Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη | Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες 2024 – Μέρος 22ο
Β. Νομικό πλαίσιο λειτουργίας των «Κέντρων Ειδικών Θεραπειών» τα οποία παρέχουν υπηρεσίες σε παιδιά με αναπηρίες
Ο Συνήγορος, κατά τα τελευταία δυο έτη, διερεύνησε αναφορές γονέων σε σχέση με τη λειτουργία ιδιωτικών δομών, οι οποίες θεωρείται ότι παρέχουν υπηρεσίες «ειδικών θεραπειών» σε παιδιά και ενηλίκους με αναπηρίες, των επονομαζόμενων «Κέντρων Ειδικών Θεραπειών75».
Οι γονείς ανέφεραν:
πλημμελείς συνθήκες φροντίδας,
ακατάλληλες συνθήκες διαβίωσης και υγιεινής σε κατασκηνωτικά προγράμματα των κέντρων ειδικών θεραπειών, χωρίς επαρκές και εξειδικευμένο προσωπικό, χωρίς κατάλληλα θεραπευτικά και άλλα προγράμματα, παρά την αντίθετη ενημέρωση των γονέων,
επίδειξη ανάρμοστων, θεραπευτικά και δεοντολογικά, συμπεριφορών εις βάρος των παιδιών, τα οποία ως επί το πλείστον ήταν παιδιά με διαταραχές αυτιστικού φάσματος και νευρολογικά προβλήματα,
ζητήματα ασφάλειας στα κέντρα, λόγω πλημμελούς επίβλεψης των παιδιών,
παιδαγωγικά ζητήματα, όπως ακατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση παιδιών με αναπηρίες, παροχή υπηρεσιών από μη εκπαιδευμένους ή εξειδικευμένους επαγγελματίες, αποπομπή παιδιών στο μέσο της χρονιάς, κ.λπ.
Σε συνέχεια αλληλογραφίας και επικοινωνιών με το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και την αρμόδια Περιφέρεια, η Αρχή διαπίστωσε ότι υφίστανται διαφορετικές απόψεις μεταξύ των δημοσίων φορέων, σχετικά με το πλαίσιο λειτουργίας και εποπτείας των Κέντρων Ιδιωτικών Θεραπειών. Η λειτουργία τους βασίζεται σε ιδιωτικές επαγγελματικές άδειες μεμονωμένων επαγγελματιών, χωρίς να αναγνωρίζονται ως δομές από το κράτος βάσει μιας διαδικασίας αδειοδότησης, λειτουργίας και ελέγχου υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, καθώς δεν υφίσταται ρυθμιστικό πλαίσιο. Λόγω της έλλειψης πλαισίου και πρόβλεψης ουσιαστικών και τυπικών προϋποθέσεων ως προς στις παρεχόμενες υπηρεσίες σε παιδιά με αναπηρίες, στα συγκεκριμένα ιδιωτικά κέντρα, τα οποία διατείνονται ότι παρέχουν υπηρεσίες υγείας και ψυχικής υγείας, προέκυψαν ζητήματα νομικά, δεοντολογικά, παιδαγωγικά, θεραπευτικά και πρακτικά.
Ό Συνήγορος επεσήμανε ότι δεν νοείται έλλειψη νομοθετικής ρύθμισης και κανονιστικού πλαισίου στο συγκεκριμένο πεδίο. Η Πολιτεία δεν μπορεί να επαφίεται αποκλειστικά σε ιδιώτες, οι οποίοι δηλώνουν ότι παρέχουν ιατρικές και παραϊατρικές υπηρεσίες σε τόσο ευάλωτο πληθυσμό, με μηδαμινό έλεγχο. Η μη ένταξή τους σε υφιστάμενο νομικό πλαίσιο ή/και η μη ύπαρξη συγκεκριμένου νομικού πλαισίου, το οποίο να καθορίζει τη λειτουργία τους, αντίκειται σε βασικές αρχές του δικαίου και δημιουργεί έντονο προβληματισμό, σε σχέση με την προστασία των δικαιωμάτων του ωφελούμενου ευάλωτου σε παραβιάσεις δικαιωμάτων πληθυσμού.
Η θέσπιση νόμιμων προδιαγραφών για την παροχή κατάλληλων υπηρεσιών φροντίδας υγείας, θεραπευτικής αποκατάστασης, ψυχοκοινωνικής ένταξης, κ.ά. και η διασφάλιση της τήρησης των προδιαγραφών από τα «Κέντρα Ειδικών Θεραπειών» βάσει νομοθεσίας, είναι αναγκαία, ώστε να προστατευτούν τα κατοχυρωμένα δικαιώματα ανηλίκων και ενηλίκων σφαιρικά και να μην εκτίθεται σε κινδύνους η φυσική ή η ψυχική τους κατάσταση.
Η Αρχή απέστειλε τον Σεπτέμβριο του 2024 Πόρισμα στους συναρμόδιους Υπουργούς Υγείας, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και Επικρατείας (με την αρμοδιότητά του ως συντονιστικού μηχανισμού για την παρακολούθηση του έργου των συναρμόδιων Υπουργείων για την εφαρμογή της Δ.Σ.Δ.Α.Α. στον ιδιωτικό τομέα)76. Ωστόσο, δεν έχει υπάρξει εξέλιξη στο θέμα.
- Φ.Υ. 285676, 330492, 333581, 334254, 334390, 347887.
- Βλ. σχετικά: https://www.synigoros.gr/el/category/default/post/porisma-or-kentra-eidikwn8erapeiwn
