Ειδική Έκθεση Συνηγόρου του Πολίτη | Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες 2024 – Μέρος 19ο
1.6. Άρθρο 24 – ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ
Εκτός από τα γενικότερα συστημικά εκπαιδευτικά ζητήματα που έχουν καταγραφεί από τον Συνήγορο, την ομαλή φοίτηση παιδιών με αναπηρία στο γενικό σχολείο δυσχεραίνουν διαχρονικά και επαναλαμβανόμενα προβλήματα, όπως η πλημμελής εφαρμογή ειδικών υποστηρικτικών εκπαιδευτικών μέτρων και του θεσμού της παράλληλης στήριξης, αλλά και ζητήματα πρόσβασης στους σχολικούς χώρους. Σημειώνεται, δε, ότι κατά το 2024 ο Συνήγορος εξακολούθησε να δέχεται αναφορές για μη υλοποίηση ή υλοποίηση με υπέρμετρη καθυστέρηση της μεταφοράς παιδιών με αναπηρίες στο σχολείο, θέμα που έχει αναδείξει επανειλημμένα, πιο πρόσφατα, δε, στην Ειδική Έκθεση για τα Δικαιώματα των ατόμων με αναπηρίες του έτους 2023 60.
Α. Φοίτηση μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και αυτισμό στο γενικό σχολείο
Α. Σε μαθητή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης παρασχέθηκε υποστήριξη με παράλληλη στήριξη για ορισμένες μόνο ώρες, παρά το γεγονός ότι η γνωμάτευση του ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ. προέκρινε γι’ αυτόν παράλληλη στήριξη πλήρους ωραρίου στην πρωτοβάθμια, αλλά και στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση61. Οι γονείς υποστήριξαν ότι, παρότι σε δεδομένη χρονική στιγμή προσλήφθηκε εκπαιδευτικός παράλληλης στήριξης, η Διεύθυνση του σχολείου κατένειμε τις ώρες με άνισο τρόπο. Αυτό είχε σαν συνέπεια ορισμένοι/ες μαθητές/τριες να καλυφθούν πλήρως, σε αντίθεση με το ανήλικο τέκνο τους που έλαβε μειωμένη υποστήριξη, η οποία δεν ήταν επαρκής, από παιδαγωγική άποψη, παραβίαζε την ισότιμη πρόσβασή του στην εκπαίδευση και αντέκειτο στην ισχύουσα εκπαιδευτική νομοθεσία.
Η Αρχή ζήτησε από τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες62:
- να της γνωστοποιήσουν τα κριτήρια με τα οποία γίνεται η κατανομή των ωρών του/της εκπαιδευτικού παράλληλης στήριξης μεταξύ περισσοτέρων μαθητών,
- να διερευνήσουν εάν στη συγκεκριμένη περίπτωση κατανεμήθηκαν οι ώρες ορθά ή με τον πιο κατάλληλο τρόπο,
- να γίνουν κατάλληλες ενέργειες εποπτικού ελέγχου και να αρθεί κάθε εμπόδιο που δυσκολεύει τη διαδικασία για τη στήριξη του μαθητή στο σχολείο, το συγκεκριμένο σχολικό έτος,
- να εφαρμοστεί πλήρως η νομοθεσία σχετικά με τα ειδικά εκπαιδευτικά υποστηρικτικά μέτρα, ώστε ο θεσμός της παράλληλης στήριξης να υλοποιείται σύμφωνα με τις εξατομικευμένες γνωματεύσεις του επιστημονικού οργάνου ΚΕ.Δ.Α.Σ.Υ, με κατάλληλους εξειδικευμένους εκπαιδευτικούς (π.χ. με επιμόρφωση στη Δ.Α.Φ.) και εξατομικευμένα προγράμματα και χωρίς να περιορίζεται για διοικητικούς ή άλλους λόγους.
Σε συνέχεια του εγγράφου του Συνηγόρου, η Διεύθυνση Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού ζήτησε διερεύνηση και απάντηση για το θέμα από την αρμόδια Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Πέλλας, η οποία, ωστόσο, δεν έχει ανταποκριθεί έως σήμερα.
Β. Σε άλλη περίπτωση, τέσσερις σύλλογοι γονέων μαθητών με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες ή/και αναπηρία, από δημοτικά σχολεία, υπέβαλαν αίτημα για δημιουργία τμήματος ένταξης μέσα σε γενικό σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης (γυμνάσιο) στην περιοχή Θέρμης Θεσσαλονίκης63.
Η Αρχή ζήτησε να ενημερωθεί από την αρμόδια Διεύθυνση για το εάν είχε ιδρυθεί και εάν λειτουργούσε το τμήμα ένταξης στο σχολείο. Στην περίπτωση που το τμήμα δεν είχε ιδρυθεί ή δεν λειτουργούσε, ζήτησε να ενημερωθεί αναλυτικά για τους λόγους, καθώς και για το εάν υφίστανται προβλήματα στη φοίτηση μαθητών/ μαθητριών και πώς έχουν αντιμετωπιστεί, με αναφορές σε συγκεκριμένες διατάξεις της νομοθεσίας.
Η Διεύθυνση απάντησε ότι «η διαδικασία για την ίδρυση τμημάτων ένταξης πραγματοποιείται μετά την έκδοση σχετικής εγκυκλίου από το ΥΠΑΙΘΑ», ότι το αίτημα των γονέων αντιμετωπίζεται με κατανόηση, αλλά δεν λειτουργεί τμήμα ένταξης στο συγκεκριμένο σχολείο, καθώς λειτουργεί σε άλλο σχολείο της περιοχής. Δεν διευκρίνισε, ωστόσο, πώς θα αντιμετωπιστούν τα προβλήματα στη φοίτηση των μαθητών/μαθητριών.
Σε σχέση με το ζήτημα των ειδικών εκπαιδευτικών μέτρων για την υποστήριξη μαθητών/μαθητριών στο πλαίσιο της γενικής εκπαίδευσης, η Αρχή έχει ήδη επανειλημμένα συστήσει προς το Υπουργείο την υποχρέωση ολοκληρωμένης εφαρμογής της νομοθεσίας. Αναφορικά με τα προβλήματα που παρατηρούνται σταθερά ως προς την εφαρμογή του θεσμού της παράλληλης στήριξης, έχουν πραγματοποιηθεί προγενέστερες παρεμβάσεις και έχουν αποσταλεί Πορίσματα εκ μέρους της Αρχής προς τον Υπουργό Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού64.
- https://www.synigoros.gr/el/category/eidikes-ek8eseis/post/eidikh-ek8esh-2023-or-
dikaiwmata-twn-atomwn-me-anaphries σελ. 41.
- Φ.Υ 333113.
- Έγγραφο υπ’ αρ. πρωτ. 333113/60554/2024.
- Φ.Υ. 335148.
- Βλ. σχετικά: https://www.synigoros.gr/el/category/paidi/post/porisma-or-sobaraproskommata-sthn-enta3h-sth-genikh-ekpaideysh-ma8htriwn-kai-ma8htwn-me-anaphria-h-kaieidikes-ekpaideytikes-anagkes.
