορηγούνται από τον Οργανισμό, β) διασφάλιση της χορήγησης των επιδομάτων αναπηρίας από τον Ο.Π.Ε.Κ.Α. στους έχοντες το καθεστώς του επί μακρόν διαμένοντος στη χώρα, καθώς τα επιδόματα αυτά αποτελούν «βασικά πλεονεκτήματα» κοινωνικής αρωγής και κρίνονται αναγκαία για να διασφαλίσουν την απολύτως στοιχειώδη αξιοπρεπή διαβίωση των ατόμων με αναπηρία και την αποτροπή κοινωνικού αποκλεισμού τους, γ) χορήγηση μέρους του επιδόματος βαριάς αναπηρίας και σε όσους λαμβάνουν κοινωνικοασφαλιστική παροχή από ίδιο δικαίωμα ή λόγω θανάτου συζύγου τους, εάν το μηνιαίο ποσό της παροχής αυτής είναι μικρότερο από το μηνιαίο ύψος του επιδόματος βαριάς αναπηρίας.

120.Έγγραφα υπ’ αρ. πρωτ. 336789/48812/10.10.2023 προς το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, με αρ. πρωτ. 343822/11139/4.3.2024 προς τον e-ΕΦΚΑ και με αρ. πρωτ.
343822/59713/5.12.2023 προς το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και τον Ο.Π.Ε.Κ.Α.