Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη | Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες 2024 – Μέρος 2ο

ΚΕΦΑΛΑΙΌ ΠΡΩΤΌ: ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΚΑΤ’ΑΡΘΡΌ ΕΦΑΡΜΌΓΗΣ ΤΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ

1.1.        ΑΡΘΡΑ 1 ΕΩΣ 4 – ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΚΑΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΕΙΣ

Ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη εντός του 2024, σε ό,τι αφορά την εφαρμογή της Σύμβασης, αποτέλεσε η σύνταξη της Εθνικής Στρατηγικής για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία 2024 – 20301. Η αρμόδια Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών, κατά τη διαδικασία εξέτασης της πρώτης περιοδικής έκθεσης της Ελλάδας τον Σεπτέμβριο του 2019, στις Τελικές Παρατηρήσεις της2 επί των άρθρων 1 έως 4, είχε καταγράψει την ανησυχία της για την απουσία μιας συνεκτικής και μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την αποτελεσματική εφαρμογή της Σύμβασης. Η απουσία εθνικής στρατηγικής επισημάνθηκε από την Επιτροπή και σε σχέση με την εφαρμογή επιμέρους άρθρων της Σύμβασης, όπως το άρθρο 6 (Γυναίκες με αναπηρία), το άρθρο 7 (Παιδιά με αναπηρία), το άρθρο 9 (Προσβασιμότητα) και το άρθρο 19 (Ανεξάρτητη διαβίωση και ένταξη στην κοινωνία) 3.

1.2.        ΑΡΘΡΟ 9 – ΠΡΟΣΒΑΣΙΜΟΤΗΤΑ

1. Προσβασιμότητα στο δομημένο και το φυσικό περιβάλλον

Η προσβασιμότητα περιλαμβάνεται στις γενικές αρχές της Δ. Σ.Δ.Α.Α. (άρθρο 3 περ. στ’ και άρθρο 9) και αποτελεί προϋπόθεση, ώστε τα άτομα με αναπηρία να ζουν ανεξάρτητα και να συμμετέχουν πλήρως και ισότιμα στην κοινωνία.

Στη χώρα μας, η Διοίκηση εμπεδώνει, με αργό, αλλά σταθερό ρυθμό, την υποχρέωσή της για προσβάσιμες υποδομές και διευκολύνσεις που επιτρέπουν στα άτομα με αναπηρίες να διατηρούν ή να ανακτούν την κινητικότητά τους στο φυσικό και αστικό περιβάλλον. Αυτό προκύπτει από τον αριθμό των αναφορών, στις οποίες οι προτάσεις της Αρχής έγιναν εν τέλει αποδεκτές, ειδικά στο πλαίσιο διαμεσολάβησης προς την τοπική αυτοδιοίκηση. Οι δημοτικές αρχές γενικά δεν αμφισβητούν την υποχρέωσή τους να συμμορφωθούν στις διατάξεις του άρθρου 9 της Δ.Σ.Δ.Α.Α., ενώ σημαντικό είναι και το γεγονός ότι σε κάποιες περιπτώσεις οι ίδιοι οι Δήμαρχοι αποδέχτηκαν τις παρατηρήσεις του Συνηγόρου και έδωσαν την εντολή υλοποίησης των προτεινόμενων4.

A.1.        Προσβασιμότητα στο δομημένο περιβάλλον

Σε ό,τι αφορά το δομημένο περιβάλλον και τις κτιριακές υποδομές, η έλλειψη προσβασιμότητας δυσχεραίνει ουσιωδώς την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρία και υποβαθμίζει την ποιότητα της ζωής τους, με τους περιορισμούς που συνεπάγεται στην κινητικότητα τους και την άσκηση δραστηριοτήτων, που για τους μη έχοντες αναπηρία μπορεί να είναι αυτονόητες. Συχνά, οι ελλείψεις προσβασιμότητας οφείλονται σε δυσκολίες τεχνικού χαρακτήρα που πρέπει να επιλυθούν (π.χ. κλίση εδάφους, ρυμοτομική γραμμή και πλάτος διαμορφωμένων πεζοδρομίων, κ.λπ.), άλλες φορές όμως, η διασφάλιση της προσβασιμότητας είναι ζήτημα οργάνωσης, σχεδιασμού, και εν τέλει βούλησης για τη λήψη των απαιτούμενων μέτρων για την υλοποίησή της.

1. Βλ. σχετικά: https://amea.gov.gr/strategy/strategy-2024-2030
2. Διαθέσιμες στη διεύθυνση: https://tbinternet.ohchr.org/_layouts/15/treatybodyexternal/ Download.aspx?symbolno=CRPD%2FC%2FGRC%2FCO%2F1&Lang=en
3. Αναλυτικά οι παρατηρήσεις του Συνηγόρου επί της Εθνικής Στρατηγικής στο σχετικό κεφάλαιο, σελ. 81-93
4. Φ.Υ. 338529, 338529, 343154, 355796, 356727, 357549.