Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη | Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες 2024 – Μέρος 25ο
1.8. Άρθρο 27 – ΕΡΓΑΣΙΑ ΚΑΙ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ
Η πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στην απασχόληση αποτελεί βασικό μοχλό για την προσωπική και κοινωνική τους εξέλιξη, δεν πρέπει συνεπώς να τελεί υπό την αίρεση της κατάργησης άλλων πηγών οικονομικής ενίσχυσής τους, ούτε να τους δημιουργεί τέτοιου είδους διλήμματα.
Ομοίως, πρέπει να στηρίζονται οι φροντιστές τους, τόσο σε ό,τι αφορά την πρόσβασή τους στην αγορά εργασίας, όσο και ως προς τις διευκολύνσεις που τους χορηγούνται στο εργασιακό τους περιβάλλον.
Α. Χορήγηση σύνταξης λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο στους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ χωρίς να απαιτείται διακοπή της εργασίας
Με το άρθρο 43 παρ. 1 του ν. 5157/2024 τροποποιήθηκε το άρθρο 11Α του ν. 4387/2016 περί σύνταξης λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο, το οποίο διαμορφώνεται πλέον ως εξής: «Οι ασφαλισμένοι του e-Ε.Φ.Κ.Α. δικαιούνται κύρια σύνταξη λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο για όσο χρονικό διάστημα πιστοποιούνται, ως άτομα με αναπηρία με ποσοστό αναπηρίας τουλάχιστον πενήντα τοις εκατό (50%), στο οποίο περιλαμβάνεται και η τυχόν προσαύξηση σύμφωνα με την παρ. 2, εφόσον έχουν πραγματοποιήσει σε κλάδο κύριας ασφάλισης:[α],ή [β], ή [γ].
- Η παρ. 1 ισχύει από 1ης.1.2024. Αιτήσεις συνταξιοδότησης που έχουν υποβληθεί από 1ης.1.2024 μέχρι τη δημοσίευση του παρόντος και έχουν απορριφθεί λόγω μη προηγούμενης διακοπής της ασφαλιστέας απασχόλησης, επανυποβάλλονται εντός έξι (6) μηνών από τη δημοσίευση του παρόντος και οι συνέπειές τους ανατρέχουν στον χρόνο υποβολής της αρχικής αίτησης».
Με την ανωτέρω τροποποίηση, διαγράφονται από την προηγούμενη διατύπωση του άρθρου 11Α του ν. 4387/2016 οι λέξεις
«έχουν διακόψει με οποιονδήποτε τρόπο την υπακτέα στην ασφάλιση εργασία, απασχόληση ή ιδιότητά τους…», συνεπώς, για τη χορήγηση κύριας σύνταξης λόγω αναπηρίας από κοινή νόσο στους ασφαλισμένους του e-ΕΦΚΑ που υποβάλλουν σχετική αίτηση δεν απαιτείται πλέον διακοπή της εργασίας.
Στόχος της τροποποίησης ήταν να εναρμονιστούν οι ανωτέρω διατάξεις με το νέο νομοθετικό πλαίσιο απασχόλησης συνταξιούχων λόγω αναπηρίας83, σύμφωνα με το οποίο, οι εξ ιδίου δικαιώματος συνταξιούχοι του e-ΕΦΚΑ, μεταξύ άλλων, λόγω αναπηρίας, που αναλαμβάνουν υπακτέα σε ασφάλιση απασχόληση, συνεχίζουν κατά τη διάρκεια αυτής να λαμβάνουν το σύνολο της κύριας και επικουρικής σύνταξης που δικαιούνται από τον φορέα. Η αναδρομική, δε, ισχύς της διάταξης, από 01.01.2024, στόχο είχε να καλυφθούν αιτήματα χορήγησης αναπηρικής σύνταξης που είχαν υποβληθεί χωρίς προηγούμενη διακοπή της ασφαλιστέας απασχόλησης84.
Πρόκειται αναμφίβολα για ιδιαιτέρως θετική εξέλιξη, η οποία επιτρέπει στα άτομα με αναπηρία να λαμβάνουν στήριξη από το κράτος χωρίς να σταματήσουν να εργάζονται, εφόσον το επιθυμούν. Ο Συνήγορος έχει ήδη τοποθετηθεί επί του θέματος αυτού, τονίζοντας ότι η αφαίρεση της οικονομικής υποστήριξης από τα άτομα με αναπηρία σε περίπτωση εργασιακής απασχόλησής τους, τα υποχρεώνει να εγκαταλείψουν την επιδίωξη ελεύθερης και ισότιμης διεκδίκησης και συμμετοχής στην αγορά εργασίας και στο επάγγελμα της επιλογής τους, ως δημιουργικά μέλη του κοινωνικού συνόλου και αποτελεί αντικίνητρο που προάγει τον ιδρυματισμό και την εσωστρέφεια85.
- Άρθρο 20 του ν. 4387/2016, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 114 του ν. 5078/2023.
- Βλ. σχετικά: https://www.hellenicparliament.gr/UserFiles/bbb19498-1ec8-431f-82e6023bb91713a9/12746786.pdf.
